De Prima Origine Hospitalariorum Hierosolymitanorum

Book scanned by Google from the University of Minnesota libraries and uploaded to the Internet Archive by John Mark Ockerbloom.  Google copy at https:...

107 downloads 9940 Views 8MB Size

Recommend Documents


Origine des apothicaires de Bruges
Bibliographical foot-notes

De librorum Hermeticorum origine atque indole
Book digitized by Google from the library of Harvard University and uploaded to the Internet Archive by user tpb.

Il prodromo Vesuviano: in cui oltre al nome, origine, antichita, prima
Book digitized by Google from the library of the University of Michigan and uploaded to the Internet Archive by user tpb.

De sacrosanctae potestatis tribuniciae natura eiusque origine commentatio
Book digitized by Google from the library of Oxford University and uploaded to the Internet Archive by user tpb.

This is a reproduction of a library book that was digitized by Google as part of an ongoing effort to preserve the information in books and make it universally accessible.

https://books.google.com

N

mm

um

WA

cast

..a.....

uma PmMA omamm

floSPlPALAlilokuM -

fllleioSSLyerPAMvohllM

PAcquPArPl LlPrSllAklfM- PAnlSlSMSl

.1 maglM innopommam swiij 1v i mu

lg PSLAvlLLfl Lli nouLx .r.wg scnouz enmt/mum oLulemevs m SALLch in

v

m vnus sumus mitum socrus.

.

PAMSllS

APub a momm mmimam . 1

ie vu omm namcls

si .1

w

ilsss

xxx-vi ie

llli PfilMA omamm fioSPerALAlllokuM mmosoLvawonuM

nm PPdMA omamm

floSPerALAPLloliuM rumnoso LyerPAMolillM

PAanrPArPl Llrrrrmunum PAftlSlSMSl

rPPlPlSlM Pnopom SSArP

.l. PSLAvlLLS LS nouLx scuomz

cum-unum

oLlM ALllllMuS

if

cALLlle-i

lll unus sclloma srPsn SnlllfS

PAlellS APPP li morum SblfilkPlM ..

n m mon Ml-lnlclS

1SSS in

tibi

llrl

t

v

o

t i

tu

.

rp r

rorru

laure n ut r leftt

.

o

.

o

nov.

v

vvv

oic

o

rel.t

trcro

rrrrr

i

r

/r

rr i

rlrrr

rr

ei

c

-- --...

qavnn tnva

PAPle oPPlMl

MAMlPuS

zL/z/o ws-mgæmyAL z/y

SSMS numen PlLlljS

/

ngS1S

vidi ac perlegi Lutetiæ Parisiorumj in Sorbonas

a. ll. vlll zdus jznzu Amz. mcccuxxvg Pacultatis Litterarum in Academia Parisiensi becanus. .L fluunt

fypis mandetur s Academiæ Parisiensis rectom anima

llli PlllMA omcmn

lloSPllALAltloltuM fl mnosoLyerAMonuM

PlloailMluM cum humano ingenio consentaneum est clarissima insti tuta non solum e clarissimisa sed etiam e prodigiosis initiis deducere. quod de ordine llospitalariorum Sancti johannis llierusalem factum est z quit ut amplissimus denique factus estf sic exiguis -e seminibus crevit.

quæ semina ita in lucem eruerep ut quæcumque vulgi mentibusp ad credendum pronioribusp prætenderint aut egregiorum facinorum famaa aut ordinis conditorum atque institutorum utilitasy tenebras et vela removeamusy in hoc

opere sumus aggressuri. Picta est Legendal quædam fabulosa et portensosag quæ

quibus elementis et partibusy quibus aut certis rebus aut miraculis conflata fueritP anquirere operae pretium est.

. Posterius ta xml seculi fine ad xlvl initiuml bisquisi tionem quamdam qua manifestiores Legendæ errores repellerentura edidit criticusa cui tantum fuit veri studium

quantum fere neminia pro illis temporibusy contingere potuit fia est materia cui non immerito incumbamus bisseremus itaque in priori parte de fontibus omnibus unde hauriri possit llospitalariorum historiay ut appareat L Liceat nobisy si quando propriis vocibus indiguerimug recentiora vocabula ut legendum reditu-tionesi chartam ver-sionem liturgiami ana logiaml rolam. capilulumgeneralq bztllanz. datam1 etc.. arcesserey aut

juncturas verborum non satis quidem callidas. invitis lullio et Placco. ut ligneas incisioneg Lalina imtitutay etcw usurpare.

- g -

quanta sit unicuique testi tribuenda fides g potissimum vero

hinc Legendæ fid est Miraculisj. illinc bisquisitioni criticæ fid est Sxordioj hærebimus. quibus documentis juvantibusy discussisque fictis et falsisa in posteriore parte unde revera exorti sint hospita lariia necnon utrum quæ Latini per Mediam Aitatem in fert-a Sancta instituerunty etiam sævientibus bellisa perste terinty annom investigabitur. Me fortea quem secuturi sumus. male deprehendatur ordoa infra propositi itineris conspectuma ut ita dicama descripsimus.

coMSPmcrus

Png .

PkoæMwM . . . . . . . .

.........

. . . . . . . . . . ..

PAkS L munis li quibus olelSlS MoSPlPALAklokuM mumm Pomssm l-llSPoklA.

L fssrmonm s clmoxlcls nxcmpm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . io Suillelmus rPyrensis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

... m

m

ab versio callica tLivre dyliraclesl . . . . . . . . . . . . . . .. w uwmw m unmuxw o opow w

bj venio llispanica . . . . . . . . . . . . cy Sebaslian-us Mamerol . . . . . . . . . go Mogerius de wendover . . . . . . . . . . . so jacobus de vitriaco. . . . . . . . . . . . . . . ab Marinus Sanulus forsellus . . . .

. . . . .

. . . . .

. . .. .. .. ..

. . . . .

.. .. .. .. ..

. . . . .

. .. . . . . .. ......... ......... . . . . . . . .. .........

by johannes yprensis . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . .. ho Auctores ltalici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . aj Amatus de Monte cassino . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. by Sicardus cremonensis . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .

cy Anonymus apud L/ghelli . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . ll. fusrmoxu snscuLu s suum-xs nosvrmus axcsnpm. . . .

Mlehga cm u np m leu xbiusaxub

1. Legenda hospit-alis fMiraculaL . . . . . . . . .. . . . . . . . . ..

io ne origine legendæ. . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . .. zo ne ætate legendæ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. llo ouinam hujus lege-ndæ sermo nalivus. . . . . . . . . . io variæ redacliones .- . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..

so ouomodo legenda campos-ita fuerit . . . . . . . . . . .. aj Miracula ante chrisli adventum perfecla. ul in ul

by szi feslamenli miracula . . . . . . . . . . . . . . cy Slemenla bellis Sacris caæva . . . . . . . . . .

eo ouibusnam manuscriptis cantineatur legendm .

-s

ll. bissertatio critica taxordiumL . . . . . .. . . . . . in quidnam lo ouibusnam sitmanuscriptis exordium. . . contineatur .. . . . . . . . .. llo quis sit auctor exer-dii . . . . . . .. .. . . . . . . . . . .

llo quid sit compositi emm-dii tempus.. . . . .. so ouibusnam constet exer-dium . . . . . . -. . . eo quanti sit ponderis narratio . . . . . . . . . . . . . . . . . lll. Proæmium statutorum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . lll.

hzsrmonu t vuLoAmnus cAhMlMlSuS excuian . . . . . . . . . . .

PAftS ll. msronm omelMS uoSPrrALAmonuM

.l. linum nam Smcrmz nosvrrm L.mx.-x.. . . . . . . . . . . . . .. . . .. lll. ll. Ale-mrmomm limum mam mmocmmr Anvnmus .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 1v. v.coscws1o......... Smmnus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

.....

.... ...

APPSMllx l. iliaxrus Lnonmlz tadjungitur textus manuscripti illaurinensis qui discrepat a priorel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ll. ifiimus mssnnmrioxls cnmmz tlixordiumlu . . . . . . . . . . . .. lll. hzxrus pnomnu srAruronuM.......... . . . . . . . . . . . . . . . . .. 1v. llocunnsm tl-xixl Ab nosmnmmonuu omumnn smacnxru v. lxnnx Llnnonuu quibus irsns izsr Aucron . . . . . . .

liil liil lSS Mg

PAPiS Pmoa vomins li quibus olelMlS lloSPlfAllAklokliM flAuklltl PolflSSPP lilSrliolile

rllPlSrPlMoMA li canonicis nxcnapm

l. - SlllLLliLMllS lykSMSlS

quum nobis in animo sit omnes qui de origine l-lospita lariorum scripserunt enumerarea et quanti sint faciendi perpenderey a Suillelmoy lyrensi archiepiscopos inci piendum esta ut pote qui de rebus in illerra Sancta gestis ceteros. qui ab eo tanquam a fonte plurima hauserunta auctoritate multo supersit. cujus de vitay ut omittemus multa dicta jam ab aliisa sic pauca quædam ad confirmandum ejusdem testimonium apud legentes breviter referemus. eruillelmusa llierusalem anno circiter lin natusa ad rPyrensis ecclesiæ archidiaconatum anno lltivp et ad rPyrensem archiepiscopatum anno llM promotus est. quum vitam in Syria degerita omnia quæcumque narravit conspexit ipse fnarratio enim paulo ante obitum ejus anno llStl terminaturla atque rebus ita interfuit uti gratia dignitatum quibus indutus erat et officiorum quibus erat functusp nonnullarum non solum spectator sed etiam actor exstiterit. llnde fit ut eximium testem eum habuerimus meritop si modo satis sincerae fidei fuisse demonstraverimus

quod nunc aggrediendum

Si ad editores llistoricorum occidentaliuma qui christia norum in rPerram Sanctam expeditiones narraverunty respi

-11l

ciamus. non solum in narrando maxima vis sed etiam in judicando summa probitate præcellentem laudibus extollunt u kerum enim et hominumy inquiunth judex iste pruden

a tissimus. non tantum litteraria laude sed acri quoque in

a genii excellentia ac rectæ mentis æquitate longe ante a ceteros præfulget. n Mullum quidem operi incepto aptio remy quia naturæ et fortunæ beneficio ad suscipiendum magnum historici munus accomodatissimus essetr procla mantg prudentem et religiosum veritatis indagatorema nec

suarum opinionum superbe fastidiosum assertorem. sed virum summæ probitatis. eximiarum historiæ comitum. philosophiae scilicet et geographiæ. diligentissimum cul torem fuisse profitenturi Marrationem nostri guillelmi

cum gallica translatione finitio seculi xml exarata. cujus nomen Livre fgraclessl conferendo. in gratiam prioris

censendum z u interpres feallicæ translationisl nec sine ira a u a a a

nec sine studio se totum aperte declaratg quia utpote erallus. suis popularibus egregia vindicat facinora quae wilelmus omnibus crucigeris addicitg ut christianuss hostes. fidei inimicos. conviciis temere appetit. eosque inhonesto canum vocabulo notat asperiusg ut plebicolay

a probrorum aculeos frangit ac debilitat quibus wilelmus u perfodit vulgus ignobile et rapinorum avidissimum n i Seliquum nunc habemus ut perscrutemur an in præsenti re. scilicet in his quæ flospitalis originem respiciunta Suil lelmus dignus sit cui fidem integram adhibeamus quam quidem originem obiter. quum de contentione inter semet

ipsum et llospitalis ordinem anno llli/i mota tractarety noster retulit. minimep judicio nonnullorum. credendus.

qui pro domo sua agentis et odio adversantium sibi ducti testimonium omnino recusant. lnter quorum numerum. auctoritatem nostri Suillelmi negantiumy P.-A. Paoli

1. vide nea des ilisL occid. des crois.. ii p. xlx. 1 ltem. p. xx-xxL S. lioc vocabulo usi sunt quia narratio cum lleraclii imperatoris historia incipit lh vide iiec des llisL occfd. des croisa L p. xxix

-1s imprimis exstat qui plurimis in locis operis suiy cui titulus

inscribiturz belforigzine ed istituto del sacro militar ordine di S. giovamballista aerosolimitanoly quid de tribuenda Pyrensi archiepiscopo fide senserity exposuit cujus quidem

opinionemy tam ob auctoris scientiam et eruditionem quam ob aSSertarum rationum vima diligentissime inspiciendam breviter complectemurg deindea pensatis hinc inde argu

mentisa quid. sententia nostræ in hac lite judicandum exponemus L -- lmprimis animadvertit P.-A. Paoli Suillelmum et

his quæ de llospitali incipiente referri possunt et his quæ ante annum illa gesta sunt non modo non ocu latum testem adfuisse. sed ne sinceris quidem quæ de his temporibus scripsit e fontibus repetiissey et magis fama tra dita tquandoquidem et ipse fateturj quam scripta ab aucto ribus consuluisse z a quae de præsenti hactenus conteximus a historia. aliorum tantum quibus prisci temporis plenior u adhuc famulabatur memoriay collegimus relationeg inde u cum majore difficultate quasi aliena mendicantes suf

a fragiap et rei veritatem et gestorum seriem et annorum c numerum sumus consecutiz licet fidelis quantum po a tuimusy hæc eadem recitationea scripto mandavimus u 1. n. - Plures etiam nostro Suillelmo in temporibus sup

putandis errores objicity inter quos unum commemorat. Meminem scilicet fallit a Sodefrido. duce Lotharingiæs repentinuml in Arsur impetum tentatumg quod quidem ocu latorum testiuma Pulcherii scilicet carnotensis et incerti

cujusdam apud Songarsium narratione cognoscimus g horumque testimonio Albertus Aquensisa exactissimus et temporibus illis æqualis auctor. omnino consonat. Scimus igitura in ista periclitatione lugendas multos lapsu machinæ

cujusdama ab hostibus exustæy inter christianos periisse ac martyrium perpessos fuisses annoque loca regnante eode frido flierosolymisy istud accidisseg biennio autem trans

i. ltomæ. imia in-doy pp. fisa-gi i SuilL pfyra in prologo libri xvi cllisL ora des firn l. tio-ty

-1s.. actot l llllja ejusdem civitatis obsessionem iterum tentatam.

regique lSalduino sine prælio deditionem factam in quibus narrandiss dum supradicti auctores triplici eadem testi monio confrmanti guillelmus minime cum eis concordat.

buas enim urbis Arsur obsidiones noster confudity et quæ anno mee adscribenda. anno l lol et vice versa adscripsity ut qui in scribenda historia fama potius innitatur. nL - ut in cetero quidem liistoriarum decursu saga citate et prudentia guillelmus præpotens haberi possim sic. quum de Plospitalis incunabulis disseritp iis virtutibus. studio integritati officientey omnino destitutus videtur. Asserit enim contentionem inter Perræ Sanctæ episcopos et llospitalis fratres incepissea quia et decimis exigendis sese fratresa impetrata sibi quædam opponentes privilegia. eximere prætenderentg atque inde in Ptomanam ecclesiam quæ talia concesserita vehementissimis verbis incurrit. At id omnep si ad certissima documenta confugimusy falsum eSSe constat. Prima scilicet decimarum concessio. l-lospi

talis fratribus ab Arnulfo patriarcha hierosolymitano factay capitulo ejusdem ecclesiæ anno llli confirmata est.

ut ex authentica charta pateti quod quidem privilegium quum Pontius. lllripolitanus episcopusy eisdem concesserit. ejusque successor lSrimbcrtus roboraverit. calixta papa n quæ ab utroque peracta fuerant bulla approbaviti iger nardus quoque Mazarenus anno lii-lh dohannesque Acco nensis episcopus anno usa decimas ilospitali condona verunth guillelmus deniquep flierosolymitanus patriarcha. pactum quoddam de eorumdem privilegiorum concessione et legitimo usu cum llospitalariis anno lllil iniiti Agitur ergo non de usurpatis fraude aut vi extortis a Sancta Sede commodisy sed de privilegiis a rPerræ Sanctæ prælatis ultroy dum pauperum refectorum ægrorumque sanatorum

l. S. Pauliv codice diplomatiro del s. m. ordine aerosolimitano tLuccæ1 iras-i foL n p. ll.

a cod. lhiplomu ly p. asa ti cod. biplom.. i. no vim p. a et no xviy p. 11. a cod. llijotomi n no xxis p. ll.

-11..

atque effusi non semel sanguinis mercedem tribuunts extensis atque liberaliter amplificatis 1v. - varia insuper crimina guillelmus flospitalariis inferre conatus est. sive llospitalarios in ædificando hospitio immensam et pulcherrimam aedificii molem ea mente struxisse asseruerita ut ab opposito S. Sepulcro omnium admirationem et oculos deverterent tscimus enim ex johannis ill/irtziburgensisa oculati testisy narratione hospi tium hoc amplum exstitissey sed partim ad duo ægrotantium millia suscipienda aptuma partim ad armaturasy quibus regnum Plierusalem tueri possety servandas accomodatumlg sive eosdem ita patriarchae infensos fuisse contenderit ut adversus S. Sepulcrum sagittas. quas ipse. manipulatim collectasy in ecclesia prædicti Sepulcri viderita conjicerent. Mullus autem reperiri potest qui talia narraveriL nisi S. Sernarduss qui de quibusdam armis. Sepulcri parietibus ad instar tropaei appensis. disseruit. lilx his exemplis mani feste perspici potest neminem. nisi odio ductum et studio obnoxium. inveniri posse qui talia fabulari ausus sit. lixpositis quoque dissentionis olim inter liospitalis fratres et rryrensem. guillelmi nostri antecessoremp episcopum ortæ. qui postea ad flierosolymitanum patriarcbatum evectus fuit. causisa litem ad summum pontificem Anastasium 1v pro vocatam atque fratribus adjudicatam narratg idemque inde. rescripto pontificis offensus. papam et cardinales corruptelae et venalitatis postulat. Sed haud dubie compertum habemus Anastasium de talibus criminibus immerito insimulatuma quippe qui. infensissimorum etiam hostium consensu. sin ceritate. zelo. pietate ac religione præfulgeret. be cardina lium autem numero. quos tam indecenti contumelia affecity duos. octavianum scilicet et johannemy tituli S. MartinL

excepit. eosque. ut fautores suosy plurimus laudibus extulit. lioc quidem malæ fidei indicium. quum quæ ambobus in pos terum evenissenta non ignorareta johannem scilicet fuisse schismatis adversus Alexandrum m exorti auctoremabocta

vianum vero sub nomine victor-is m antipapam effectum t l. vide Petri Slesensis litter. lis cMignej Palr. latu ccvn. uti-st 1

-1g.. Moster quidem sanctissimam l-lospitalis institutoris vitam

reveritus est g tum vero virtutis probatæ fama scriptorip non scriptor famæ. præstititg in ceteris. quæ ad nospitalis institutionem pertinenta rebus. veritate remotay ad humil

lima tantum ejusdem incunabula attentos facit legentesg et a de tam modico incrementum habentesy prædictæ a domus fratres prius a jurisdictione se substraxisse a abbatisp deinde multiplicasse.....l n concludit. quaenam

autem hujusmodi testimonio adhibenda fides l Monnep etiamsi falsi non convictus fuerit. cauta mente quoties scribit de flospitalariis legendus estt fia est P.-A. Paoli sententiag nostra vero. ex his quæ ratiocinatus estf alia sunt laudanda. alia rejiciendag mediamque tenebimus viam ne nimium aut Paoli aut Suillelmo tribuamus. Apparet enim summam operis inspicientibus Suillelmum plerumque magnam vimt quum ob acutam mentem tum ob sinceram fidemy habere g in eo veroa de quo agitury capitulo dignum esse qui cauto quidema at non fastidioso judicio legatum quod tria demonstrantz ld primum quod eum adeo illatarum in Plospitalarios in juriarum poenitett ut in posterum sese vera potius quam grata secuturum esse pronuntiet. atque hæc scribat 1 a Mec

a a a u u a

tamen omnes uno judicio et sublata discretionis ditferentia. in hanc neo odibilemy et vitiorum matrem omnium. invol vimus superbiam credentes vix posse contingere. ut in tanto corpore eodem gradiantur itinere. et sit nulla dif ferentia meritorum ut autemp ex quam modico jactu seminis tantum locus memoratus ccperit incrementum.

a quamque indebite contra llei ecclesias recalcitraveritp et

a usque hodie recalcitrare non desinat. . . . duximus mandan u dum historiaea veritatis regulam omninoy auctore bominoy a non prætermittentes. n e lix prædictis verbis patet Suil

lelmi testimonium non omnino rejiciendum 1. SuilL fliyrq l. xvnn cap. vi tliisL occq n szejt a SuilL fyr.. l. xvun cap.

a tllisL accu lv am hunc locum

translator ita prave intellexit ut ei alia omnino abhorrentia supposuerih vide infra. p. ita-il

..1g

Secundum quod ceteri. qui easdem res narrandas inive runt. acceperunt eum ducem certissimum rPertium quod cum Suillelmo et frater quidam l-lospitalis tde quo plura posteriqui et jacobus de vitriaco dissen tiunta ille de patrocinio S. johannis lileemosynariip hic de decimis. ambo vero de ordinis origine assentiunt. qui

quidem assensus eo potior est quo strictior et circumspec tior. Mos igitury his argumentis nixi. accipiendum Suillelmi testimonium arbitramur. Sequentia legantur nunc ab ejus historiis excerpta z u kegno liierosolymorum cum universa Syria et ASgyptoy cum adjacentibus provinciisa peccatis nostris exigentibusy in manus hostium nominis et fidei christianæy secundum

-A - ApaApzA-z

quod antiquæ tradunt historiæ. devolutisz quod tempore domini l-leraclii komanorum imperatoris. invalescentibus contra eum Arabiæ populis. certum est accidisse s non defue runt de occidentalibus multi. qui loca sancta. licet in hos tium potestate redacta. aut devotionis. aut commerciorumq aut utriusque gratia. visitarent aliquoties inter eos autem

qui negotiationis obtentu. de occidentalibus per illa secula. ASA iAtA A A A

loca prædicta adire tentaverunt. fuerunt viri de ltaliay qui ab urbe quam incolunt dicuntur Amalfitani. hist autem Amal fia civitas inter mare et montes eminentissimos constituta.

ab oriente habens urbem nobilissimam Salernum. vix septem milliaribns marino ab ea distantem itinereg ab occidente

vero Surentum. et Meapolim vergilianamg ab austro vero Siciliam. ducentis milliaribusy plus minusve modicoy remo tam. Pyrrheno mari interjacente. flujus regionis habitatores. ut prædiximus. primi merces peregrinas. et quas oriens prius non noverata ad supra nominatas partes lucri faciendi gratia inferre tentaveruntz unde et optimas conditiones apud illarum partium præsides. pro rebus necessariis quas in ferebanty et sine difficultate accessum. et populi nihilo

minus gratiam merebantur. Possidebat illis diebus princeps fligyptius universas maritimas regiones. a crabulo civitate. sita in littore maris juxta Laodiciam Syriæ1 usque in Alexan 1. vide in Appendice hanc dissertationem in extenso sub no n editam.

..go AAAAAAS AAA

driam. quæ est novissima civitas ASgyptL lit per præsides singulis civitatibus deputatos. imperium suum late reddebat

formidabile Prædicti vero Amaliitani tam regis quam prin cipum suorum plenam habentes gratiam. loca universa. quasi negotiatores et tractatores utiliumy tamquam merces circum ferendo. confidenter poterant circumire z unde et traditionum

paternarum non immemores et fidei christianæ. loca sanctay

AAAAA

quoties opportunitas dabatury visitabantc non habentes autem in eadem urbe familiare domicilium ubi moram pos sent facere aliquantulam. sicut in urbibus habebant mari timisz congregatis de suo populoy quotquot ad opus concep tum poterant convocarev calypham ægyptium adeunt. et obtenta familiarium ejus gratiay petitionem suam scripto porrigunt. et votis consone recipiunt impetratum

u Scribitur ergo flierosolymorum præsidi. ut viris Amalfi tanisy amicisy et utilium introductoribus locus liierosolymis

.A.A

juxta eorum desiderium. in ea parte quam christiani habi tant. ad construendum ibi domicilium. quale voluerinty de

AA A A A A

signetur amplissimus lirat autem civitas. sicut et hodie est. in quatuor partes pene divisa æqualiter. ex quibus sola quarta. in qua sepulchrum bominicum situm est. fidelibus concessa erat ad habitandumg reliquas autem cum templo

bominir soli infideles habebant domesticas. besignatur ergo eis de mandato principis qui sutiiciens videbatur ad cons truenda necessaria locus. sumptaque a negotiatoribus quasi per symbolum pecunia. ante januam ecclesiæ dominicæ kesurrectionis. quantum vix lapidis jactus est. monasterium erigunt. in honore sanctæ et gloriosæ bei genitriciss perpe tuæque virginis Mariæ. simul cum et iis officinis. quæ ad usus monachorum et suæ gentis hospitum susceptionem po terant aliquam præstare commoditatem. quo facto de par tibus suis. tam monachos quam abbatem transferentesy

locum regulariter instituunt. et bomino conversatione sancta reddunt placabilem. lit quoniam viri Latini erant. et qui locum fundaveranh et qui in religione conservabanta idcirco

ab ea die usque in præsens. locus ille monasterium de Latina

dicitur. Accedebant etiam per illa nihilominus tempora. ut loca deoscularentur venerabilia. sanctæ viduæ et conti AAAAAA

nentesa quæ timoris oblitæ feminei. et periculorum quæ multiplicia occurrebant. non habentes formidinemz quibus

advenientibusy cum non esset inter septa monasterih ubi

..g1.. A aA Aa-A A A A A

colligerentur honeste. congrua satis provisione procuratum est ab eisdem sanctis viris. qui locum fundaverunt. ut adve nientibus devotis feminis. non deesset seorsum oratorium. domus familiaris- et locus in diversorio. fandemque divina favente clementia ordinatum est ibi monasterium in honore piæ peccatricis. Mariæ videlicet Magdalenæg et sorores sub certo numeroy ad obsequium adventantium mulierum con stitutae continebant etiam per illa periculosa tempora non nulli ex aliis gentibus. tam nobiles quam secundæ classis bominesy quibus quoniam ad sanctam civitatem non nisi per terras hostium erat accessus de suis viaticulis cum ad urbem pervenissenty omnino non fiebat residuumg sed mi

seros et inopes ante civitatis portam. tam diu cum summo

labore. fame. siti. et nuditate exspectare oportebat quousque dato aureo numismate urbem eis licebat introire. lngressis

autem. et locis sanctis ex ordine peragratis. non erat eis vel ad unum diem refectionis spes ulla. nisi quantum eis de præ AAAAA A A

Aa-.....

dicto monasterio fraterne ministrabaturz nam omnes alii civitatis habitatores Sarraceni erant et infideles. excepto domino patriarchm et clero et populo misero Surianorumg qui diebus singulis tot angariis. parangariis. et sordidorum munerum præstationibus vexabanturg ut vix sibi. in suprema paupertate constitutis. in continuo timore mortis liceret respirare. u Mostris ergo miserisi et ad supremum afflictis et egen tibus. cum non esset qui tectum præberet. procuratum est a beatissimis virisy qui monasterium Latinorum incolebant. ut misericorditer victui et tegumento detrahenteg ad opus talium. intra ambitum sibi designatumy xenodochium erige rent. ubi tales sanos vel ægrotantes colligerentv ne de nocte

iA

per vias reperti jugularenturv et in eodem loco congregatis. de reliquiis fragmentorum utriusque monasterii tam virorum quam mulierum ad quotidianamsustentationem qualem qualem. aliquid ministraretur. Srexerunt etiam in eodem loco altare in honore beati johannis lilleymom llic vir neo placensy et per omnia commendabilis. natione fuit cyprius s tandem suffragantibus meritis. factus est Alexandrinus pa triarcha. vir in operibus pietatis singulariter excellens. cu

jus pia studia et liberales eleemosynas in perpetuum enarrabit omnis ecclesia sanctorum uude eta sanctis patribus vocatus est Sleymom quod interpretatur misericors l-luic autem

.. gg .. An A A AA/s A A A

loco venerabili. quod ita caritative se porrigebat ad homines neque reditus oranti neque possessionesg sed prædicti Amal litani annis singulis. tam qui domi eranty quam qui negotia tiones sequebantun collecta inter se quasi per symbolum pc cunia. per eos qui ilierosolymam proiiciscebanturi abbati qui pro tempore ibi erat. olierebanty ut inde fratribus et soro

ribus ad victum et tegumen provideretum et de residuo tieret advenientibus christicolis in xenodochio aliqua misericordia ita ergo per multorum annorum curriculay quousque placuit summo rerum opificL civitatem illann quam proprio cruore mundaverat. a superstitionibus gentilium purgarea sub iis conditionibus mansit locus ille. Adveniente namque chris tiano populo. et principibus a neo protectisj quibus regnum illud Salvator tradi voluit. in monasterio feminarum inventa est abbatissæ fungens officioy quædam neo devota et sancta muliery Agnes nomine. nobilis secundum carneim natione ro manay quaep etiam postquam civitas restituta est fidei chris tianæ. per aliquot vixit annos. lit in xcnodochio similiter repertus est quidam Seraldus. vir probatæ conversationis. qui pauperibus in eodem loco tempore hostilitatis de man dato abbatis et monachorum multo tempore devote servicratz cui postea successit ltaimundus istes de quo nobis sermo z-zz z

est in præsenti. n tllziSL ron in parL transm. gesta/iunii . xan cap. ea p. SPP-tij

u lirat præterea eodem tempore in eadem nec amabili civi tate vir vitæ venerabilis et fide insignis. Seraldus nomine. qui ei de quo supra diximus praeerat xenodochio. in quo

pauperes. qui orationis gratia ad urbem accedebantp hospi

u ll

tabantury et aliqualem pro loco et tempore sumebant refec tionem. nunc credentes pecuniarum aliquam habere reposi tionem. et suspectum habentes ne in nostrorum adventu aliquid eis moliretur damnosuma vinculis subjecerunt et ver beribusg ita ut manuum ac pedum torquendo ejus confringe rent articulos. et membrorum partem maximam redderent

inutilem. n filist rer. in part transm. gestarumj l. vna cap. PS. p. alt-Lj lt

al versio culta-a

Sequuntur etiam variae ejusdem operis versiones et re fectionesp quas et diligenter perlegimus Si quæ forte vel

- ga .. minima aut suppressa aut mutata reperiremusa versiones etiam vernaculo sermone sedulo perspeximus. simul ac opera seculo xvo composita typisque mandata. quæ cruillelmi narratione fulciuntur. quoad autem versionem callicam.

sub nomine Livre dililracles vulgo cognitamp necnon et varios auctores qui cruillelmi narrationem secuti sunty nihil hujusmodi nacti sumus 1.

bj vers-io lizlspanicæ La gran conquista de ultramarl bis publicataz lo Sala mancæ. anno laos in fig eo Madrith anno lSSS in biblioteca

de autores Sspanolea buplicem locum complectitur ad liospitalis origines spectantemz prior quidem ab Squite cycni sumptus estas posterior autemp qui solus ad propo situm nostrum pertineh fidelissimam operis cui titulus Livre fSracles versionemp nullis additis aut distractisa contineth

cj Sebastianus Mamerot. Auctor ille opus quoddam cui titulusz Passaiges cfoullre

mer faits par les Pranpoisl cujus usque ad nos plura manus cripta pervenerunty anno tibi confecitg quod typis manu

datum est anno ibis cvicesimo septimo die novembrisl apud Michaelem Lenoir. Lutetiæ Parisiorumg ccxxvn follicula in So continet et amplius vi folia indicis in capite libri g ad calcem verop fol. unum. cum sigillo Michaelis Lenoir. ri

tulus autem sic se habet z Les Passaiges doultremer ll failz par les Prangoyz s lvouvellement imprimd quae ad originem liospitalis pertinent inveniuntur a folio chln b usque ad chlllL cruillelmi pedisequum ac breviatorem esse apparet

Mamerot. quae autem ad sanctum johannem lileemosyna l. vide comitis ltiant librum. lnventaire sommaire des manuscrits de llli-acies tArch. de ro. latini n aai-sci in quo plura et pleniora

quam apud comitem de Mas Latrie. de arnulpho et bernardo vllhesau rario disserentem. invenies tckronique dilirnoul et de Sernarrl le frdsoriery Pariss lem in-Soh i L. l. cap. xx. p. m ted. Madrm S. ibidem l. 1u. cap. cccxuxy p. insa-a

-gq rium. Sirardum et Agnetem attinent. contrahuntun immu tanlur aut modo omnino auctori proprio disponuntur. ubi de Ascalonis obsidione ac de altercationibus inter liospitalis fratres et patriarcham agitun ibidem de origine Mospitalis mentio habetur. ordinationem vero guillelmi in

sua narratione scrupulose sequitur Mamerot.

lL - sonamus llli wenuovna

Auctor in opere suo cui titulus z a chronica sive Plores lzistoriarum n quoddam ordinis origini capitulum dedicavit 1. volumen autem istud haud parvam materiam Matthæo Parisiensi usque ad annum lSSS suppeditavit. varios hosce a Plores n variis ex hortulis. nonnunquam e suis. collegitz idco timuerim ut quosdam fortasse colliseriti quae autem ad originem ordinis pertinent. fere syllabatim ex opere Suillelmh quamvis paulisper imminutay assumunturh quæ vero non ad historiam spectant. quæque Agnetem respi ciunta omnino reciduntur. omnia. mea sententia. ex Suil lelmo rllyrensi depromunturg quapropter textum exscribere prorsus inutile foret.

llL - mcouus bli vlrlvitlALitL

lix omnibus quæ ad ordinis originem referuntura haud dubie jacobi de vitriaco amplissimum est documentum

Attamen monumentum illud. ut facile cuivis lectori pate bitsa scrupulose ex opere guillelmi rfyrensis deduciturg quamobrem sub eodem titulo ac Suillelmi volumen collo cavimus et id ipsum t he jacobo autem perpauca innotescuntg ubi. aut quando L lid. lL coxey l.llS-11S1Londini1 litat-tiv s voL in-Soy i lskL lL coxe. lvy xxviL

a SuilL lyr.. l. xvim cap. si S. vide superius. p. ls-za ls. lix locis italice conscriptis infi-ay p. zs-a

-gs ortus fuerit non satis constat Argentolii natums annis circi ter nec vel iiim credunt contra Albigenses crucem prædicavitg anno lælti vel lin episcopali dignitate insi gnitusa ad occupandam suam sedem. scilicet Acconensem ecclesiama profectuss ibidem remansit atque egregiam per sonam gessit. komam vero anno liii rediita deinde apud monasterium

oigniacense in Selgiam recessit. Anno lng ilierosoly mitanus patriarcha creatus. anno mei priusquam in Pa læstinam redire potueritla komæ obiit. cujus opera amplissima suntz nunc de ilierosolymitana historia absolvendum duntaxat habemus iripartita his toria hæc est z a in primo libr-oa ut jacobi verba usurpemus. historiam lerosolymitanam compendiose perstringendoy de hiis quae in partibus orientis bominus miserabiliter ope ratus est n disseruit auctor. priusquam crucigeri Syriam

recuperaverintg in secundo libro de occidentalibus rebus ac de iis quae ad ordines cum regulares tum seculares pertinent tractavitg pars vero tertia. quæcumque a concilio Lateranensi usque ad captam bamiettam tium in lerra Sancta peracta fuerea amplectituri ne fide autem jacobo de vitriaco adhibenda pauca dicenda habemus. Mimiam in judiciis severitatem nonnulli

objecere. Attamen ea quae ad originem ilospitalis pertinent iquæ infra subscribunturj a Suillelmo rPyrensL addita insu

per exaggeratione ac molestia verborum. mutuatus estg obliquas contra insectationes adversus liospitalarios repellit. eosque omnis generis laudibus offert z u ilospitale sancti joannis a tempore Surianorum et Sræco rum. cum adhuc Saracenorum dominio civitas sancta captiva

teneretura initium habuit. in hunc modum. Licet temporibus illis totam terram Promissionis Saraceni peccatis- exigentibus

occupassent. nulli tamen christiani de gente Surianorum patriam suam deserere noluerunty sed extremis conditioni l. llisL tilL de ta Pranctg xvnly nos et seq. i iacobus vitriacensis in Protogo historiæ hierosolymitame illon gars. gesla bei per Prancos. ij totat

-gs aA fl

A AA A

bus afliicti. et jugo duræ servitutis oppressi. inter Saracenos

habitabant Princeps autem lgyptiusg qui universas regiones a Laodicia Syriæ usque ad extremum Aigypti civitatem Alexandriam possideban quartam civitatis liierosolymitanæ portionem ex parte bominici Sepulchri Surianis et Patriar chæ eorum sub annuo tributo ad habitandum concesseratz alias autem tres portiones inhabitabant Saraceni.

a unde ex occidentalibus regionibus plerunque ad ferram promissionis veniebant christiani. quidam causa negotia tionis tracti. alii causa devotionis et peregrinationis cum magno periculoy dato Saracenis tributot loca sancta vis-ita

bants inter quos quidam de Longobardis et maxime Amal phitanij de civitate scilicet Almaphiap quae non nisi septem miliaribus distat ab egregia civitate Salerno. quia merces peregrinus a/ferebantl et principem ziigiptium tributis et muneribus sibi benevolum et placatum reddiderant. apud ipsum optimas invenerunt conditiones cnde ab ipso Principe facile obtinuerunt ut in honore beatæ Mariæ prope ecclesiam Sepulchri bominici. quantum vix jactus est unius lapidisg ecclesiam Latinorum construerentz eo quod Suriani crræco rum consuetudines et instituta in divinis ofliciis penitus obser

vabantz unde usque in hodiernum diem prædicta ecclesia diei tur ecclesia sanctæ Marzke de Latina. Latinum enim Abbatem et Monachos more Latinorum divina celebrantes in ea insti tuerunt.

p

a fempore autem procedente extra septa monasteriij in quo mulieres peregrinas recipere ejusdem loci monachi inhones

tum reputabant. aliud ordinaverunt monasterium in honore beatæ Mariæ Magdelenæ. et sorores mulieres religiosas. quæ

peregrinis nmlierihus Latinis in prædicto loco ministrarentt et eas in hospitio reciperent. Post hæc vero confluente Pere grinorum multitudinep cum prædicta monasteria ad reci piendos omnes pauperes afflictos et infirmos non sufficerenty

juxta ecclesiam suam prædictus abbas et monachi ad opus infirmorum et egenorum. l-lospitale et capellam in honore

sancti joannis lileemonis in eodem loco construæerunL flic vir sanctus. beo placens. et per omnia commendabilzh cyprius fuit nationei et meritis sanctitatis exigeretibus ad Patriarchatum Alercandrinum fuit vocatus. lit quoniam in eleemosynis et in aliis operibus pietatis singulariter præcel lehatt lfleemom id est miswicors est appellatus lit quoniam

-g1

a a principio prædictum xenodochium seu hospitale sancti u johannis reditus vel alias possessiones non habebat de A- A - A A A A

fragmentis et reliquiis mensarum utriusque monasterii. et de quibusdam eleemosynis fidelium Abbas de Latina. ad quem illud llospitale Spectabat. pauperibus et intirmis faciebat provideri. Postquam autem divinæ placuit pietati ut civi tatem redemptionis nostræ per bucem Sodefridum et alios

christi fideles ab impiorum dominio liberaret. et eam cul tui restitueret christianoy vir quidam sanctæ vitæy et pro

batæ religionis nomine Serardusj qui longo tempore de mandato Abbatis in prædicto hospitali pauperibus devote minzlstraoerag adjunctis sibi quibusdam honestis et religiosis viris habitum regularem suscepit. et vestibus suis albam crucem exerius affigens in pectore. regulæ salutari et honestis institutionibus facta sollemniter professionep seipsum obli

gavit. cui etiam mulier quædamj Agnes nomine. ltomana natione. nobilis carnej sed nobilior sanctitatea quæ in monas terio mulierum vicem gesserat Abbatissaey in ministerio pau pia

perum adjuncta eandem regulam et humilitatis habitum votive suscepit. Prædicti igitur fratres humiliter et devote bomino servicntesy etiniirmis pauperibus de paupertate sua diligenter ministrantesy m Acno qui niclrun AcunLnaMitcm

u nonruos suos SliPlSLlSSAMl nic nsr Aosn iLLn ricuLL qui u sMPrus nsr A iuimus m snPquunAM pnnnomnonuM nx triu u omm Ancnnrsis. ouos luuAs m PnMPLo Puomclr l. Abbati

u u u -u u u

autem sanctae Mariæ de Latina. qui prædicti fiospitalis prin cipium extiterat. et tam ipsos quam iniirmos eorum de propria mensa diu sustentaverat. obedientiam et reverentiam quamdiu pauperes fuerunt. non negaveruntz primum pauper latis suæ patronum et coadjutorem eorum et loci apud hominum protectorem beatum joannem lileemona devo tissime venerantes. et ipsum dominum et advocat/um suum

l. - limerunt ex illis agrum tiguli in sepulturam peregrinorum. - Propter hoc vocatus est ager ille ilaceldama1 hoc est ager San

a guinis... n olattliq xxviii 1-Sy. - bruthmari de tforveyy qui llospitali hanc sedem primus assignavits postea testimonium tiuillelmusilvyrensisi his verbis. secutus estz u ln qua hodie de pretio Salvatoris pro quo - ludas. mercator pessimus. hominum iudaeis tradidit. ager emptus

1 ostenditun in sepulturam peregrinorum deputatus cui nomen Acliel a demac n icuilL illyna l. vim cap. iy apud llisL occ. des cr.. l. eest

-- quo denique jacobus vitriaccnsisl utpote sibi proprio. usus est

-gg... A- A -SA A-A A A A

coniitentesg domino etiam Patriarchæ llierosolymitano de vote obedientes de bonis suis decimas secundum sacros ca nones et utriusque festamenti praecepta absque contradic

tione reddebant. orationi autem vacantes. vigiliis et jejuniis seipsos aiiiigentes operibus misericordiæ afiluentesy parci

sibi et austerig pauperibus autem et infirmis. quos bominos suos appellabant. largi et misericordes existebant Panes de

pura simila largiebantur infirmis. residuum vero cum furfure ad usus proprios reservabant Si quis autem inter ipsos in aliquo delinquebat. nullo modo relinquebatur impunitum. ne

facilitas veniæ præberet incentivum delinquendi. Secundum enim quod culpæ reatus exigebat. quidam signo crucis a vestimentis avulso tanquam membra putrida prorsus ejicie banturg alios vinculis et carceri mancipabant g alios ad pedes fratrum in terra cibum parcissimum usque ad condi gnam satisfactionem sumere decernebant. lit quoniam beus erat cum eis ab omnibus amabantur. unde factum esty quod in omnem terram christianorum exivit sonus eorumy et in fines orbis terræ forma sanctitatis eorum. lit quoniam ex omni natione. tribu et lingua post rPerræ sanctæ liberationem

christi fideles Sepulchrum nomini visitaturi l-lierosolymis

coniiuebant. largitione Principum et eleemosynis fidelium modice tempore adeo ditati sunt. quod ab universis occiden talibus provinciis redditus copiosos colligentesy casalia sibi et oppida tanquam terræ Principes comparantes ditioni suae subjecerunt. n tlacobi de vitriaco llzlstoria liierosolymitana cap. et tSongars. n itiSi-Si

ouæ narravit jacobus posteri imitati sunt. lixemplo sint Sanutus et johannes yprensis. quorum testimonia a cardi nale vitriacensi deprompta nemini dubium.

aj Marinus Sanutus forsetlua Marinus Sanutusy major natua cui etiam cognomen lor sellus. seculo xivo ineunte usus-rit suum volumen cui

titulus a a Secreta fidelium crucisl n edidit. quo principes l. A. Postansqueq be libro Secrelorum fidelium crucis ossa Monte Pessulanm in-SL

..gg.. christianos doceret optimam ad recuperandam Palæstinam viam esse si quis non jam amplius cum ffigyptiisy sed cum indisa nullo intercedente. negotiaretur. lllo autem in opere. de Sellis Sacris earumque historia tractandum habuit. lneunte enim operis tertio libro. quae in lerra Sancta evenerant breviter resumpsit. Priore vero in parte. quae nempe ad komanorum usque imperium exten ditur. auctor satis habuit Libros Sanctos paucis referre dosephumque scriptoremt immixtis aliquot illepide dictis. chronicæ ejus e variis fontibus. ac praesertim ecruillelmo Pyrensi et jacobo de vitriacoy deduxere. Plurimas etiama absque examine ullo. fabellas excepit. inter quas rPerram

Sanctam in caroli Magni ditionem redactam commemorat. auædam reperias quoque quae ei non immerito tribuerisg quum e jacobo vitriacensi libentius quam e cruillelmo

rllyrensi haurireta textum de quo antea. veluti a jacobi testimonio derivatum. protulimus a a Saracenis etiam totam terram occupantibus. ante tempora

u cotifredi de Sullione. Surianis ibi sub oppressionis jugo ma nentibus. concessa est sub annuo tributo quarta pars civitatis jerusalem versus sepulchrum ad habitandum. lit cum ritum

AAAAAAA

cræcorum in divino officio cuncti servarent. quod Latini devotionis gratia aut negotiationis causa advenientes. mo leste ferebant. a principe ASgyptim negotiator quidam de Melphia civitate. quæ prope Salernum sita esty muneribus

placato. precibus multis obtinuit. ut in honorem beatæ u Mariæ prope Scclcsiam Sepulchri hominiy quantum est

a jactus lapidisy licclesiam Latinorum construeret. unde u usque hodie dicitur Sancta Maria de Latina. Latinum i

habens Abbatem et monachos u Processu autem temporisy pro Peregrinis recipiendis

u mulieribus. aliud monasterium constructum est fæminarum

u ad bonorem Mariæ Magdalenæ confluente denique tanta u peregrinorum multitudine. ut prædicta duo monasteria ad u recipiendum non suflicerenty juxta licclesiam suam prædictus lt

Abbas et monachi ad opus infirmorum et egenorum. flospi tale et capellam ad honorem Sancti johannis lilaymon cons

tt

truxerunt. liic fuit vir cyprius. et sanctitatis meritis exigem

lt

tibus ad Patriarchatum Alexandrinum vocatus g et quia in

tt

..ao AAAAAAA

eleemosynis multum erat liberialisy cæterisque operibus pietatis. lilaymm id est misericors. appellatus ests et quia xenodochium redditus non habebam de fragmentis et men

sarum reliquiis utriusque monasterii. et de quibusdam iide

lium eleemosynis. Abbas de Latinis provideri faciebat pau peribus et infirmis. conquisita vero terra per Sotifredum. vir quidamy Seraldus nominey christo devotusy qui in præ

dicto hospitali diu servierat. de prædicti Abbatis mandato. adjunctis sibi quibusdam honestis virisy habitum regularem suscepit. et vestibus suis albam crucem attigens exterius in pectore. et regularia instituta. facta solemni professione promisitg et fratres l-lospitalarii dicti sunt. flii diligenter serviebant infirmis et devote dantes infirmis panem de similag tzAti

panem vero cum furfure ad usus proprios retinebantt Præ cedente quoque tempore latrunculL advenientes Peregrinos aut spoliabanty si poterantg aut. quod est gravius. trucida bant. quidam autem devoti milites bei. et fraterna karitate commotiy in manu Patriarchæ voto sollemni se astrinxerunt

axe-ca

ad vias Peregrinis assecurandas. militando summo kegi in obedientia. sine proprio. et in castitate flujus propositi a

principio novem tantum fuere. novemque annis. in seculari habitu. qualis sibi dabatur a fidelibus pietatis intuitu suum officium exequentes n tMar. Sanuti rPorselli Secreta fidelium crucis l. un pars vni iliongars ny usi

bj johannes yprensis dohannes Longusty ineunte seculo xivo natus ypræ in provincia PlandrensL habitum monachalem in monasterio S. Sertini ab abbate lienrico de condescure. qui sedit a lSll ad lSS-L accepitg studiis incubuit philosophiæ et theologiæ ac praecipue juris canonici. Postquam aliquot annis Parisiis erat versatus. ad monasterium reversusy curam causarum forensium abbatiæ suscepitp et anno ieos abbas electusp plus li annis ecclesiam rexit Anno lSSS

fl jand obiit. 1. ouæ sequuntur M. Sanuto propria esse videntur. 1 v ide Prologum. chronicæ johannis yprensis præmissum capud Pertzs xxvi iae-in

-g1.. rlloto Medio fflvo monasterium S. Pertini studio historia rum præ ceteris excelluit. lpse ad res scribendas maxime idoneusy chronicas domesticas ab origine monasterii sui usque ad ipsius regimen componendas suscepit. sed ad annum liili tantum perfecit. Mon solum res abbatiæ. sed historiam universi regni Prancorum. præsertim vero Plan driæ. enarrare voluit. a cum auctor ea parte quam absolvit u res sui temporis nondum attigerit. paucissima ex auditu

n referre potuit. cætera omnia ex libris maximam partem a adhuc exstantibus composuit. quos in ditissima libraria u Sertiniana invenitg sed hoc non contentus. etiam ex

u abbatiis vicinis. ut in præfatione testatury sibi libros u comparavitk n omnia fere de rebus rlierrae Sanctæ et liellis a Latinis contra Saracenos gestisy quæ multa sunty ex Marini Sanuti

Secretzlg pauciora ex jacobi de vitriaco flistoria llierosoly mittznat quos auctores ipse in præfatione laudat. duxit.

Præterea vero quamdam descriptiouem ierræ Sanctæ. ut videtura exscripsit. in quo lipitaphium oodefridi de Sullione invenitur. verba ipsa Marini SanutL quibus delectatur. conservat. Summum autem et pretiosissimum quoties de

rebus Plandrensibus loquitura testimonium ejus est ha bendump quoniam monumenta quibus ad scribendum usus esta perierunt. Mobis neque de singulari ac sæpe dura et salebrosa ora tionea neque de manca verborum compositioney neque de

verborum geminationibusy neque de falsis sententiis curan dum censemus Mam textus. qui ad rem nostram attinenta ex

Marinoa vela majore ex partes e jacobo vitriaceasi repe tunturg ideo nihil novi inde nobis exoritur z a Militares ordines omnes ab ordine nigrorum monachorum a ll. benedicti sumserunt exordiumz manu Pratres S. .1ohannis

a in ierusalem qui alio nomine dicuntur PlospitalariL primo u fuerunt Pratres laici sub abbate ii Mariæ de Latinis in jeru u salem ordinis S. benedicti professh et sub eodem arma

l. ibidem

p -gg... AAAAAAA

sumserunt et militiam lix eorum exemplo orti sunt alii mili tares religiosi professi. lnceperant autem sic ante tempora passagii codefridig Saraceni tunc jerusalem occupantes.

crræcis et Surianis christianisy sub eorum jugo manentibus. quartam partem civitatis jerusalem versus S. Sepulcrum sub tributo concesserant ad inhabitandums et puoniam ritum

crræcorum omnes observabanh Latini moleste ferebant hujus modi schismaticis communicareg propter quod quidam mer catores ltalici de Amalphia civitate Apuliæ obtinuerunt ab Algypti principe juxta ecclesiam S. Sepulcri ecclesiam construi Latinorum construxerunt ergo abbatiam ordinis S. benedicti nigrorum monachoruma quæ dicitur li Mariæ de Latinis. Latinos abbatem et conventum habens. Ad quam

ecclesiam confluere possent ad divinum officium more ito mano celebrandum. u ltem abbas et monachi in ingressu monasterii sui cons A.AA A A..A

truxerunt hospitale et capellam in honore beati johannis Sleemosynarih ad Latinos advenas et peregrinos pauperes

et infirmos recipiendos. ubi abbas et monachi de bonis sibi a neo collatis. fideliumque eleemosynis per certos famulos AAAAAAAA

sæculares ipsis necessaria ministrabant Aliud quoque hospi tale et capellam pro mulieribus recipiendis construxeruntt et

religiosas ibi mulieres in eo posuerunt ad pauperes et infirmas mulieres recipiendun1. eisque similiter necessaria minis

trabantg sicque duravit usque ad tempora codefridL u illerra sancta et lherusalem conquisita per codefridum AAA AAA

quidam cerardusy qui in dicto hospitali S. johannis diu pau peribus servieraty habitum religionis nigrum ab abbate dicti lociipeciiL et ejus exemplo plures alii cum eog abbas autem omnes ad religionis habitum et professionem atque suam

obedienciam suscepit. et sub ejus obediencia nigrum habitum nigrumque mantellum deferentes. fratres laici pauperibus ministrabant. Successu vero temporis latrunculis per pa

triam discurrentibusy et christianis a patrie defencione torpentibus. de mandato sui abbatis arma sumserunt ad agros suos et bona tuenda contra latrunculos hujusmodi sic discurrentes. pluresque fratres devote confluentes. in idem officium receperunth fandem cessante malicia predonum. f. A - Successu vero s usque ad hunc locum johannes vprensis Marini Sanuti narrationem imitatus est

-SS..

u invalescentibus eciam incursibus Sarracenorum. dominisque a delicatis ac ocio torpentibus. necesse habuerunt non solum u ad defencionem terrarum et prediorum suorumt immo

a pocius in patrie defensionem extendere manus. rPum abbas u consilio fratrum eis armorum insignia dedit. cruces albas u nigris suis mantellis superassuendoy idemque signum in

u vexillis dedit in patrie defencionem contra inimicos crucis u christi anno domini 1111 g ab hospitali dicti liospitalarii et a a beato johanne llemon fratres Sancti johannis in literu

u salemg qui quamdiu pauperes fuerunt. abbati de Latinis ut et fratres laici sub eo professi devote obediveruntg sed postea u ditati in immensum 1. abbatie suo postposito soli capitaneo u militari sui ordinis obediunt. tam in bellis quam in pace.

a Postea vero. cum neo placuit christianos per intideles ex

u pellere de rPerra Sancta. fratres isti in insula kodes infide libus se opponentes. capud et principale domicilium sui

u ordinis statuerunt n tloh. Longi chron S. blertinij Pertze xxvv vos-ei

1v. - Aucronns lfAthiL

Post Suillelmum Pyrensem. quique ejus opus aut pro duxerunt aut imitatione propius longiusque prosecuti suntp seriem quamdam documentorum. a præcedentibus omnino diversama quorum nuncupamus collectionem a Pontes ltali coss n evolvemus.

aj Amatus de Monte cassino Amati de Montis cassini monasterio monachi chronicæ. anno circiter iove vel loStl scriptæ. quæ Mormanni veteres ab adventu ad annum lmS gesserunta complectitur. ne quo perpauca sunt nota. Salernensi quidem in prin cipatu natusy dein monachorum de Monte cassino coetui adscriptus. denique dignitate episcopali insignitus est t sed cuinam sedi thaud scio an ecclesiæ lxluscensip siquidem l. .l. de vitr.. l. filia apud liongarsiuma 11 tom-ln

-szi..

noster idem sit habendus ac S. Amatusl præfuerit. ignora tur. hie martii prima. anno ignoto. obiit.

rPextum autem supradictarum chronicarum primigeniumi verisimile est funditus disperiisseg translatio tantum. gal lice xmo seculo factap permendosa quidem atque imo inter

dum obscurior quam ut intelligatun nobis remanet. quam ohampolliop juxta manuscriptum unicum in bibliotheca Mationali Parisiis asservatunn anno lSSS typis mandavitk cujus quid sit de auctoritate sentiendum cognoscere nos tri summopere refertg quam hinc ohampollio prælaudavitp liirschius contra vehementer oppugnavit z in medio autem stat veritast Peccaverunt enim. unus quod non satis ani madvertit Amatum. utpote Montis cassini monachums adeo partibus victoris favere debuissey ut judicium corrumpe

returg altera quod ferocius in eum invectus est quod patuit omnibus postquamy novis documentis inventisa Amato. quam detraxerat llirschiusy fides jure restituta est. Motandum est eum hujusce ætatis cujus memoriam tra didit æqualem fuissea et narrata non nisi e semetipso hau sisse. Motandum quoque in loco de quo nunc agiturz

1. - llinc euma ut qui Salernæa in urbe Amalphiæ vicinap viveretp facilius quæ ad Amalphitanos pertinebanty edoctum fuisseg ll. - lllinc rebusa de quibus anteaa adfuisseg unde major

auctoritas ejus evadit. lll. - constat etiam frequentissimas et amicissimas con junctiones inter Amalphitanos et monachos Montis cassini habitas. quod Amalphitanus quidam artifex. qui portas ahe neas monasterii extruerets a suis civibus missus est.

iv. - Pac denique Amalphitanos immerito sibimet con diti l-lospitalis laudem attribuissey Seatumque oii-ardum ut suum atque apud ipsos natum vindicavisseg nulla de hac

1. lt capessm Le Ponti delle storie delle Provincie tvapolitane tArclL Mapoletanm ij fai-iota - champollion Pigeaca ystoire de li lvormanst introductiom

i vll. llirsch. Amatus ron Monte cassino und seine Seschichte der Aiormanner thierschungen zur deutschen oeschichte. vnn eos-easy

._35_

legenda, nisi post captam Hierusalem. mentio facta fuisset : quæ contra jam anno circiter 1078 vel 1079 facta est.

AIÈAAAA

u (Circa 1060-1070)‘... Un noble home de Mal/e, loquel se clamoit Maurus, habitoit ad Amalfe, loquel Dieu tout-puis sant lo avaet fait riche et lui avoit donné vl filz, de liquol lo

plus grant se clamoit Panthelo. Et non se melloit en la per versité de sa gent, més toutéjor estoit devant Dieu, et estant en Salerne fit moult de consolation, et donnoit solde à cens qui alloieut au Saint Sépulcre en Jhérusalem, où le vérace Jeshu-Crist avait esté; ceauz recevoit en sa maison et lor donoit lor toutes les coses nécessaires, et lor aidoit à u complir lor véage liquel avoient acommencié à faire; et avoit fait cert hospital en Anthioco et en Jérusalem, et la hélémosine de sa ricchesce les soustenoit. Dont la renoméo de cest home corroit quasi par tout, le monde en étoit :»: e: plein, si que non solement ceaus qui le conoissoient, mes cil qui non lo cognoissoient parloient de sa bonté. Et come est dit desus, quand Gisolfe ala à lo empéreor de COstenti

noble, il et toute sa gent à les despens de Pantaléon estoient en sa maison, et estoit son conseillier » (Chron. d‘Aymè,

l’Ystoz're de lc'Normans, ed. Champollion-Figeac, p. 231).

b) Sicardus Cremonensz's. Quæ vero sequuntur e Sicardo, Cremonensi episcopo, depromuntur. Anno usa ad episcopatum evectus, anno proximo jam inter suos cives et Fredericum imperatorem 1 pacem conciliavit. Deinde perplura ineuntem itinera cons

picimus. Armeniam vero, anno 1'203, adiit, ibique versatus est una cum Petro, cardinali apostolicæ sedis legato, et sequenti anno constantinopolim profectus est. Anno 1215 obiit. Ab origine mundi usque ad sua tempora gesta chro nicis Sicardus perlustrat; quæ quidem ille congessit usque 1. Est inter scriptores de numero annorum controversia Quæ de ea conjectavimus, e Schultz (Denkmäler der Kunsl im Mittelalter in Unterilalien, II, 242) deprompsimus. Quippe qui qua serie gentis Maurorum Amalphitanorum progenies fuerit propagata, servatis tem

poribus, explanare tentaverit.

..se.. ad tempora caroli Magni. modico usui futura sunt eruditisz fabulosum aliquid aut male consutum sæpius invenies. Attamen nihil obstat quominus Sicardus suum præsidium et ipse præbere possita ac potissimum ubi sui aut proxime præteriti temporis acta enarrath in iis quæ llospitalis originem respiciunt. nihile nostra sententiat de ejus auctoritate absolute decernendum. Ani madvertatur duntaxat Sicardi testimonium ortum diversis e

fontibusp grave esse et insignea quod jampridem et multi fariam significatum est z a Anno

a u u et

domini MLxxxivg his temporibus sancta civi

tate l-lierusalem tamdiu a gentibus possessav quum merca tores christiani venirent ad enim et aurum pro tributo in porta persolverentp sed non haberent nisi cum gentibus. ubi caput reclinarenty mercatores Amelphitani plateam

a vacuam. ante portam ecclesiæ dicti SepulcrL a civitatis

u u u u u

principe impetrantes asyliumy de suo communi æditicant juxta monasterium eorumdemg quod usque hodie Sancta Maria de Latina vocatum in quo possent christiani manere quum contingeret eos accederey posueruntque custodes qui deberent christianos recipere. n tSicardi cremonensis

chronic. Muratori vn. SSS.j

ej Anonymus apud fig/tellL rllestimonio præcedentL quoniam ex eadem familia. sci licet ltalicay procedit. subditur aliquis textusj quem cghelliip sicut ipse fatetur. ex quibusdam Amalphitanis chronicis deprompsit. ne chronica autem ista nihil aliud nacti sumusg itaque. quod æstimare nequeamusy referre tantum liceat. tcirca loSij a flic Mohannesy archiepiscopus Amalphi u tanqu profectus est in Palestinamy loca sancta visitandi u gratiaj ubi summo cum honore receptus fuit ab Amaltitanisg a qui Plierosolymis paucis ante annis duo extruxerant liospi

1. Muratori dierum haiic-arum Scriploresy vin ses-sex passimj.

i llalia sacraa liomæy talia-eia g vol. in-foL

-S1

u talia ad homines et mulieres recipiendosy in quibus et ale u bantur. et infirmi curabanturv defendentes eos a Saracenis.

a et ut facilius id exequerentur vitam religiosam fere insti u tuerant. joannes vero archiepiscopusa sicut nomine pla u cuit. migravit ex hoc mundo in namiata. et ibidem sepultus

u est n tlix PeL chron Amalp/L apud llghellia italia Sacray vni sem

ll. rPlilSrlllMolxllA SPlSolALlA li SrPArPlerlS lloSPllPALlS nxcnnPrA

lestimoniorum ad originem historiamque ordinis perti nentium. posterior classis de collectionibus Statutorum et

klsgardiorum omnibus temporibus ad usum llospitalis fra trum conscriptorump decerpitur. Attenta igitur mentep quae sit peculiaris eorum natura. intuenti facile patebit ea

prorsus a praecedentibus differre

-

Statutorum istorum compositionem explicare imprimis decernimusy deinde textibus. quos ad propositum nostrum idoneos collegimus. incumbere 1.

ordinis llospitalis kegula. a magistro kaimundo de Podio. ineunte xuo seculo inventap a Lucio papa may ad re

L tlodices. quibus antiquiora Statuta et lisgardia continentun enu merare liceat. Addidimus unicuique litteram unde ab aliis discernatura ut quæ de unoquoque dixerimus clariora appareant t Pl Pa Ps Pti Pli Pa P-l

ood.membr. in bibliotheca nationali Parisiensil galL tio/itk sec. xnz - ma sec. xnx ood. chart. - lSSSL sec. xlv. - imm sec. xv. cod. membr. - iosoy sec. xv. cod. chart. - insa sec. xv. -- ma sec. x1v.

M ood. membr. in bibl. fac. med. Montispessulani Sim sec. xlv. Ml ood. membr. in archivio Melitensi. - div. l vol. ogy sec. xm f cod. membr. in athenæo rPaurinensiv Lv liil sec. xnx

-gg quisitioneml magistri Ptogerih confirmata est fl 1Sbj. Sed brevi banc kegulam transcribere necesse fuit. ut variae de

cisiones. a capitulis generalibus novissime edictæ. quibus

aut immutabantur aut explebantur principia jampridem a Saimundo de Podio positaa adscriberentur. kedactio prima a cruillelmo de Sancto Stephano scripta esta anno circiter tego i Præter ltegulam complectitur z lo Privilegium panis candidh ægrotantibus dandia atque

magistri dosberti Statuta a fl 1 vet eo usus ecclesiæ llospitalis hierusalem i So Statuta in capitulo generali anno ilSl editalul do Statuta magistri Alphonsi de Portugallia in capitulo

apud Margatump circa annum titioa promulgata. so Statuta in capitulis annorum lPtiip mss. mss. iam me et iasv lata.

llla redactio Statuta Micolai Lorgue flæSSj non con tinet quæ in computandis capitulorum generalium tempo ribus non perfecte cum manuscriptis recentioribus con

cordant. Sed eximia auctoritatis nota insignitur z perscriptor enim actay unde textum eduxeraty sedulo refert et in fac 1ul cod. chart.in archivio publico rfolosanoa in lla flu llls

cod. cod. cod. cod.

chart. chart. chart. chart.

-

no l1 sec. xv. no lv. no un no v. no vn

sec. sec. sec. sec.

xv. xv. xiv. x1v.

v cod. chart. in bibl. regia vindobonensL

no sana sec. xv.

A Al it lii

no 11 no m no mss. no asset

cod. cod. cod. cod.

chart. in archivio complutensiy membr. chart. in bibliotheca vaticana. membr. -

sec. sec. sec. sec.

xlv xv. x1v. xm.

P cod. chart. in bibliotheca nat. Plorentinay cl. xxxii cod. xv. sec. xv. Mi kotulus in archivio publico MaSSiliench-L incapsa sqfasc sa sec. qu b cod. chart. in archivio publico hivionensL cl. ih cod. ML sec. xv L ea apr. tlSS tind. lv veronæv pont. anno lvi - lSd. P.-A. Paoli.

delll origine ed istilulouq Appendix instrumentorum. p. xviii-xxxL 1 continetur komæ in manuscripto vaticano itk

S. lid. P. A. Paoli. delll origine ed islituloj Appendix instrumen-. torum. p. xl-le ln Sdz P. A. Paoli. ibidw p. me-x1.lv. S. fid P. A. Paoliy ibid.. p. va-L.

_4o_ simile depingit. Rotam, subscriptionem Lucii papæ mi (f‘ xv°) bullasque plumbeas, quæ textum transcriptum au thenticum faciebant, diligentissime exprimit. Folio enim 73 legimus : a Ci fenissent les establissemens et la grant cartre « boulée de plomb, et comentant ceaus de la petite.»

Item, folio 3?: a Toutes celles choses dessus escriptes a « « « a

furent translatées de m escriz boulés de plomb, si com se contient desseurement. Le premier est de la boule dou pape, le segont de maistre Amphos, le tiers de maistre Hugue Revel ; mais l’escrit de maistre Hugue est en u chartres, une grant et autre petite; et envers la fin de la

a petite, boulée des coinz de maistre Hugue, sont les esta a blissemens que maistre Nichole fist la premiere année, « ainz que ses coins furent fait. » Redactio vero, et quidem ex industria, lingua vulg-ari conscribitur, quia cx edicto Alphonsi de Portugallia, Hos

pitalis magistri, translatio Privilegiorum Statutorumque ordinis a lingua latina in romanam præcepta fuerat. Hoc autem maximi momenti habeatur: nam, ex antea

dictis per similitudinem atque analogiam ratiocinando, Mi racula et Exordium, de quibus inferius disseremus, simul fuisse imprimis vulgari idiomate scripta nobis apparuit. Hospitalarii, postquam e Terra Sancta expulsi sunt,

papam ut iterum et Privilegia et Regulam ordinis sanciret, rogaverunt Exinde nova exsurrexit redactio, non ad ea quæ Lucius m confirmaverat, sed ad ea quibus Boni—

facius Vin rata jam antea roboraverat, accommodata. Anno circiter 1299 conscripta est,et auctorem Guillelmum de S. Stephano, tunc cypri rectorem, habet. Maxime huic

propria videtur. Legi potest in codice P‘ z u Ci fenist la recordation et les establimens dou Margut. u ‘— Ci testimoigne le conpileor de cest lievre que il vit cestes « choses, bulles soute la bule de Lucius pape et de maistre Aufons. E1 devise aucunes coustumes et ajostances, qui . fuent jointes par aucun leuc de regle au Margat‘. i

llæc verba in manuscripto rubrica pinguntur.

-1.1.. u Se sont les ordenemens desus escrisy si come la regle et A- AS-A A- A A A

les autres ordenemens. le vis et tins en mes mains bulles

de plomb. ce est assavoir la Ptegle. si come vous llave oye devant. qui estoit bullee de la bulle apostoliaL et de llapos toille Lucius. et estoit en latin. lit puis la fais translater et metre en frances. si come est dite et translatee devant le

contrescrit en latin. quant je parti dou prioure de Lom . bardie. demora la les autres choses cfo ei lj ensi avantz clest le previlege que maistre .1 obert fit de pein blancy et les autres ordenations que il fist. lit celes qui vienent apres de maistre

kogier de Molix. et puis la recordacion dou Margat atresi. .le vis et tins et oys proprement por faire contrescrire. fit

estoit bullee de la bulle de plomb dou nom de maistre Au fons. lesquels je iis contrescrire autresi en latin. lilt ce lievre

fu compile. le auce le dit contrescrit. qui proprement fu pris

de sous la bulle de maistre Aufons. ct la voie en chipre u cestes choses ay ci dit porce que la dite kegle. qui estoit bullee de la bulle de llapostoly. et les autres choses que A.

estoient soute la bulle de maistre Aufons. furent perdues a la perte dlAcreg si que. au lor que cest livre fut conpile.

nous non avions regle bullee dou pape. ne les choses desus escrites. recordees et confermees au Margaty non avions

nous sous nule bulle. lit por ce que elles ne fussent mises en obli par negligencey ou que autre error non fust per au cuns escris descordables des escris qui les freres ont. ay-je dit lai ou la verite seroit trovee. lit qui le eusse la kegle contrescrite sous la bulle dou pape et les ordenemens desus

dis bulles sous la bulle fin PM bj de maistre Aufons. je trais si testimoingne frere lirunli qui estoit tresourier au jour. et avoit la dite regle et escrit fait au Margat en sa garde. qui les presta por faire contrescrire

u ne ce meismesf - Meismes as diz escritz fais au Margat contenoit la regle. laqual regle et tous les escritz desus ditz

estoient en une chartreg bullee souz la bulle de plomb au nom doudit maistre Aufons. u ne ce maismesl - Aucunes choses ajosterent lois

la

l. Pratris hujus nomen reperies inter testium nomina qui donationi - cuidamr llospitali S. johannis llierusalem anno izoll factæ adfuerunt. tPaulL cod. nipL lv p. say

1 llæc tria verba rubrica pinguntur. S. llæc tria verba rubrica pinguntun

.. iz .. a droite escripture de la ftegle. laquel aj ostance tient leuc so a lement dlestablimentl non pais de kegle lit nous avons pas a juste user de toutz selonc celes ajostances car ou la ltegle a parole de m choses que llen doit prometre. llajostance par a la main dou prestre et por livre. mas llusance si est que le

u bailli ou autre des freres qui face aucun frere tiegne en ses u mains le livre sur lequel cil qui doivent estre frere pro u metent. ct puis le porte surliauten et le reporte au bailli se a il le feit frere. ou a autre des freres que il aura fait frere. a lincore un changement yst. . . . . n tlix codice manuscripto

bibl. nat. Paris. gallico tit/tgy f. eil a m ibidem colliguntur prioris redactionis Privilegiaa Statuta in capitulis generalibus usque ad annum ieos promulgata. Miracula. usus csgardiorumg deprecationes etc... Secunda

vero pars hujus operis aliam redactionem antiquiorum Privi legiorumdlissertationem historicam. kegulæque adscriptas annotationes continets et aliquo morali tractatu de jurey auctore M. rllullio. terminatur. Animadvertendum insuper. quanta cum cura. quamvis his temporibus fere inauditaa fontes e quibus hausit auctor citaverit.

Aliam ordinationem aliud manuscriptum paulo post tanno litis-yja jubente baniele de S. Stephano. fratris Ph. de crra gnana visitatoris generalis priorisque Lombardiæ locum tenente. edituma praebet Abstractis autem lixordio et Miraculisy in partes duas.

hinc scilicet kegulam Statutaquey illinc lisgardia usque ad annum lStli lataa dividitur. inter Plsgardia refertur codefridi de Sullione privilegium. quod in cxordio vulgo inclusum nancisceris-. llla redactione transitur ad manuscripta anno isoo poste rioray in quibus eadem semper adsunt elementa. certo ordine copulata scilicetz lo Miracula. eo kegula et Statiltm servatis temporibus. ordinata usque ad ætatem in qua mss. conscriptum esth L Successu temporum Statuta parum mutata sunto exceptis his quaea a Pulcone de villareto promulgatæ in manuscriptia utpote posterius a

-qg..

So fsed non semper-l lisgardiorum usus 1. Adveniente vero Petro diAubussom anno l llSSL digeredæ materiæ nova ratio inita est. rebus magis quam verbis innixa z itaque Ssgardia una cum Statutis. prout natura jubebatv confusa sunt. quorum series sic se habet z s lo ne initio keligionis 1. Pars in ne ltegula

So ne fieceptione militum lo eo So ir Pars flo se fio lo . eo m Pars So x llo

ne ne be ne ne ne ne ne ne ne

lilcclesia liospitalite communi Ailrario capitulo concilio Sgardio Magistro Saiulivis Prioribus officio fratrum

l io ne lilectionibus iva Pars

eo ne collationibus se ne Alienationibus id lie Arrendamentis

Loco Legendæ vel criticæ bissertationis adest præfatio quædama primae parti prævia. Lingua latina. vel gallica. vel alia quacumque scribuntur hæc Statuta. ln Statutis iterum typis mandatis idem ordo est asservatus. quorum prima.

latine impressaa habemus sub titulo z a Prohemium in volu n men stabilimentorum khodiorum Militum Sacri ordinis u hospitalis Sancti johannis llierosolymitani n - Sxplicit liber z a Stabilimenta militum hierosolymitanorum diligen a tissime ulme impressa per do l annem keger de fiemnaL a Anno ab incarnatione nominica Millesimo quadrin l gen a tesimo sexto. nie xqu Augusti v - Adjiciuntur libro plurimæ ligneæ incisiones. papa revocata. vulgo omittuntur. quorum tamen nonnulla Statutis ab llelione de villanova editis lsub numeris eum inserta sunt.

L qui enim usus manuscriptis in plurimis deficiunt.

-.zili-

Sed paulo post. scilicet in capitulo generali liliodiy die b Augusti MSS. celebrato a quia variis vernaculis linguis

u fut propria Statuti verba usurpemusl commilitones nostri

a pro genialis patriæ more utuntury nec linguæ latinæ fami u liares existunt. veluti militiæ sanctae exercitio intenti. u necessum fuit volumen Stabilimentuma lingua latina edi u tum.. in varias vernaculas linguas vertere ng qui usus ex

hoc tempore constanter viguit.

l. - LSSSMPA lloSPlfALlS tltllkAcllLAL

lo be origine Legendæ. liospitalis antiquitas quantacumque sit. quæcumque et ejusdem primordia. certum est tamem centum annis post

primam crucis prædicationem nondum elapsis. gratia in signis impetus qui plerasque gentes christianas ad orien tales proripiebat plagas fqui impetus quam quisquam exco gitare potest major fuitl. flospitale opulentissimum floren tissimumque fuisse liujus enim ordinis milites multis in discriminibus inter christianos in prima acie claruerant. lium tamen Sellorum Sacrorum ardorem celeriter de ferbuisse constatg nam ad corroborandum suum imperium

orientales christiani plurima subsidia occidentales erogare debuerea qui eo parcius subministrabanta quo celerius fervor refrigescebat. ltaque facile intelligitur quo modo gesta illa liospitalariorumy illemplariis ac rlleutonicis antiquitate præ cellentiuma tantam admirationem. vixdum elapso a prima

christianorum expeditione integro seculch excitare value rint. quid igitur mirum si quidamy immodice mirati. ad accipiendas temere fabellasp quibus innitebantur liospitalis

incunabula. aptissimi fuerintl lllis insuper temporibus. fieri potuit ut quidam fratres llospitalis. dum pecuniam a fidelibus petitam colligerent. audientium credulitate abutendoa perplura miraculosa fabu lati fuerint. sperantes forsan sese eo copiosiora accepturos

esse quo incredibiliora narravissent.

liam fuisse Miraculorum originem Sxordii auctor censetl g nos veroy alias insuper causas fuisse ratip hactenus opinionis

ejus participes sumus ut concedamus monachos illos varias voces et fabulasa per ora omnium traditap excepisse atque in unum redegisse. guiquid id est. ea fuit per totum Me dium Aivum Miraculis adhibita ndes ut vera fuisse uni verse crederentury lnnocentiusque papa 1v. in bulla die il Apr. tibi lata. fabulosam llospitalis originem quasi consecraverith Mil dubium quinp tanta auctoritate fulta. Legenda inconsulte a christianis admissa fuerit. nullamque sibi lilxordium audientiam fecerit. -

eo lie ætate Legendæ. Munc autem in lubrico loco versor. et quæstionem valde difficilem de qua non ambigi omnino non potest. aggre dior. ln primis enim ipsius Legendae. dein variarum ejus dem versionum ætatem quam diligentissime exquirere nobis incumbit. lie singulis redactionibus absolvendum paulo post habe bimusz in præsens veroa notare sufficiat vetustissimam ex omnibus. quæ supersunty ex ultimis xmi vel xivl seculi annis originem ducere z unde terminus extremus Legendæ nobis assignatur. Alia autem ex parte Sedulo animadvertatur ille in opere. quod ita scriptum et traditum est ut nulla immutari aut in terpolari possenn auctorem de obsidione llierusalem cioggi nonnulla. cum Miraculis validissima compage copulata. dixisseg inde apparet Legendam non ante Sella Sacra existere potuisse. certiora etiam tempora determinare valemus. omnibus enim in manuscriptisa ad partem prædictæ Le

l. e Mais je esme que questeors por mieaus gaignier trovercnt celes c choses u tliibL nat. Parisq calL solise f. SSg - rfauriiL Lv. m f. st i e ouot et quantis n tcod. Monacensis latu tum f. 1s1 a-lsz aig verba lnnocentii iv inferius tp. in quum de miraculis A/ovi feslamenti

ageturj reperies

-qs

gendæ postremam paucis verbis exponuntur gesta quum SirardL tum successoris ejus Ptaimundi de Podio. Præterea de confirmatione Statutorum. ab innocentio papa uo in dulta. mentio continetur. verumtamen inter prædicta scripta. quae haudquaquam ante seculum xlvm edita fueree nullum prorsus exstat in quo de Ptaimundi successoribus aut de ordinis incremento post eumdem. vel minima repe riantur. quibus positis. hanc Legendam tempore nai mundi definitam fuisse. id est annis circiter illo-libi

opinari nonne licetl flo etiam probabilior nobis hæc sententia videtur quod sub idem tempus llospitalariorum fabulosa gesta conclu dere decebat z nam postquam ordini portentosa. ut ita dicama incrementa Sirardus et kaimundus. exstructis ec

clesia conventuque et castellisa addiderant. a fabulis ad certarum rerum historiam narratio sponte deflexiti ceterum. quuma Ludovico Prancorum rege vn. Sacram

expeditionem parante. rebus præsentibus peropportuna fu tura esset Legendaa quid obstat quin censeamus eam tum ad stimulandos christianos aut elicienda subsidia vulgatam esse l quod plerumquey incipientibus hujusmodi bellisa fieri

solebati So quinam hujus Legendæ sermo nativus. cluo primum sermone Legenda scripta fuerita anqui rere operæ pretium est. vulgarh ut opinor. nisi forte credas l. ln codice tamen vaticano il addita quædam reperiess quæcumque scilicet peculiariter ad promulgata ante fr. cuillelmi de villareto ma gisterium usoo-sp Statuta pertinent. et ad contirmatam non jam ab

innocentio illa sed ab liugenio lno llegulam ouæ quidemi necessitate quasi cogente. interpolata fuisse constata ut Legendæ pars. in qua de confirmatis Statutis agebatur1 ad verum corrigeretun lioc idem in aliis

manuscriptis evenit ut cvide textum Miraculorum in Appendicel priori lnnocentii n posterior llonifacii vni confirmatio superadderetur. nulla vero. ne minima quidem. a uso ad mss ad ordinis historiam spec tantia relata invenies. - Llnde sententia nostray de qua superiusy corro boratur et majore quadam vi fulcitur. 1 vide comitis P. lliant librum. cui titulusz invenL criL des Leltr.

hisL des croisades tParisiisv 1sso. in-Soj.

-m.. futurum fuisse ut narrationes. ad vulgi aures et sensus ac comodatissimæ. majorem virtutem e doctorum et erudito rum lingua quam e vulgari eloquio ad pervincendos popu lares animos educerentl - At enim sunt codices quidam

manuscripti in quibus incerti nominis auctor a oeo rogat ut sibi res a latina in romanam linguam traducturo opem subministret 1. - ouid vero t Locus istea quamvis potentis simus videatun non inexpugnabilis. si animadvertamus

verbap de quibus agitur. ad recentiora manuscripta tquæ

inferius Sm redactioni adscribemusj pertinere. in antiquio ribus autem flne et im redactionisi deficere. Monne enim.

si reipsa latine primum scripta fuisset Legendaa non jam novissimorum sed antiquissimorum codicum translatores legentium veniam exorassentl ut objecta magis etiam imminuantura oportet reputemus llospitalis Statuta semper ab Alphonsi de Portngallia ma gisterio. idest a xmo seculoy gallice scripta essei - hla quidem Petrus diAubusson in latinum anno MSS transferri jussit g cujus conscriptionis adeo toeduit uti vix quarto anno perfectoy rursus in vulgare eloquium traducenda esse Statuta capitulum censueriti lnde. similia similibus conferendm

gallice quoque edita esse Miracula arbitrari æquum est. oeteruma etsi Miraculorum lS manuscripta desinente xvo seculo anteriora habemus quorum sunt lo - orallica l - ltalicum l - Provinciale 1 - oatalanum.

quatuor tantum latine expressa nacti sumus. ouorum pri mump quod apud Monaslicon Anglicanum invenitura si omnia perpenderimusa nihil aliud quam tertiæ Miraculorum redactionis textus. id est a vulgari eloquio in latinam lin

1. a bieu omnipotent nous soit vray aideur que nous puissions dire x et retraire si bien de latin en francoys n tliibh nat. Paris1 oalL iosot ln mss. P1z de lalin en romans. i cod. vatic. n. ASSS tltm f. ita

a vide supraa p. les-lh

.../.g..

guam translatio est. bocumento sint hæc in latina conscrip tione. de qua supra. editas a quod non possimus dicere et a retrahere de latino in grammaticam n . ouæ excusatioy si

ab initio textus latine confectus esset. foret hercule superva canea - Secundum et tertium fcibL nat. Paris. lat. sat S. f. iii-flet MogS. f. Sl-Si vej inter quædam latine scripta

quibus hic a Plos lzistoriamm ferræ Sanctæl auctore flag tono n titulus inscribitura tertiae redactionis Miracula. liber rime quidem explicatay continent. Movimus autem liaythoni opus. primum gallice scriptum. deinde in latinumy jubente

clemente papa vop anno iiim translatum esse. -ouartum tandem tcodex Monacensis nam f. lis ly excunte xmo seculo exaratusj. nihil aliud quam secundæ redac tionis translationem. eleganti sermone conditam. continet ut facile appareat inspicienti quæ additaa aut detracta. aut

ab auctore depravata fuerinti Mihil igitur ex iis manus criptis ad praesentem expediendam quæstionem educi potest

Mota denique futurum fuisse ut quæ gallica lingua vulgarentura gallica quoque conscriberentur Legendæ

ln orientis enim maturius quam in occidentis partibusp idcirco quod plerique eorum qui illerræ sanctæ subsidio

venirenty bellis libentius studerent quam litterisa vulgique magis quam doctorum linguam haberent in promptua elo quium vulgare a loquentibus scribentibusve usurpatum est. de varice redactionea

Libros in quibus Miracula describuntur perscrutando. tres diversas redactiones reperimusz quarum primæ se

cunda supperaddit multa. pauca vero tertiaz quod cuilibet i. - liractatus yosephi hystoriographi de lfxordio sacre domus l-lospi x talis lerosolimitani. a lixemplo sit locus ille. quem minime yosephus intellexitz c celui c frere kaymond fist les establimenz de la maison de llospital de jeru c salem qui encore sont tenuz. o quum enim sic transtuleritz c ls etiam m regulam et constitutiones consilio fratrum et capituli statuit quæ in c domo llospitalis precipiuntur summa cum devocione servari i

-qg

textus in appendice collectos perlustranti apparebit. Ape rietur quoque ibidem qua ratione alia aliis scripta aut ordinanda præposuerimusy aut edenda prætulerimus. cuæ autem contineat unaquæque conscriptio breviter nunc explicandum Primay omnium brevissimay omnia tamen Miraculorum seminay ut ita dicarm complectitura excepto quidem uno duntaxat. quod in codice unico invenitura scilicet Ananiæ et Saphiræ Legenda. Alia vero Miracula ibidem sequuntur. nempe z lo Melchioris miraculumg

eo zachariæ sacrificantis miraculumg So cuomodo dulianus Somanus enatare potuitg llo quomodo in l-lospitalis sedem et christus venerit. et virgo post filium defunctum recesserity et Apostoli ad eli gendum septem diaconos convenerint. si ctirardL flospitalis magistria miraculum Altera conscriptio latius extenditurg in qua quæ ad vir ginem aut christum in superioribus codicibus spectabanta amplificata sunt. adjectis et gratis in aedibus hospitalis col locatis quæcumque aut dixisse aut fecisse christum virgi nemque fama referebat. Sodem modo tota ab Svangelio detrahitur paginay quæ christum male credenti rlihomæ visum esse commemorat tcuæ narrandi commoda satis ratio quodam alio in manuscripto. unico quidema sæpius usurpaturlt Adduntur insuper prooemium. miraculumque Ananiæ et Saphiræ. et breve de cirardo et Ptaimundo de Podio documentumy et ad beum flospitalariis conciliandum peroratio. fertia conscriptiop exceptis quibusdam sententiisa se cundæ similis est. qui fit ut tres illae redactiones manaverint fere uno amne.

ut ita dicam. nedum diverso decursu fquod sæpe accidit iis quæ ad vulgi delectationem aut incitationem compo nunturl hinc atque hinc defluerent l Mempe Legenda non privato quodam ac fortuito casu. sed palam ac publica 1. ln cod. vaticano me illi in

-so...

ordinis auctoritate nobis transmissa est. in capite enim Statutorum ad usum llospitalariorum posita esta eumdemque locums quotiescumque refecta fuerunt Statutau paucissimis tantum mutatis verbis. servavit

ouotiescumque vero non tertiaey ab anno lSSo ad annum isse conscriptæa sed alii cuilibet redactioni incidimus. non legitimum ac publicum Statutorum manuscriptum. sed privatum atque uni ex equitibus alicuive compilationum auctori proprium ac peculiarey ante oculos habemus. hujusmodi sunt aut mss. Pla auctore ouillelmo de S. Stephano. quoda ab aliis dissimile. Legendæ primam et

tertiam redactionem amplectitum aut mss. Pa fam lSioj quod unum ex omnibus secundam redactionem continet. nec ullo modo solito in Statutis enuntiandis ordini obnoxium est. Manifestiora eadem videbuntur. quum de Sxordio age tur. ouody ut e communibus ac publice evulgatis Statutorum manuscriptis abest. sic privatis in illis legitur.

se quomodo Legenda composita fueriL oredere est Legendam nostrama legendarum ritu quibus incunabula sua carmelitæ involverunt. ex omnibus partibus tictam esseg sic enim abhorret ab omnibus quæcumque per Medium Aivum inventæ sunt. ut ne minima quidem affini tate cum qualibet earum conjungatur. ln quai si quis elementa ad minimum redigit. reperiun turz

lo Miracula ante christi adventum perfectag eo variæ res quas. in novo rPestamento narratas. favente

Scripturarum silentio. in aedibus llospitalis acceptas esse ultro asseruit Legenda g So Miraculum quod. ad orirardum pertinens. Sacrorum

Pellorum tempore patratum est. ouorum singula quæque. in tres classes distributa. pau cissimis verbis circumspiciemus.

-s1 aj anucum aure cnnlsrl Anverrrmu PlillPlchA.

rllria sunt in capite hoc disponenda. scilicetz lo Melchioris et Antiochi miraculum. - oecreverat rex Antiochus Melchiorem sacerdotem castigare. quod tumulum navidicum violaverat llium llcus Antiochum. in

montem calvariæ transportatum. parcere Melchioris et hos pitium in eodem loco condere jubet z jubenti rex obsecutus. duodecim millia drachmarum ad ædes exstruendas largitur. ouo a fonte narrationis hujus prima defluat origoy neminem fugitg in secundo enim Macchabæorum libro legitur heliodorum. jubente Seleuco rege. lempli the sauris potitum. fulgure cecidisseig in alio ejusdem libri loco. a duda Macchabæo invenitur precuniam datam esse ut oraretur pro mortuis. etj ne ambigatur id. versiculus

quidam Sanctae Scripturæ referturi quo modo inde mira culum ortum fuerit. liquet. Pictum est scilicet rei beum intervenisse. Melchioremg unum ex Magisadudæorum sacer

dotem exstitissey et pecuniam non jam mortuis sed ægro tantibus destinatam esseg unde. confusis certis cum com

menticiist miraculum quale nunc habemus conflatum est. a zachariæ sacrificantis miraculum. - zachariæ sacri hcanti coram heus mortem Melchioris nuntiata eumque hierusalem cum johanne filio et uxore adire. ibique paupe ribusy donec adveniat julianus homanusy opitulari jubet Pacile intelligitur illuc zachariam S. dohannis patrems

ideo quod eumdem S. johannem hospitalarii patronum suum agnoscerenh fuisse introductumg cetera quæ ad hei interventum attinent. in plerisque legendis existere solent. So juliani homani naufragium - julianus homanus.

in lerram Sanctam. qui tributa exigeret ab imperatore octaviano missusy quum naufragium propre hhodum per pessus essety et periculum. christo præsente ac protegente. evasisset.

ad christianorum fidem

se convertit.

rllum

bominus eum certiorem facit fore ut. postquam Sancto 1. Macw L in c. a i Mac.. l. in c. w i iit

..sg... zachariæ successerita ab ipso christo in ædibus liospitalis adeatur atque invisatur. Sic Legenda prioris festamenti miracula recentioris miraculisa servato ordine temporum.

annectit. bj novi msmmnun MrnAcuLA.

Pars illa Legendæ. brevior in primaa longior et amplior

in secunda redactionea perfacili modo condata est. Mempe quæcumque a christo aut ejus familiaribus. sine ulla loco

rum descriptione. aut dicta aut facta in evangelio narrantura iis omnibus communis locus llospitale assignatur. unde fit

ut in ldospitalis domo simul et virgo. dum supplicium patitur iilius. anxia permaneatia et rPhomae christusy e sepulcro surrectus. ostendatun et deligantur septem diaconi tAcL Apostjg non alio quoque artificio simulatum est pecu niam. quam Ananias et Saphiraa quum sese conversos

mentirentur fquam culpam beus mox ulturus eratja promi serant. ldospitalis pauperibus reservatam esse. componendæ Legendæ ea fuit expedita et maligno ingenio satis opportuna ratio. SLSMMMfA hliLLlS sxcms coonvm

lo crirardi miraculum - Munc autem transeundum ad miraculum vere proprieque dictum. bum ilierosolyma oppugnabatura cirardus. ldospitalis magisten summis e

moenibus contra obsidentes panem. non obstante penuria suoruma pro lapidibus projiciebat. observatus autem. deinde proditionis delatusa ad sultanum duciturg tum vero panibus in lapides subito conversis. delatores ipsos sultanus punity nedum in crirardum sæviat s. 1. Leguntur in bulla lnnocentii lvi sub data g apr. lis/ij quæ se

quunturz c quam domum dominus et salvator mundi. bei filius. factus a homo ex virgine natusv egressu et regressu sanctificavin signis et t prodigiis ac sanctissima conversatione in perpetuum suo nomini dedi a cavitv in qua domo Mater bei. virgo immaculatæ post ascensionem a dilecti filii sui perseverans. mansit tribus annis et dimidioz quo c etiam in loco commendata est virgini virgo n tcod Monacensis lat.

aaaoi f. iacet z. christianiv ut referunt legendæt in lslandiæ insula sec. xivo exaratæ.

-rag Animadvertendum est insuper hic primum istius modi miraculum apud Medii ævi auctores apparere Scimus enim simile quoddam reperiri in vita S. cuneræ virginis. martyris lthenis apud Selgas in diocesi ultrajectinm circa annum voo tiorentis lj et S. lSonifaciis archiepiscopi Mogun

tinia seculo vm Sedem hanc occupantish Lapides quoque in panem conversos. S. ouidonis s et S. veremundia abbatis

lslyrachensisbp ope. panem quoque in rosasa interveniente S. casilda. virginea Surgis in llispaniaaa transmutatum constat lie posterioribus crirardo. ejusdem generis mira culis disserendi non hic locus g panem in lapides aut car bones versumy quum de viris agitum in rosas autem quum

de feminis. constanter apud vitam Sanctorum referentes narratur. ita ut non solum crirardus prioribus æmulus. sed cirardo posteriores æmuli exstiterint i ceterum ibi non de somnioy aut quadam vana specie. dubiove ceelestium interventm sed de vero atque ad annum certum ioga relato miraculo agitur. lllud ergo nos magni facimusz nam hocr uno dempto quod panis in lapides conversus fuerit. vera indagantes tria docetz primum.

quæ kobertum Mormannensem cuillelmia Anglorum regis. filiumy in

rtierra Saucta bellantem inducunt. hierosolymam obsidentes. panes in quibus litterae1 principum sigillis munitaev inclusæ fuerants machi narum ope intra muros projeceranta rui-suaque christianL qui urbem incolebantq fortunæ quodam nutu receptos panes obsidentibus. eodem usi dolo1 remiserant. ita ut civitas brevi expugnata fuerit hon equidem

perfecta similitudoi sed haud dubie hinc et inde nescio quæ affinitas notanda vide llugo cering. lslandische Legendem Afovcllen mul Mdrchen tllallæ Maritimæ. istl/m p. tii-1 motibus-a ..Acta

Sanotorulm 11jun.. un SSL

. ibidem1 s junq i1 asa . lbidezm m sept.1 nu ea . ibidemv a mart.. i. igi . lbidcnu g aprq l. SSS. . vita S. ljlrici. circa uso Mcta Sanctq ao febq iu1 zsaig li Luf thildis. ante sec. xili tActa S.. jan.. un iszlz li Pharaildisg ante sec. xm tAcla S.. ejanq 1. iiim S. llosæ. sec. xm mcta Sq li sept.. n. est. ilion il larasiæ. sec. xlu Mcla S.. a sept.v n vssig S. MicolaL sec. xiv tzlcla S.. lo sept.. nh timis S. johannis Sboracensis. sec. xiv Mcla Sq oct.. v. lSS-gjg li Margaritæ Pontanæl sec. xvl tslcla Sq lS septw

m ian

..si.. crirardum. quem annaliumhierosolymæ scriptores hospitalis magis trorum seriei præponunt. in ipso hospitalio ante crucigerorum adventum fuisseg - deinde crucigeros fame laboravisse ig - denique cirardum. quum consentiret cum obsidentibus. se apud sultanum purgavisse. cetera vero fabulosa sunt. Pacile tamen concipitur quo modo christiania tot tantisque calamitatibus toleratis. novi tate rerum perculsi et gratias crirardo agentes. illud mira culi finxerint. quod deinde hospitalarih inter ea quæ ipsi fingebant ultro. exceperunt. in ouæ ad historiam spectant -- Miultas res a ple risque scriptoribus confirmatas nobis suppeditat Legendæ scilicetz lo ouæ crucigeri itinera secuti sintg a a quomodo in exercendo magisterio sese cirardus et haimundus de Podio gesserints et hegulam ordinis sancien dam Sedes Apostolica curaverit. ouæ quum ita sint. publicae conscriptionis peragendæ consilium iniisse hospitalarii videntur.

tio ouibus-nam manuscriptis contineantth Legendæ Miraculorum textus. Statutis ordinis præpositus. ex tre decim codicibus manuscriptis constata quorum. inter Statu torum et hsgardiorum commemorationem. seriem enume ravimusl g gallicop italico. provincialiy catalanoque idiomate edita sunt. ouorum variae sunt familiæ et conscriptiones. ut superius notavimus. quæ sic distribui posse videntur. ln hedactioz Pl. .

ul hedactioz nil hedactioz

Pi A fcatalanal PS PS PS Pi lii ljs fli tprovincialish

rlu tprovincialisjy M. v titalicaja htgalliczn hhodi scriptal Motandum est manuscripta et illaurinense filii et rPolo 1. cx cuilL fyrensis verbis tvllly ij intelligi potest christianos sitim

in itinerey famem autem apud Antiochiam perpessos fuisse. a vide superius. p. SS-SL

-ss...

sanum fluit utraque tertiae familiæ adscriptas cum secunda quoque congruere. Mss P1 ab aliis quoque differta non tamen ut omnino a tertia familia sejungatur. ln codice

vaticano tifll addita sunt quædam nusquam alibi reperta horum Miraculorum textum ita explanavimus ut conscrip tiones prima et secunda alia alii apponerentun annotatis insuper et signo litterarum italicarum distinctis quæ tertia præcedentibus addit. quum ad nos prima conscriptio non nisi gallico manuscripto perveneritp secundæ et tertiæ gallicum textum tantump omissis provinciali. catalano italicoquep ut ad philologos magis quam ad nos proficien tibus. retulimus 1.

benique de quadam Miraculorum in linguam latinam translatione. ad tertiæ Statutorum conscriptionis exemplar expressa. facienda est mentio. Sam Monasticon anglicanum

et il Migne tPah-oL Lal. an imo-1 1on juxta manu scriptum penes crilbertum Morth anno litibilt edideruntg

quæ. empta a domino cuilford. crilberti Morth hærede. nunc in bibliotheca domini Phomas Philipps. in urbe cheltenham. sub no asor asservaturi

Pextum codicis rPaurinensis fili/ly qui nulli conscriptioni adscribi potest. in Appendicey ad calcem textus Legendaes reperies. ll. - blSSSklAlllo citiiich s cuxonmwr

habemus in promptu magnL nostra quidem sententia.

ponderis documentumy quamvis eo nemo adhuc ad llospita lariorum discutiendam originem usus fuerit. critici cujusdam llissertationem. quæa quum Legendam subsequatura cum ea -l. Secunda et tertia conscriptiones ab Selhomme in provinciali idiomate editæ fuerunt lSociew arch. du Midi de la Prancg nu SSS

m quum 1 codex latinus. membraneusy se flii sec. xv. cui titulusz Stabili

menta militiæ Mierosolyniitanæy a lioc vocabulo usi sumus quia in plurimis manuscriptis disser de Sxordio ilospitalis hoc vocabulo designatun

..ss..

saepius confusa fuerit cujus quum nonnulli partem. char tam scilicet crodefridi de Sullioneh ediderint. nulli fere quanti pretii summa esset intellexere. ouare illi lixordio incumbamus oportet. 1o quidnam sit Sæordium lilxordium nihil est aliud quam expensum quod. dum in origine llospitalis perspicienda fabulosa ad vera et dubia ad certa reducere conatun ex ipso ordine scriptor excogitavit. ouh quum xmi seculi novissimis annis exstiterit. interdum

erravit profecto. ut qui rudis adhuc indagandæ veritatis esset. sed plerumque ratiocinationes alias cum aliis adeo dialectice vinxit. ut quæ xviin et xvmo seculis inventa suntt callide præsenserit.

eo ouibusnam manuscriptis contineat-un quinque autem in manuscriptis asset-vatum pervenit ad nos lixordiurm nempe t flij vaticano Slllb

m rllaurinensi

Lvy as

tv j

vindobonensi SlSPS llli Parisiensi bibl. MaL gall. oti/tg

t Parisiensi bibl. xat galL lavs i fPij lixcepto PS in quo medium locum absentibus Miraculis obtinet. Miraculis semper posthabetur. ln Pi ad finem

curtum quidem et truncum legitur Sxordium cui fides adhibenda potissimum i Sepositis et codice vindobonensi m qui. xvo seculo tantum editus. multis additamentis one raturg et vaticano mi tanno iam in quoy cum rPaurinensi

Parisiensique tPlj collatop nonnulla adjecta deprehendasg et

illaurinensi m fanno iSMj qui cum Parisiensi th excepto quod iilxordium ad scribæ arbitrium amputatum estf con gruitg omissoque alio codice. gallice fPaj scripto. qui nisi pars

1. ne auctoritate hujusce documenti paulo post absolvemus. i lis addendus nivionensis codex totaqui cum codefridi de lllullioue privilegio pauca quædam1 ex lixordio detractaj complectitur.

-s1

periisseL multum nobis proficereti ut qui ad usum oanielis

de S. Stephano. cuillelmi de S. Stephano nepote. anno lato redactus. ab eodem fonte ac codex Parisiensis tPlj oriatur. - Parisiensi tne cota anno lSthj. multum ab aliis dissimilh utendum est. codex enim istea ceteris antiquion ceteros quoque. si ad tractatas res respiciasy præcellit. quippe qui non consuetam tantum Statutorum manuscriptis fut superius dictum estj materiam sed propriam quamdam auctori partem complectatun et autographus esse videatur.

So onis sit auctor Sxordia Auctoris nomen. ut non proditum sic non ignoratur. Scimus enim primum documentis et monumentis certis ad adhibendam Statutis auctoritatem in fine seculi xml cuil lelmum de S. Stephano usum esse. quum esset hospitalis equesgz eumdem/cypri commendatorem factum. priore manuscripto haud multis annis posterioreim ampliorem veros ut qui et de iisdem curet et insuper proprias auc toris sententias enuntiet. codicem fecissef lnde colligi po test ab illo lilxordiuma si non excogitatumP digestum certe

fuisse. - Adde quod codex manuscriptusa anno lato edi tusa qui istius lbissertationis partem servat. ad usum ba nielis de S. Stephano. locum tenentis visitatoris generalis in Lombardiay compositus eratz qui lixordium. ceteris temporibus male notum tsi quidem ex xxm Statutorum ante rioribus Petro dSAubusson manuscriptis. apud quinque tan tum inveniturj ut qui cognatas atque nepos etiam cuillelmi

de S. Stephano esset. haud dubie novit. - lnde. obliquum secuti itera quæ de hxordii auctore diximusy corrobora v1mus.

in quid sit compositi lino/dii tempus he hoc quamvis nihil certum. ad verum adeo accedere l. Pz ab eodem fonte ac Pl qquo usi sumus-i oritur.

zL ln codice vaticano lit vide superiusy p. SSL

-ss ut id fere attingamus. licet. Ante annum enim iacet

quo conscriptus est codex PS exaratum opus constat. Ani madvertentibus autem nobis post captam a Sarracenis Ptolemaidem uigil l-lospitalis fratres colligendorum Sta tutorumy ut sua sibi ulterius tquum recuperandæ Palæs tinæ spes omnium animis vigeretl legitimis nixi documentis vindicare possent. curam suscepisse. - Minime dubium videtur eo tempore. ultimis scilicet xmi seculi annis. scrip tam fuisse cruillelmi de S. Stephano disputationem bo ouibusnam constet Szordz-um Agitur primum de vexationibus a peregrinantibus per pessisg quibus quum commoverentur ltalici mercatoresa a calypha oratorii et domus sedem sibi ad tuendos suos cives petieruntg quod ille. metuens ne mutuis cum occidentalibus mercaturis in posterum fraudaretun libenter concessit. lta que postea ad ineridiem S. Sepulcri. interjecta tantum via

Ptegiæ ædificaverunt licclesiamy cui fi virginis titulus inscriptus est. etldomum liospitalem. cui monachos nigros

- quamdiu permanserint incertum - ex ltalia arcessitos præmiserunt. beinde auctor negat ordinem originem suam a Melchiore ducerea plurimaque dona liospitali largitay codefridi charta ac majorum natu fratrum recordatione apud Margatum innixus. commemorat. citata quoque integra codefridi de Sullioue prærogativa.

- de cujus auctoritate disserendum habemus. -- duo inde colligitz tum l-lospitale a codefrido multis donatum fuisse. tum ordini S. dohannem liaptistam - cujus loco lileemosynarium non jure. sed nominum confusione qua

dam favente. suppositum esse ostendit. - patronum vindi candum esse.

tio quanti sit ponderis nul-ratio. ld in universum primum1 deinde singillatim patefaciemus lu Marratio ad summum anno illth scripta. aut. quod

..sg etiam malim. ordinata est ab auctore qui. quum unus ex l-lospitalariis esset. tot monumentorum ad enucleandam veritatem facultatem habuit. ut hoc unum ne nimio suorum

amore fuerit corruptus. possit esse periculum go ouid verol ouum ex antea dictis. duplicem ejus re dactionem acutissimi judicii nota signatam esse compertum habeamusy nonne conspicuum ingenii acumen Ll So oemonstrant idem operis et partesa optime inter se constantesp ac summa cum ratione accommodatissima.

llo ceterum id ipsum quod Legendæ repugnaL Miraculis fidem commendat so llenique animadverte llospitalarios seSe a crirardoa ut qui strenuus armis fuisset. pendere gloriatos essea quibus quum noster. quamvis inter illos principem locum obti neret. eamdem ac Senedictinis originem indicere ausus fuerit. quis neget altius inde ejus evehi auctoritateml Munct ut operis partes cum vero consentaneas esse appa reat. singulas perlustremus. l. - ouod ad locum mercatoribus a calypha concessum spectata nonnulli. inter quos non solum cuillelmus rlly rensis. quem consulto seponimus. sed etiam Amatus et Sa nutus. e quibus excerpta jam antea protulimus. rei assen tiunt. neque insuper nos fugit Amalphitanam civitatem tunc temporis opibus abundasse. et negotiationem ad orientis partes præsertim dilatavisseg nulli ergo admirandum est hujus modi incepto et Amalphitanos mercatores studuissei

et calypham favisse i e - quod ad delineatam ecclesiæ atque hospitii sedema

lloSpitalis Sancti johannis ruinæ et Sanctæ Mariæ Latinæ Scclesiæ reliquia veterem illam descriptionem accuratissime factam esse testantur. ouomodo situm fuerit llospitale scimus circumscri

bebatur enim ad septentrionem platea quæ ante S. Sepulcri

ecclesiæ portas erat. et via Palmarioruml g ad occasum Pa l. v. lleyd. Seschichtc des chanlehandela i. passim. iit lioc nomine designabantur palmarum venditores. quas peregri

- eo triarchæ vias ad orientem et meridiem angiportu quia a Palmariorum via ante Sanctum Sepulcrum profectusy ad meridiem inter hospitale et S. Mariæ conventum tende bata deinde. ad occasum vergens. praeter hospitalis ædifi cia sub nomine viæ bavidis ad Patriarchæ viam pergebat. Sanctæ Mariæ Latinæ ecclesiam quaes quum hierusalema soluto tributo. ingressi sunt crucigeri. servata est. multi conspexerunt g ad meridiem ecclesiae lnventionis S. crucis.

juxta S. Sepulcrum erat

peiiun

fammi/man

xvp j l.

z

Puga bimari-ht

er/

at xxi

ly i

e oo

/ t lr

////

ffi/nu fit/flirn

q . xtf / S 1

v

/h/ // // i i

i x

b

A qua discernendæ sunt S. Maria Majon quæ inter hospitale S. johannis viasque S. Stephani et Palmario rum stabatt et S. Maria Minory quam. ad usum hospita

lariarum mulierum dicatamg anno circiter mo Suewulfus adspexit. ouæ omnia cum hxordio concordant

nantes quique. in emebant. tvide hrno frangur p. SiL

iam rcditurL velut peracti itineris signum llflal de la cile de llierusulem apud itinerairrs

..Sl..

S. - quod ad Senedictorum in Perram Sanctam ante Sella Sacra adventumy non magis auctorem Sxordii men- titum fuisse deprehendemus. Mam ut cuillelmum Pyren sem. cui quum. ut antea dictum esty quædam objici possint1 nonnulli credere dubitant. a præsenti judicio testem remo veamus. sunt alii quorum ope utemur. ut Senedictinos revera liierusalemy nondum inceptis Sellis Sacrisa venisse planum fecerimus quod prius quam aggredimury evertenda sunt omnia quæcumque ad ncgandum illum Senedictorum adventum P.-A. Paoli in via congesserit. ij Primum. Senedictorum quorumdam scilicet ftocci Pirri. Mabillonis. Ptuinartiit et Acheriia opinioni innititury

qui Senedictinos tum primum in S. Mariæ de dosaphat

atque in S. Mariæ Latinæ apud hierusalem ecclesiis. quum regio a christianis domita estr consedisse confidunt. Sit gravis illorum sententia. sit etiam eo gravior quo proniores ad longius producendam ordinis sui originem essentp concedo z quid inde sequitury quum pro iis scrip turæ non pugnentt ui ouæ Senedictinos llierosolymis eo tempore fuisse significantp ponderibus suis examinat P.-A. Paoli. inge niique acumine penitus perspicit Amalphitanos multa anno mas sive ltlSi condidisse. et rPerram Sanctam adeuntium

prohibitas aliquandiu lxo seculo. iterum initas fuisse pere grinationes. latinaque sacraria ibidem ante crucis prædica tionem exstitisse fateturg sed. quod attinet ad xll seculi

finem. integram superesse quæstionem asserit. quod. ob mala et vexationes quibus. xlo seculo desinente. oppressi fuerint christianiy quæcumque Latini fundavissent in vanum tum abierint. lda quidemy tacentibus priscis llistoriarum scriptoribus. Paoli tingit ac conjicit g sed quantiscumque vinculis isti cum Senedictinis alligati fuerint. quantacumque auctoritate valeanty nonne e mero eorum silentio aut nulla aut imbe cilla nascuntur argumentatl nil ftefert deinde crucigeris flierusalem ingredientibus

-eg Syrios et Armeniosa sponte duces factos. reliquias detexisse z quam curam SenedictinL si in urbe fuissent. sibi vindica vissentg additque tum Petrum Srmitam anno mea tum comitem kobertum Plandrensem. paucis ante annis. urbem

invisentes. privati cujusdam christiani domum devertisseg qui. si adfuissent lSeuedictinil nonne apud eos devertissentf

Superiori simile est istud argumentumg nam ex eo quod unus non alterum adierit. quo jure neminem fuisse alterum contendisl ouidy si Petrum liremitam. anno mss. non

Solymas esse intratum constiteritf - constat z recentiores antiquitatis investigatores Petrum non iter ad urbem perfecisse affirmanth

.

.

Apparet ergo Paoli. negaudo magis quam probando. argumentatum esse. Sed fac vera ab eo dicta fuisse. et S. Penedicti monachos eo tempore quo comes advenity pestibus simul atque ab hostibus circumventos. aliquandiu l-lospitale deseruisse atque llierusalem excessisse. ouid ad reml Mum inde conficiendum est ljlospitale non ante Sella Sacra exstitissey nec ab Amalphitanorum institutis initium cepisse l Ptevicta Paoli opinione. nostram. Senedictinos scilicet

hierusalem ante Sella Sacra fuisses nunc explanaturi sumus. ouam tres sunt rationes quæ commendent et verisimilem

faciant t ij Prima inde nascitur quod jam a ixo seculo Senedictini llierusalem sederant g nj Secunda ex hoc quod. xo et xlo seculis. vicina Amal phiæ regio Senedictinis monasteriis redundabat. ut de Monte cassino aut cavea taceamusy sit satis commemora visse et Scalam. et illavernataim et montem cerbellianuma

et Pigellulam tPogez-olaja et Minorum tMinoriL et Ptavellum tltavellosl crescit etiam fides si llospitale originem ab Amalphi 1. liiann lnvenL des Leltres hisL des croisadesj p. gk - lLllagen meyen Peter der Sremite tLipsiæy iting p. SS-Si et SM-Stll. a M. camera. Memorie di Amal/L l. ita-sa

-SS

tanis. quod mox procul dubio erit. duxisse admittimus. onis est qui miretur monachos illius ordinis a civibus suis. ad administrandum hospitium ultra mare conditumy electos fuisset

ouo ex monasterio deducti fuerint. ambigitur s pro monte cassino stat vilissimus quidem auctora Sylvester Mauro

lycusl g pro monasterio cavensi auctor quidem recentissi mus quia quamvis conjiciat plura quam demonstret. vero propior. si quis caveam multis cum Amalphitanis necessi tudinibus sociatam fuisse reputett esse videturi mi rPertia est validissimag accipe unde oriatur. veter

rima quædam fratris cirardh qui primus hospitali præfuit.. S. henedicti vestitu indutis imago Amalphiæ eratz quod eo etiam majorem vim adipiscitun quo recentius fueritarti ticis opus. h am si primo ingenii mentisque impetui cessissety ad similitudinem hospitalariorum. suo tempore viventium et ipsos a henedictinis oriundos esse negantium. habitum illum expressisset. quum vero henedictinam vestem de pinxeritt usum antiquitate sacrum. moremque hominum memoria asservatum vel invitus secutus est profecto i ouare. quanquam non certa est. nos tamen trahit quæ henedictinis favet sententiap nedum Paoli dictis assentiamur. li. - ouod ad originem a Melchiore repetendam. auctora ut cujus argumentatio omnino cum ratione consen tanea sita crimen levitatis effugit S. - ouod ad munerap item z quippe quæ. ex iis quæ tradita hominum mente. aut in codefridi de hullione charta

inscripta sunt. revera facta esse certum sit. L istoria sacra. inlitolata Mare oceanoy di lutti le religioni del mando thlessinæy itiva in-fol.j. S. Maurolycuss Messinæa medio xvio seculo. natus. historiæ. litterist mathematicisque studiis tantum incu

buerat ut a Philippo ut hispaniæ reget bibliothecae Scorialensi ad scriptus. manuscripta græca et orientalia per omnem liuropam indagare jussus fuerit ln Siciliam redux. regimen abbatiæ de ltocca Amatoris suscepit ih P. cuillaume. Le lvavi cavensi nel Mediterraneoy durante il medio Svo tcaveæl leva iii-auy

S. M. cameraa Annali in p. van-vanL vide oocumentum x1x.

-sq..

ti - quod ad e. de Sullione privilegiumv eo quasi fun damento. ut ita dicam. non solum de donis sed de ceteris

omnibus innititur disquisitio.

utinam vero charta in qua illud inscribitur falsa non siti quam si penitus perspexerimusy mendosam agnoverimus esse. Salva quidem maneat auctoris fides z qui. quum ipsi codefrido de hullione chartam fere integro seculo recen tiorem attribuit. imprudentia nec fraude erravit. hle erravisse quidem ait lSosiol g errat et ipse. hedac tiones enim alias cum aliis confer z temporum notas corruptas fuisse. indiciaque inter se dissentire fateberisa nempe in dictio 1 ad annum l lSS. epacta ti ad annum llSi spectant. habemus ergo chartama anno ilSS aut llSi exaratam. ne qua quum esset pronuntiandum. omnes cunctati suntg nobis quoque esset unde diu multumque penderemusy nisi nodum. fortuna favente. expedire contigissett invenimus scilicet chartam qua ccedefridusa tertius hrabantiæ aut Lotharingiæ duxa quum Solymis anno l 1SS versaretur. hie

rosolymitanum hospitale ædibus hospitiip a se hruxellis in allodio de Prigido Monte tcaudenbergl conditiy donavith quidquid id est. eam chartama cum omnibus temporum notis etiam inter Se discrepantibust bona et sincera fide noster edidit. bifficilius equidem hosio crediderim quia quamvis omnibus in manuscriptis temporum indicia pugnent inter se. chartam eamdem. sublata omni temporum contra dictione. protulit. 1. - quod ad dohannem haptistam patronum ordini præponendums hoc quoque codefridi privilegio fulciturg quod falsum esse. inconcussa quidem ejus fide. confirma vimus. videntur enim hospitalarii ad id vehementissime incu buisse ut haptistæ. nec hleemosynario sese subjungerent. L liosioi belli isloria della S. lieL et ilL militia di S. aia cierosoL tan impr.. venetizey inest 11 lS.

i keperietur in Appendice. dissertationi submissa charta latina de qua hic agitur. i hosio. belli istoriaa ia 1S.

-es.. ouippeg ineunte xiw seculo. jam longum tempus exactum erat. ex quo primum id honoris Sleemosynario tributum erat fluic opinioni prælusit primus cuillelmusmyri archie piscopusi z u lilrexerunt etiam in eodem loco altare in ho

norem Seati johannis lileymonm u l-lujus metropolitæ a auctoritate confisus. dacobusy cardinalis de vitriacm ita plane dixitiy post hunc johannes yprensisi ouam famam quums magis ac magis per homines grassatam. liospitalarii nihil antiquius haberent quam ut restinguerenti refellere lixordii auctor conatus est. ut simplex. sic potens illius est ratiocinatio. codefridi de Sullione chartam. in qua de quibusdam liospitali Sancti

johannis Saptistæ donatis agitur. depromit. johannem insuper lileemosynarium omnia quæcumque illi erant. pauperibus ita largiri solitum esse. ut apud liierosoly mitanos summa reverentia coleretun ideoque facillime ordinis ad opitulandos pauperes instituti patrocinium a fidelibus accepisse animadvertit. crraviora erant ista argumenta quam ut multa adjici possentz sunt tamen quæ licet recognoscamusz l. - Primum advertit Paolii monachorum ordinesy ut

quorum multum integros ritus intactosque usus per omne ævum habere intersita ne ab uno patrono ad alterum defi cianta ac præsertim ne unum cum altero confundant magno pere cavere ltaque quem recentioribus temporibusy eum dem et prioribus patronum liospitalarios coluisse verisimile est.

i - neinde cuillelmum rryrensem. cui omnes postea temere confisi sunty quod odiis sit infensus l-lospitalariis. suspicit. S. - ceterum liospitalariosa quum Latinam liturgiam

1. L. xvnn c. v. vide supra. p. er a llisloria flierosolymilanm cap. inv. vide supra. p. ea it vide supra. p. ea vide quoque P. M. Paciaudii de cultu Sancti johannis baptistæ antiqui-tates christianasy komæ mss. dissert. vu1

p. nili-a la belli origine ed ialilutoa p. lii

.

-es..

sequerentur. haptistze uni e Latinis sanctisy libentius quam hleemosynarioy e cræcis uniy fovisse Paciaudiusi existimat

Sed nihil firmius esse potest quam si quis chartam. cui haptistæ nomen inscribatun in medium producat. ouare ceteri historiarum scriptoresa quia non satis in lilxordim in quo nosy commorati fuerant. undique hujusmodi diplomatay anno iogg cui ordinis initium adscribunt quam proximay eruere in lucem conati suntg inter quæ bullam. a Paschali no anno i i 1 S factamy multaque xno seculo scripta memoranti Paoli quoque i dum tempora strictissime definire tentat. ex confirmatis donationibus dona anno titio aut fioi oblata recognoscih chartasque et quibus illa darentur et quibus data confirmarentur ad eumdem Sanctum spectavisse explanat. lilx his igitur quæ sigillatim exposuerimus. apparet

quanta sit auctoritate fr. cuillelmi de S. Stephano oisqui sitioy et quantopere nosa hospitalis initia jamjam narraturos. adjutura sit. lll. - PltotltMllfM sururonun

ouum. Petro diAubusson magistro. decretum est ut Sta

tuta non jam pro temporibus sed pro rebus ordinarentury idoneum id visum est ad retractandum Miraculorum textum.

quæy Protemii more. Statutis adjacere solebant. Statuta re colligere jussus. Miracula quoque novo ritu composuit cuillelmus caoursinus. hhodiorum vicecancellarius et secre tarius. hic. sive. desinente xvo seculoa mentes hominum immu tarentur. et ipse minus ad credendum inclinaret quam ut

tot et tanta Miracula acciperet. sive ingenii sui natura vera libentius quam mira indagaret. quiquid id est. nihil fere earum rerum quæ in prioribus conscriptionibus erant superesse voluit. l. ne cultu S. loh. Sapt.. diss. vn. i ibidem

.

S. belli origine ed isti-tutor p. efi-1

..s1 conspexerat in primis zachariæ miraculuma in quo de Machabæis bavidicoque sepulcro agebatur. lnde profectus est ut emendaret quidquid ad dudam Machabæum aut ad hircanum pontificem. aut ad Salomonis templum. a

Machabæis iterum ædificatum. pertinebat. Ab ipsis Machabæis ordinem deduxita et quas vices aut xenodochium. in illis temporibus Solymis conditum. aut yliemplum usque ad imperatoris hadriani ætatem subiissent. narravit. ha mera est historia Sacra. Addidit christumy

quum in terra agereta saepius hospitale invisisse g posteaque christianos sævissimis supplicis esse excruciatosy omniaque quæcumque christianorum erant de medio sublata esse. illum. inquit ille. crirardusa postquam ad Sancta Loca peregrinatus eratj hospitium ad dudæ hircanique exem plum cxstruxit. quod quando factum fuerit. nondumne incepto hello Sacro. an peracto. non ab eo declaratur.

llenique paucis de haimundo de Podio. crirardi succes sorea aut de contirmatione a Lucio uo hugenioque mo pon tificibus indulta adjectis. subsistit narratio.

cujus si summam exprimere tentamus. duo tantum hæc asserunturz primum hospitalea a Machabæis conditum. ad hadriani tempus perstitisseg secunduma cirardum eversa

ad xnn seculum instauravisse tim quanquam non magni sunt ponderisa tamen exponere operæ pretium fuit. ut qua ratione Miracula sensim et paulatim ad vera redacta fuerint clarius appareret. illextus in Appendice jacety latine expressus ln omnes

autem linguas e decreto capituli generalis. anno litis promulgatm translatus est 1. 1. heperies versionem latinam in codicibus fiibL fiq. 1h. Philipps apud MiddlehilL nis nra et ssoyg - versionem gallicam. in codicibus SibL Parisiensis gallicis nis seca lassa et SSiSSg llibL Arelatensis no iovi et Archivii folosani 1 no i chartulariorum S. johannng - ver sionem italicam in codicibus liibL Sraidensis tMediolanii AP. x. im et

Palatii Lambethiani Londinensis nu ing - versionem hispanicam in codicibus lSibL nationalis Matritensis il sa et Musei llritannicL in

addit. manuscr. cassa quamvis ex decreto capituli generalis constet Statuta octo linguis translata fuisse. nulla manuscripta anglico aut germanico sermone invenimus

llL rfliSllllMoMA SPPlclALlA li SfllArPllrflS lioSPlrllALlS exeamus

Mec sunt prætermittenda quæ educi possunt e carminibus

per christianas gentes vulgatisy in quibus clarissima quæque crucigerorum gesta enarrantur. ouod genus operis per Medium Aivum fuit uberrimum. ouæ de carolo Magnoy bellum Sarracenis trans montes inferentea memorabantun quum jam in eo essent ut ævo senescerenta accedentibus iis

quæ trans mare gesta sunty iterum effloruere. unde nata sunt plurima carmina ad rllerram Sanctam spectantia. in quibus confiandis nonnulla e chronicis assumpta erant. ouod sua quoque l-lospitali fuit laus apud poetasa testantur hi versusz u or commenche canchony ja meillor nlen orres. u comment Acre fut prise et les autres chitesy u lit Sur et rfabarie ou lllurc avoient mes.

u linsi com des barons fu li lemple peuples u lit llospitaus assisl ou lhesu fu sacres 1. n li significant e communi stirpe ramum quemdam ad insti tutionem lempli liospitalisque pertinentem crevisse. oni 1. vide Leroux de Lincy. Analyse du human de godefroi de licuillon tbibL de flic des ch.. n1 p. asa-coi ex codice bibl. nat. Paris.

gallico -1zsea. f. iis by kecensionem haud dissimilem reperies in mss. ejusdem bibliothecæ gallico izssa f. iae b. tcf li. Pigeonneam Le

cycle de la croisade tlSiPL p. iiy atque P. Meyer. liomaniaj ad annum iare cmense januarioi

.sg sperandi locus erat fore ut erueretura rami alius. truncati

quidema instarp qui ad Accon et Ascalonem pertinebat l. lrritus vero labor noster periit. Mobis enim perlegentibus ma nuscriptos codices nondum explanatos. inter quos præcipue

rllaurinensemila qui carmina quibus chansons cfAntioc/ze et de jerusalem inscribitur titulus continent. unus tantum

ramus inventus qui ad Pemplum spectatg qui ad hospitalep etiam nunc latet. quem si quis. nobis feliciort detexerita valde gratulandum erit illi. rPum enimy recisis quæcumque ornandi gratia poetae adjecerinta nonnulla certaa et narraturis hospitalis originem accommodatissimay suppeditabuntur. hla est causa cur tes timonia illa popularia notanda esse senserimus. 1. lid. lleitfenberg cede/lroid de Souillon tLe chevalier au cij-gum hruxellisq ies/a ad calcem vol. llliil. i codex Athenæi raurinensisi Lun ea

PASS Posrunlon lllSrlloklA

oklclMlS

lioSPlvllALAltlollllM .

PAhS lL

lllSiPcPtlA chlclMlS.

cuæ in Perra Sancta gesta ante hella Sacra fuerinty den sissimis tenebris involutay in lucem proferenda nemo satis curavit.

vix ab urbe hierusalem a Persis ffi l ij capta ad eamdem a rPurcis occupatam fi tlStij. unam et alteram ad bellum aut rapinas et ruinas pertinentem rem commemorant. unde temere quidam. ut opinamura peregrinantes ad S. Sepul crum christianos ab incolis expilatos vexatosque atque excruciatos fuisse arbitrantur. ut enim fanaticum Sarracenorum furorem interdum

sæviisse fatendum esta sic tempora pacata fuisse quædam. et peregrinantibus commeatus liberos patuisse. homamque cum hierusalemy mediis intervenientibus peregrinantibus. mutua ac perpetua societate junctam esset et summos ponti

fices ilieroSolymitanis patriarchis quum in spiritualibus. tum in terrestribus favisseg christianos quoque viatoribus per fugia et templa paravisse unde corpori et menti solatium subministraretun carolumque Magnum ejusque successores suæ tutelæ rPerram Sanctam duxisse constat hrgo ante hella Sacra. quibus et quantis cum orientalibus

occidentales commerciis et consuetudinibus communica verint breviter anquirendoy commorabimur in iis quae de hospitiis condendis inveniri possunta ut inde primas hospi

talis originesa discussis nubibusp explicemus

-1ll..

l. - PklMA nosprrm LAPlMA m mam saucrm

A prioribus humanae salutis temporibus locorum sanc torum mos fuit invisendorum. Mequidquam lladrianus. anno lgth statuas dovi et veneri in urbe liierusalem erexitg non modo non pauciores eodem tetenderunt sed. ex quo in ipsa veneris templi sede ecclesiam Sancti Sepulcri constantinus

æditicavit o. crevit in dies et numerus et impetuso. linimvero exstiterunt ad tertium aut quartum seculum octo peregrinationesa intra quartum quinquet intra sextum octoog ex iisdem temporibus septem locorum itinerumve descriptiones. quarum antiquissima. anno SSS edita. ab urbe Surdigala deducitur ad urbem flierusalemy etiam nunc supersunth in iis autem de viris qui. quum natalium aut virtutis aut

dignitatum commendatione principem obtinerent locum. scriptorum oculis et menti observabanturv agitur tantumz quid vero de turba sine nominel Monne multosa quorum nulla memoria superfuit. confluxisse l-lierusalem merito crediderimus i ouæ quum ita sinty quid mirum si peregrinantibus parata fuerint perfugiay in quibus et quæ ad solandos atque exsa tiandos animos. et quæ ad reficiendum aut sanandum corpus necessaria sunt. nanciscerenturi liljusmodi certe consilio S. oregorius Magnusa desinente vi seculot Probum abba tem qui quum liierusalemo tum in monte Sinaiz hospitia erigereta et miseros opibus sublevaret. sponte sua misiL lncepta operao capta paucos post annos a Persis liieru l. ill illobler et A. Molinierg itinera llicrosolymitunm etc.. latin.

fjenevæy passim. . i l.alanne. ves Pelcrinagcs en rci-re Suiule auanl les tiroisudrs nam iii-sim p. l. lt Lalanne. ibidcmy p. iii-i i. 11 llobler et A. Molinieig loco cilulog passum

a vide in Appendice nocuinentum l. ti vide hocuuientuln ll.

..1s...

salem calix templisque et sanctorum reliquiis violatis. periisse aut valde laboravisse ex historicorum testimoniis aestimandum est. Sed victo tamdem post continuatas per decem annos victorias chosroe. heraclius imperaton in urbem victor ingressus. christianorum cultum in pristinam sedem ac dignitatem redintegravitk Mec longa felicitasg nam quum jam respirarent a metu atque a commotionibus acquiescerenL ingruerunt Sarracenig hierosolymamquep anno esse. ceperunt.

lL - lMPhkAfole cAhoLl MAolM PAlllkoclMlchlL

Sed ne majora vero tingamusa intermiserunt nonnun quam injuriæ sævitiæque et insectationes. hegnantibus

calyphis ex domibus ommiah et Abbas. non secura quidem-y sed tolerabilis christianis vitæ conditio facta est. eta auc

tore Aroun-al-haschid usa-soej sperandi fuit locus. ham cessantibus odiis. junctum est inter christianos reges et calyphas legationum commerciumg missi enim ad eum a Pippino legati. Sarracenos legatos secum reduxeruntz quos Pippinus benigne magnificeque excepiti carolus quoque eadem via sic perrexit ut. missis anno igi atque iterum anno voa in ferrem Sanctamp legatiss magna atque utilia adeptus fuerit z quippe cui calypha Aroun-al-haschid ut ejus potestati adscriberentur Loci Sancti concesserit.

ouæ res. magni quidem momenti. non ita facilis fuerat Priores legati. Lantfridus scilicet. Sigismundus et lsaac. qui anno 1g1 Palæstinam inviserunta ad quid tetenderint in certum z non ad patrocinium adipiScendum studuisse videntur Sg elephanto aliisque muneribus donatos propriisque legatis comitibus remisit calypha. l ouod quum cerneret hierosolymitanus patriarcha opportunumque tempus fore L cuillelmus fyrensis. l. l. i vide oecumentum lll. a vide oecumentum nu L vide oocumentum v.

-1s ratusy ad carolum diaconum allegavit quiy oblatis veræ crucis reliquiis. patrocinium rogareth hursus hierusalem carolus nam presbyterum e suo palatio. zachariam nominea cum patriarchae legato remi siti nos ut documentis infra jacentibus apparet. bene cessitsa et zachariasa duobus monachis comitantibusy uno de

monte clearumt altero de monasterio S. Sabæ. qui ad carolum Sancti Sepulcri et calvariæ claves et vexillum. patrocinii signum. deferreL in cralliam rediiti quod munus utrum ob utilitatem concedentisg an ob majestatem atque auctoritatem optantis condonatum fuerit. lis est sub judice g quam late vero patueritp a comite hianta didicimusz qui patrocinium illud tutelæ qua per novissimum seculum illerram Sanctam Prancorum reges tutati suntp simillimum fuisse contendit. quotiescumque enim de christianis aut ab occidente oriundis et libera conditione usisa aut sultano subditis et obnoxiis. Prancorum reges tantum non impe randi protestatem habebantg judicandi et regendL sultano summum imperium retinente. officio fungebantur. hoc interest tamen inter ixm et xviiim seculum ut illo nondum a crræca Latina ecclesia separata fueram hoc vero crræcus patriarcha. pacta quadam communione cum Latinis. chris

tianis omnibus crræcis Latinisque Syriisque et creorgianis jura dabat i

Plures exinde legationes factas fuisse i et carolum 1. vide bocumentum vL Super reliquiis ad carolum missis1 cf. Annales liinhardi ad annum igSy lvlinhardi Puch annalesy et Poetam Saxonicuma v. asa-ea tPertzt Monumenla germaniæy n isat asl-y asa oti-lt

i vide bocumentum vlL bu ul

. vide bocumentum an

. vide bocumentum lx. . La donation de llugues1 marquis de rosc-tinet au S. Sdpulm-e cl les dlablissementsi lalins de jcrusalem au ar sicclc tParisiis1 isse in-wa

lloc in opere comes ltiant testimonia. quæ in t lnventaire des Lellres hisL des croisades v tractanda indicaverat. tractata adhibuit

a a ceorgius..... patriarcha constitutus super omnes christianos qui u sunt in ierra hepromissionis n tSernardus Monachusp itinera ad ann. ttim apud llinera llien lal.. lv am 1 vide documentum x. - Legationum seriemy ab anno soc fre

quentissimarum. exponendi non est hic locus Sotandum tamen esty

..11

arctiore in dies foedere cum Aroun-alrkaschid sese devin xisse certi sumus. adeo ut ex capitularioi anno Sltl latoa

a de eleemozina mittenda in flierusalem propter ecclesias a bei restaurandas in proximo natali bominin iy modus harum pecuniarum in orientem transvehendarumy velut ex lege. statueretur. bocumento quoque sint multa ab eo ædificatay quæ per Medium ævum a Latinie n titulo ab iis quæ condiderant crræci distincta sunt i oualia quantaque fuerint non satis liquet. Attamena codi cibus juvantibusy hospitium aut hospitale quoddam a S. ciregorio. anno sos conditum. exstitisse novimusg ea

fuit prima liospitalitatis origo. Patebat peregrinanti cuique domusy quam contingebat S. Mariæ Plcclesiæ multis in

valle dosaphat prædiis donata. amplissimaque bibliotheca instructa. Ante hospitale macellum extendebatury in quo

sibi quisque locum mercatores conducebant s. Monachi. gente PrancL qui hospitii administrandi curam susceperuntt ex ordine benedictino - quod maximi momenti esse ostendatur - haud dubie erantz nempe eos quæs

imperante carolo. kodbertum anno eos in orientem missum1 mona

chosque invicem. qui vex-illum secum attulerunt anno sec. primosque calyphæ nuntios sequenti anno in Suropam pervenisse Plx quo alios annis soaj sua et sua a patriarcha legatosy a calypha autem anno SM Abdallahy qui carolum horologio donaret. deputatos constat tiiianty

lnvenL des Leltres hisLv p. 111 n. s et p. iaa n. aat L canciani. Leges barbarorum antiquæy ms zoa - cf. Lalanne.

bes Pelerinages en ferre Sainta p. l i llianty 1nv. des Leures hist.. p. lii1 n. se cf. chanson du voyage de charlemagne ol jerusalem v. eos ted. lioschwitzj p. est

a i c q c u

S. c ne lilmmaus pervenimus ad sanctam civitatem ierusalem et recepti sumus in hospitale gloriosissimi imperatoris karoliy in quo suscipiuntur omnes qui causa devotionis illum adeunt locum. lingua loquentes komana cui adjacet ecclesia in honore Sancte Marie. nobi lissimam habens bibliothecam. studio predicti imperatorisa cum duo decim mansionibusa agris1 vineis hortoin valle .losaphat. Ante ipsum flospitale est foruml pro quo unus quisque ibi negotians in anno solvit duos aureos illi qui illud providet n tbernardi Monachi ltinerariumy

apud itinera ihera latu p. am - idem in cuillelmi Malesburiensis destis heg. Anylorumv l. lv1 c. SS ted. flngL llisL sec.l p. SSzL vide etiam bocumentum xu et cf. kiann 1nv. des Lettres hisLa p. iej n. et et Lalanner nea Pelerinages en ferre Sainla p. 1

...1a...

tionem dogmaticamr de qua diu pependerant ad papam Leonem lll. qui rem ad concilium anno Stli apud Aquis granum habitum transmisit. detulisse. ex controversia quæ

ad nos tota asservata est. exploratum habemus 1. Marrat hernardus Monachusi eo tempore quo in iler ram Sanctam advenerit tcirca svot henedictinos in urbe

prope S. Sepulcrum resedisse. sive a tempore caroli Magni sedem mutaverinh sive - quod verisimilius est -- monas terio suo Montis oliveti hospitium intra civitatis moenia peregrinantes excepturum. addiderinti oni primi a carolo imperium acceperunta patrocinio quo que illo functos esse duo demonstrant z hinc unius denarii tributufm quod. ab unoquoque manso regali exactumby qui proficiscebantur ad Solymas invisendas tquorum unus etiam nobis notus nominejli eo transportabantg - illinc legatio quam Ludovicum Pium anno SSf adire calypha jussith onde satis manifestum est christianos bona consuetudine cum orientalibus ad id tempus usos esse. testantibus insu perlheodosio patriarchas a quo litteras acceptas ad octavum ex toto orbe convocatum concilium helias1 transtulita et

hernardo Monachoy cujus opus anno circiter S1tl scriptum est.. Medio lxo seculo debiliores erant caroli Magni succes sores quam ut christianis in rllerra Sancta laborantibus suc

1. ne hac controversia P. Lequien in S johannis bamasceni operum prooemio tp. vil-vim disseruit

1 li ln i

vide vide vide vide

superius1 p. m n. S. de vogue. Sglises de ferre Sainlq p. ilii-a bocumentum le oocumentum an cn ltiants lnvenL des Lettres histw p. ia

n. ffi

ti vide bocumentum xlv. 1. a Multam benevolentiam ostendunt Saraceni in nosa licentiam

c nobis præbentes æditicandi ecclesias nostras1 et tenendi sine prohi c bitione mores nostrosy juste agentes et in nullo nobis injuriam vel

c violentiam inferentes capt-st fheodosii ad 1gnalium. apud MansL u cena xvii im cf. am n hunc textum refert liiant. lnventatrc des

Lettres latet. p. lai n. m S. itinerarium hernardi Monachi apud itinera flier. lat.t p. eos in

-1g... currerent. itaque ab occidentalibus sensim imperatoribus ad orientales patrocinium recessit atquet ut ita dicam.

migraviti g quæ res. postquam omnes diu fefellerat. anno ioel publice pronunciata esty christianisque consulendi mu nus ab eo tempore usque ad hierusalem a rPurcis novo-sp expugnatam imperatores constantinopolitani retinuerunti Palleretur vero qui christianos. idcirco quod illa accidis sent. sævissima perpessos esse putaret. Mullo modo inter ruptæ sunt peregrinationesg etiam tum dona hierusalem ab Anglis præcipuey largissima advehebantur at magnaque epistolarum aut nuntiorum inter crræcam ecclesiam et Lati nam crebritas eratin Mulla ergo causa erat cur instituta. de quibus agiturt xu seculo labente. perirent. Pieri potuit for tasse ut zimisce et Phoca tannis eos et avi-sp rPerram Sanc tam invadentibus crræcorumque imperio submittentibuss et Solymis ab Ailgyptiis occupatist christiani nonnullis in dis criminibus versarenturg sed pax pristina prius restituta est. quam quæ Latini condiderant everterentur. certissimi enim sumus Latinorum hospitia anno SSS adhuc exstitisse et floruisse. quum hugo. marchio illoscanæ et uxor ejus dulitta S. Sepulcrum et h Mariæ Latinæ monasterium plurimis bonis ditaverunth hiennio postea tggSl dohanni papæ xv orestes patriarcha legatos miserata qui de ecclesiastica dis ciplina et litibus apud pontificem agerenth - lix plurimis etiam tum optimatibus tum feminisa qui sanctorum locorum

L Anno alii patriarcham hierosolymitanum ab imperatore constan tinopolitano muneribus donatum constat. v. ltiantv 1nv. des Lett. histq p. ia n. id - Sub idem tempus tanno ducis Petri candiani 1v. id est gilyy veneti c zelo catholicæ tidei cupientes constantinopolitanis u imperatoribus satis/iactare qui ad recuperandam terram sanctam

c operam dare proposuerann commercio cum Sarracenis abstinere c decreveranmL nanduli chronicon apud Muratoridtet ltalia scriph

xu. mox

r

. kiant. loc. cit.. p. iiti n. 1ti. a vide vocumentum xv. w

in iliant. toc. citv p. est n. S. s. vide bocumentum va ti. Leonis SpisL ad reges Pr.tPertz. Monumenta liermanircy miscet

-so.. invisendorum. sub idem tempus. votum solverunt securum iter et tutum fuisse videturi . lneunte vero xio seculop ad liakem Siamrillah libidinem

uoiop omniaa una excepta Sethleem basilicay cui peper cisse victores novimusy christianorum ædificia1 atque impri misy credo. Latinorum ecclesia. deleta sunth Srevis quoque ista christianorum insectatio t reclamante enim universo christianorum gentium consensua inita sunt colloquia. mortuoque liakem quum baher filius. magnis constantini ix Monomachi sumptibus. cum Michaele v ad pactionem venit t qua juvante. aversa iterum ædificari ceperunt. annoque lll-im Micephoro patriarcha præeuntey sunt perfectai

llL - AMALPlilPAmokuM AnvSMftS

il Mariæ Latinæ quæ sors interea fuerit. quibus aut auctoribus aut temporibus aut sedibus iterum exsurrexeriu indagare nostra refert. crræcos monachos citius quam Latinos in desertas sedes rediissey atque li Mariæ Latinæ operam aliquandiu minis

travisse probabile estz narrat enim quon Skkehardus a hospitale nunquam defuisse in jerusalem ni lixstant quoque cujusdam kutenicum pagum incolentis codicilli tttlij quiy quum Sanctum Sepulcrum divitiis augere decre visseta Sophronium. crræcum patriarchamp ad dona reci pienda designavit lh 1. comes kiantv La donation diai-victa et dlAquapendenle au S. Sd pulcre. passim. i ne everso S. Sepulcro vide ltadulphumclabrum tPertz. vn. p. SAL wilhelmum codellum tliisL de la francia x. am wilhelmum iyrensem ilice des hisL occ. des croisq iv iot crræcosque et Arabos

historicos. invenies quoque in oocumento xvn textum quo Latinorum ædificiorum vices certius exponuntur. cf. de vogue1 Sglises de ferrc Suinle1 p. il/nSg itiaim 1nv. des Lrltres hist.. p. aa S. ne hac refectionel v. liiant. lnv. des LelL hist.. p. sa n. a-m la iir/n ljrang. liierosolymitas c. tit at ted. l-lagenmeyen p. istl s. Martene. fhem Anecdq ia nii

..g1

Advenerunt tandem Latinig Amalphitanis quæy postquam ab zflgypti calypbis occupata est Syria1 concessa fuerinty in priore hujus parte. testibus hinc Suillelmo lPyrensi et jacobo vitriacensL illinc Amato

de Monte icassino et

Marino Sanutoy qui nequaquam ab illis pendebantv jam exposuimus l . ne tempore anceps quæstio. Plerique xlo seculo medioa de vogiie autem inter annum mm quo llakem in chris tianos sævire desiit. atque annum mea quo Prancis mona chis Mouzzafer sultanus præsidio esse incepit. ea facta fuisse censenti Sed quum sint qui sultani privilegium inti

tienturp non facile est judiciumag hoc tantum certum ante annum imo evenisse g tum enim demum regno Adgyptii calyphæ sublati sunti quo situ l liodem quo a Latinia v i cujus in vicem excitatæ fueranta Amalphitanas ædes stetisse opinorg orientis enim apud gentes omnia durare immota solent. certis quidem iudiciis indigemus quotiescumque vero describuntur ea quæ carolus condidit. significari et delineari videtur ipsa sedes in qua hospitium et ecclesiam Amalphitani exstruxe runt.

ceterum si quis animadvertit futurum fuisse ut christianis. quibus quartam tantum urbis partem incolere licerety angusta ad ædificandum loca paterent. eaque potissimum quæ plurima fidelibus commemorarent deligenda viderentun non temere Amalphitanam ecclesiam dirutæ ecclesiæ non

solum titulum tibi b. de la Latinej. sed etiam locum usur pavissey et cum hospitio in ipso situ. in quo priorum aedifi ciorum reliquiæ jacerent. exstructa fuisse existimabimus. l. quorum quam fidem unicuique adhibere debeasy vide superius. i ne voguej Sglises de ferre Saintea p. illa S. Privilegii auctoritatem parum gravibus rationibus impugnare videtur lieyd caesa/Lichlc des Levamehandels im illiuetalterv n llli/ys

quippe qui falsum nusquam esse documentum demonstret.et ex concessu iiierosolymisv anno mss. ut guillelmus fyrensis asseruit. christianis vico. sultani chartam non hoc anno antiquiorem ipse concludat. sed obliviscatur Suillelmum hanc datam perfectis muris assignasSea con cessionem vero. de qua agiturv prius factam fuisse.

L kiann lnv. des Leurea hislq p. ssy n. ea

..Si..

lix illis quæ jam dicta sunty Amalphitanos patet caroli eversum opus in eodem loco restituisse z superest ut nunc ab initiis istis Plospitale ipsum crevisse ostendamusg quod ad explanandum tria sunt approbanda t i. - ln eodem situ atque Amalphitanorum ecclesiam hospitiumque stetiSSe hospitale i - ldem opibus et prædiis ante annum ioge auctum fuisse. S. - A Senedictinis initio administratum. post primam tantum Sacram lixpeditionemp militarem ordinem effectum Primum pro certo habemus liospitale in eo fuisse loco

quem jam antea apud Suillelmum rPyrensem atque lixordii auctorem designatum nacti sumus. unum tantum insuper addere liceat z duæ sunt Legendæ quarum una in lrlospitalip altera in lii Mariæ Latinæ ecclesia virginem. dum filius mortem pateretury moratam esse narrabantg quæ fuit causa cur eadem in utroque ædificio facta fuisse crediderint homi nes. nisi quod prioris in loco recentior domus edita fuisset1 . Amalphitanis l-lospitalarios successisse. testibus tlohanne wirtziburgensi et ignoto a viæ liierosolimitanæ n auctore

ususy Paoli negaviti 1. u lixtra portam licclesie S. Sepulchri ad meridiem est ecclesia a S. Mariæ quæ Latina vocatum eo quod latine bomino a monachis n semper ministrabaturp et Assirii dicunt ipsam beatam vei genitricem a in crucifixione Pilii sui nomini nostri stare in eodem loco ubi altare ea est ejusdem ecclesiæ x tSæwulfus apud vogue. Sglises de ferre Saintq p. ifiSL ltelationem de peregrinatione Sæwulfi ad hierosolymam et ferrum Sanclarm annis noa-s peracta. reperies in nelalions des voyages de cuilluume de liubroks bernard le Sage el Scewulfa edito ribus P. Michel et illh. wright u ubi vero ejus monasterii lS. Mariæ Latinæl altare positum esty ibi

a stabat gloriosa virgo Mariæ et cum ea soror matris ejus Maria cleope. c et Maria Magdalena ubi cum vidisset jesus Matrem et discipulum u quam diligebats dixit matri suez ecce filius tuusq ad discipulumz ecce

u mater tua n tfudebodus apud voguey Sglises de ferre Saintey p. usi Petrus fudebodus. Sivracensis lcivrayl presbyterl annis mas-c crucem sumpsity historiamque de llierosolymitano itinere ced Migne.

Patr. lal.. ch. p. PSP-Siij exscripsit i bella origine ed istiluto. p. se et seq. - johannes wirtzibur gensis circa MSS vferram Sanctam adiit. descriptionemque peracti itineris composuit fed Migne. Patr. latu ch. col. iosa-iogo. et 11 illoblerj bescriptiones ferrea Sanclæ fLipsizm nmi p. ies-gai

..SS...

lnvalidis vero adminiculis innititur z ambo illi scriptoresp ait. quum llierusalenn medio xiiu seculo perlustrantest des criberentj hinc Latinam ecclesiann illinc S. johannis hospi tium ecclesiamque notaverunt. unum vero. unde cetera illustrantum prætermisit t recentem scilicet etiam tum S. johannis ecclesiam fuisse addunta utpote quae post cru cigerorum adventum tantum. quum jam Latina ecclesia angustior esset. juxta priscum Amalphitanorum hospitiunu posterius amplificatunu exstructa fuerit. cujus utrum crirar dus fundamenta egerit an nona nil refert. Satis sit id pervicissc liospitale ante Sella Sacra nil aliud fuisse. nisi Amalphitanorum hospitiunn eique S. Mariain Latinam templum sacrariumque habitam lncidit quidem Paoli in quemdam Alberti Aquensis locunn in quo Latina dicitur ante crucigerorum adventum stetisse g quo adeo impediturs ut sacellum id tantum S. Sepulcro proximum. nec liospitium ecclesiamve fuisse asserat. ouod levius est quam ut ponderis vel minimi faciamus A medio xio seculo in occideutis regionibus prædim

Sanctæ Sedi administranda. Latinæ Solymarum ecclesiæ habebant. ln Mormannia quædam Montis Sinai monaste rium possidebat. Sepulcro de Movicm anno tom condito. Mauriacique prioratu flileL bonisque cum abbatia de concis indivisis flierosolymitanum Sepulcrum donatum eratk Mecnon orvieti comitatum et partem quamdama ut videturs regionis in qua nostro tempore Soranæ et Aquæ pendentis comitatus continentun ab flugonel llluscorum

marchione. atque dulitta uxore fig oct. ggSj acceperawtb lpsi Sancti johannis ordini eadem contigeranta siquidem ab anno ioeo cruillelmusa dux Mormannorumy fundos juxta villedieu-les-Sailleul llospitali condonatos redemitaa an nisque ltlSSv los/n mas nonnulla in pago Albiensi apud 1. liiant. 1nv. des Leures histy p. m n. lS-lla i i veram esse donationem istam. quam il Martene in Amplissima collectioney lt p. ais-a edideratq ostendit comes niant tLa donalion

dilluguesj mar-quis de romanoa au S. sepulcroy passinL Parisiisy

isatv ln-lloj. a vide hocumentum xvuL

-SA..

Sanctum Antoninum de Lacolm et circa urbem liieroso lymitanis fratribus eo modo addicta sunt. ut nos doceant ad id temporis vixisse Anselmum quemdam. flospitalis magistrum fructusque et quæstus jam certa ratione pro curari et dispensari 1. Si respiciamus quoque quæ anno uoo novum ordinem incrementa habuisse glorientur historicit fatendum erit - quum ea certissima siut - l-lospitale ante annum iogg conditum fuisse. Memini enim fieri potuisse uty unius anni spatioa e tam parvis incunabulis tanta evaderent illay videbitur. liarum quoque concessionumi quibus 1-1ospi tale circa annum uoo auctum esty priores beo simul et virgini et S. Sepulcro llospitalisque pauperibus et S. do hanni baptistæ addici solebant g uni vero Saptistæ poste riores. quae autem inde concludenda suntl buo. nostra sententias - primum Plospitale. cujus vocabulum sæpe. peracto recentissime Sello Sacroa simul ac nomina cetero rumy quibus successity institutorum Sellis Sacris antiquiorum. commemoratum fuerit. ueque ac eadem ante crucigerorum adventum exstitisse g - deinde morem istum pluribus titulis utendi quum jam l-lospitale cetera amplexum esseta ita obsolevisse ut unius Saptistæ nomen enuntiaretur. Ptelinquitur ut eorum. qui flospitale ante primam crucis prædicationeminitum esse nolinta argumenta perpendamus g inter quos Paoli primam originem ab anno iogg tribus de causis deducit l z l. - Primum. quis est qui Legendæ. xlvo et xvo seculis compositæv miraculisque et fabulis mixtaea credere possitl i - quum de temporibus auctores digladientun anno me Paoli favet. Mam temporum seriem retro ab anno 1. vide Saigej ne lvanciennetd de lylldpital S. lean de jdrusalem mibL de lilia des ch.. isat p. sse-em - lllhorm bic Anfdnge des lohannilerordens cleitschrift fiir kirchengeschichte. via szy i hospitale conditum est Londini et zuarinæ cSchwerinl anno 111o. Messinæ et apud Alten Miinster anno ilol etc. fPaulL delll originea p. Sil et seq.l. S. vide opusculum nostrum cui titulusz frois chartas du xm side-le concernanl liordre de S. jean de jerusalem ccenevæy iesu in-Sol.

L belly originq p. et et ut

..ss li iS revolvendo. chartasp llospitale anno non exstitisse testantes. ut dordani Sriset donationem la invenit. S. - Mec altius retrocedi posse putat. quod. et ante primum Sellum Sacrum. christiani vehementissime agita

renturg - et Senedictini futuri tum Solymis fuissenty quos ipse fuisse negatg - et crucigerL urbem ingressL nullam sub johannis titulo ecclesiam offendisse dicanturg- et cirar dusp qui post captam a christianis hierosolymam floruerita nonnullis in paparum bullis institutoris nomine decoretur. cuæy quum iis quæ supra recensuimus documentis refrin gantury liceret nobis negligere g pauca tamen objiccre libet insuper z - Primump quanquam sapienter fecit Paoli quod

legendis ægre confisus fuerity peccavit et quod pessimis recentissimisque manuscriptis incubuerita et quod criticam bisquisitionem in vindobonensi no SSPS atque in vaticano no SlSS codicibusa unde tamen quædam hauseritgy inclu sam non perlegerit. - ln secunda ratione nihil culpandum

-- lliertia elumbis ac sine nervis est. liitenim. quanquam tacuerunt de S. johannis ecclesia scriptoresp non inde fuisse nullam conjici potest.

ceterum. Sacra Sxpeditione nondum inceptay flospitalis ecclesia S. Mariæ nomine nuncupabaturg nam posterius tantum. anno circiter llStla S. johannis ecclesia ædificata esty annoque liili primum S. johannis hospitalis nomen in chartis inscriptum esse videturi quod ad Senedictinos spectat in priore parte absolvimuslh benique cavendum est ne bullis plus justo tribuatur. cirardum quidem institutoris nomine appellautg num vero tanta vis hujus vocabuli esta ut cirardum funditus liospitale condidisse aperiatl t. Pacta est hæc donatio tempore regis lienrici l in Anglia liospitali apud clerkenwelly auctoribus dordano Sriset et uxore ejus. tlhzolip

bellum-tmna p. Sist i 1tem. appendim p. aes-1 s

Lilhorn. nie Anfdnge tzeitschrift fiir kirchengeschichtm n. sat

L vide supra. p. Sl-S.

..ge linum ergo hoc. Sirardum. quem multi testantur Solymis ante crucigerorum adventum versatum esses bello Sacro confecto. labantia tantum restituisse e Paoli opinione ultro accipimus. 1v. - llli SlkAPtth

lxluncy quum jam nemini dubium esse possit flospitale ante liella Sacra exstitisses ad narrationem periciendam

pergamus Scimus christianosy dum Aigyptii et rllurcae continuis in bellis versarentun nunquam ab me ad lovs armis interfuissea murorumque munimentis protectos. quiete qua dam usos esse 1. quae quidem anno los/i desiity quumrllurcæ. capta Antiochiaa Syriæ indubitati domini etfectis in crude litatum et insectationum effrenatam libidinem inciderunt. crescebaty sub idem potisssimum tempus. flospitale liiero solymitanuim ut e chartis. anno ltlgg anterioribus et primae crucis prædicationi coawis. supra demonstravimus. quando llospitalarii lienedictorum auctoritatem detrac taverinta ignoratur g post bella Sacra credimus rPum enim monachosp viros quidem - nam muliebri conventui in eodem loco sito et paulatim crescenti Agnes praeerat Sirardus regebat. ouL quum advenissent crucigeris ordi nem suum novo ritu reticere atque instaurare aggressus estg uude orti sunt llospitalariia tum ad ingruentibus occurren dunu tum ad laborantibus subveniendum apti. et S. Augus tini regulæ obnoxii. oui quæ quantaque facinora ediderint omnibus innotuit.

ile Sirardo multa dicta suntz non is enim erat qui prætermittendus videreturi Pauca vero nota. Mos quando 1. lliant1 linn dcs Lellres histv p. ea

ih lie fjimrdi vita et cultu disserucrunt P. .l. de llaitze lllistuire de la vic al du cultc du bicnheurcuæ cer-arti reliqua fondaleur de llordre de S..1mn de jerusalemy Aquis Sextiisy nam iii-lii et ll Arhaud tbisser

tation hislorique su-r le A tidrard femina fundatcur de llordre des lloxpitaliersy liliniæv iesu ill-Sojy sed nihil ex his auctoribus ducendum

invenimus.

l

-S1..

Solymis fuerita qua ex regione aut gente ortus sit. quem vitæ cursum et conditionem habuerit. anquiremus. qua de conditione fuerit incertumg alii artificem imo operarium. alii episcopum. alii eremitam S. Augustini disci plinæ addictum asserunt. sed harum opiniorum nulla quæ pertractetur digna videturg frequentiori itaque. - et inde verisimiliorL - Sirardum scilicet laicum fuisse. S. Mariæ Latinæ fratrem oblatum aut donatum. et S. benedicti re

gulæ adstrictum. accedamus. quum verum excutere nobis non in promptu sit 1. contendit Paoli a fieri non potuisse ut. advenientibus cruci

geris. Sirardus in urbe foret z quippe cui. quum unus ex Lati nis christianis esset. nulla morandi Solymis copia data esset. quæ conjectura quoque nimis Paoli interest quam ut

magni ducaturz ille enimy quum idospitale Sello Sacro recen tius esse approbare vellet. ad id. ut Sirardum hierusalem

non ante tirucigerorum adventum fuisse appareret. omni studio incubuit. Stare malo cum Suillelmo rllyrensi atque lilxordii auc tore. qui Sirardum llierosolymis. advenientibus christianis. fuisse contendunt. Mec omnino miraculi narrationema ad Sirardum spectantemy rejecerims quæ. etiamsi omni acu mine ingenii sit penitus dispicienday id certe nos monet Si rardum non solum fuisse tum cum llierosolymitanisy sed etiam crucigeris auxilium præstitisse g quam rem perculsæ

hominum mentes non tinxerunt omninoa sed in majus ac mirabilius auxerunt.

Pl Provincia ortum fuisse quidam suspicantursg quibus vero rationibusa accipez flospitalariiy prout quisque aut una aut alteraa aut alia qualibet uteretur lingua. in varias lin

guas distribui solebant z in quibus auuumeraudis Provinciw princeps locus contigeralg quod in honorem primi magistri factum fuisse illi contiduuta nos vero subdubitamus. l. oni cujusque sententiæ patroni exstiterint exposuit Paoli welll originali p. aes-m

i belli origine1 p. iae-aa ti Præsertim Sallici historicig vide Paolia belli origineg p. liaL

.. se .. qua de stirpe natusl be gente Sancti besiderii alii præ tenduntz qui quidem nullis argumentis adjuvanturg alteri vero de gente de func vel roma Paoli quæ objiciat e longinquo arcessit. rPextum quemdam

tingit in quo inscriberentur hæcz et e. Purc fid est johan u nes rllurc. Plospitalis in Prancia prior. anno l leop ng unde a crirardum func n eduxerit nescio quis. Sed qualicumque exidiomate. latino. gallicove. conflatum fuisset illud do

cumentuma littera dfohannis sive dehanj nec cfiovannij oculis observata esset. -- unde difficilior evasisset errori

Propius jacet ratioi ut nobis videturg rerum ambigui tatem verborum peperit ambiguitasz scilicet versum. ab istis verbis a crirardus tunc n incipientema ita prave in tellexerunt. ut ad a crit-ardum rfunc u detorserint.

kecenter quidem callicus auctor i speciosissima ad eadem confirmanda attulit z notaverat enim antiquiorum ordinis militum et magistrorum gentes et nomina circa vapincum passim reperirig - magistri scilicet ltaimundi de Podioi

qui crirardi in locum successitp et magistri Arnal-di de compsi ipsum crirardi cognomen fuisse fenex fenqug fanque sive fene/te noster arbitratur1 documentis qui busdam coætaneiss fultuss quo l-lugonem quemdam fene sive filiorums reperire est cum caufrido de Aiguina. qui pagum vapincensem incolebata terræ cujusdam con dominum Argumento quoque profert cuillelmum quemdam de fene/last qui liospitali anno mo quædam donavitis quem

1. belli originey p. list-al i L. Siancard caepertoit-e des travauæ de la Soc. de statistique de Marseilley de janv. tsszt lh Locusyseance cui nomen Puy-Montbrum iiapinco proximus est. A. comps longius. versus occidentem reperies.

fu vide caput xxvn kotuli nonationum præceptoriæ vapincensis. initio xm seculo scriptarum fP. cuillaume. hdle des bonations de la comm-anderie de capi Parisiis. llSSL p. ilii et chartularium S. victoris

Massilieusis a Sic nominatur in chartulario S. victoris Massiliensis 1. lit ex lialduinil regis iiierosolimitani. confirmationei apud S. Pauli food nipL del S. M. ordine cerasj 11 nn m constat

-gg

que a vapinci viciniis oriundum1 suspicatur. quum in eodem documento concedentes invenerit Petrum de Lensa et Leo nem Perrencumso quos sine dubio vapincenses fuiSSe de monstrat. quæ de his omnibus sentiendum. si non vera.

subtilia saltem esse arbitrandum. liosdem esse vult Paoli et Sirardum nostruma Plospitalis institutorem. et Sirardum alterumy stirpe comitum liane gavensium oriundum. domini de Lutosa filiumy Avenarum castellanum. qui. si Alberto Aquensi credis. apud Assur quem periit. quæ conjectio. quantacumque solertia com mendetun non satis probari potesti Libentius fautores erimus eorum qui Scalæy prope Amal phiam. natum. sive quod Amalphitani frequentissimo com mercio cum rllerra Sancta uterenturs sive quod crux octan gula in armis urbis conspiceretur existimanth bebiliores nuper eas rationes Amalphitanus quidam auctoray duobus textibus quos in Appendice referimusilp ita roboravit ut. si non vera. verisimilia quidem effecerit

lnde igitur Sirardo Scala patriap Sasso gentilitium nomen addicuntur. lllud vero annotemus non illustrari quo tem pore tiguræ aut inscriptiones incisæ fuerint. de quibus ibi agitur. liam certe. cujus exemplar editum esse. scripturam post annum tsso delineatam esse conjectamus. utrum vero an tiquiori monumento fuerit superaddita. an simul ac monu mentum expressa fuerit. haud exploratum habemus Monu mentum non vidit Marulli lg quod. quum Meapolis civis

l. keperitur enim locus quidam nomine ranquesy vicino vico jar joges prope vapincum ih liabemus prope vapincensem civitatem vicum nominatum Lemps. S. lioc idem nomen tenenciario cuidam necnon et manso cuidam apud c/iorges. prope vapincum1 assignatum invenitur in charta char tularii S. victoria Massiliensis tno meet circa annum mss conscripta.

et lsoardumv vicecomitem vapincensemy commemorante. . bellv originel p. tav-a muæub . ltem. p. kal et filii . M. cameræ Memorie di Amal/i. n. ann. p. van-vanL

. vide bocumentum xx. . c. Marullil vite del gran maeslri theapolh isse p. at

-go esset ille atque anno lSSS scriberet. valde admiramurg seque Amalphitanam illam Sirardi originem manuscripta edoctum profitetur fuisse. cujus rei nos poenitetz nam mo numenti hujus ætatem novisse nostra multum referti si enim vetus sitp enodetur extemplo diflicultasg sin recensa

magnopere sit metuendum ne Amalphitanh nimio suae civi tatis amore. incerta pro certis. ob id tantum quod sibi pla cerenty inscii ultro habuerint. liæ fuerunt Sirardi virtus et sanctitas ut fama non solum - sicut e Legendaa de pane inlapidem converso vulgata. pa tet - percrebuerit apud æquales. sed etiam ad remotissimos

posteros pervenerit. ordinem profecto et instituisse. et certæ regulæ filospitalarios enim votis adstrinxitg et in classes quarum tituli a PresbyterL quuitesa Servientes n erant. distribuitj subdidisse 1. et in majus latiusque - de quibus incrementis tabulas a Paoli diligentissime compositas ins piceil - extendisse annalium scriptores aiunt. quibus non tamen fides integra adhibenda. kegulam quodam modo institueriu estoz sed quod de distinctis classibus asserunt.

non admittendum. quum diu postea nullo nisi clericorum laicorumque discriminey communi nomine Pratrum Ser vientium appellati fuerint liospitalariii cujus. juvantibus chartisa vestigia usque ad annum mo sequimurz itaque ad hunc annum mortuum esse temporum descriptores exis timavere i benique de martyrio quodamy quod Sirardus subierit. non licet tacere narrat guillelmus rPyrensisl ctirardum. dum hierusalem a crucigeris oppugnaretun a Sarracenis. ut in quo S. Mariæ Latinæ thesauros occultavissent christianis locum aperire cogeretun tanta saevitia excruciatum esse ut debilis postea vixerit. Mon de cruciatu quidem. sed de ge nere locoque et temporey auctore Alberto Aquensi fretusa 1. Paoli. bell1 ari/lium p. may zoo-L eos-a eos-ir

a 1bid..p.s1i-aoe. ljlhorny bic Anfdnge tleitscln f. liiruhengescns vu ali-SL

L lbidq p. ii a Liber vim c. ea gnem des hisL onc. des crul ly p. aisy.- cf. Paoli.

lit-ilv originey p. aai-a

..g1 dissentit Paoli 1. cui si credendum esta non flierusalem. sed Assur fuit locusg non equuleus aut aliud hujus modi. sed crux supplicii instrumentumg non quintilis. sed september mensis. quid verol ostendimus jam antea Paoli ultro ei rardum nostrum cum u. de Avennis. opinionis suæ gratia. coufudissey et alium alterius supplicio affecisse Sententia nostra. quæcumque de isto martyrio memoravere amo venda sunt.

v. - concwsro

Munc quum jam ad finem operis nostri perveniamus quæ res. quæve sententiae e dictis et comprobatis oriantur explanare juvat. .

quod ad priorem partem spectat. expendere auctoris cujusque iidem et gravitatem atque imprimis cuillelmum rPyrensem. criminationibus fere ab universis petitum. ab ista infamia vindicare sumus aggressi g deinde Miracula. ut appareret quibus Legendis conflata essent. aut quae vera et certa inter tot fabulosa ac portentosa implicata continerent1 excussimusg denique llocumentum. quod a nobis demons

tratum est summi ponderis et gravissimse auctoritatis esses oblivione ac veterno sepultum diua diligentissime ad dis piciendam hospitalis originem protulimus in medium ouibus factis. quum jam nihil nobis obstaret. ad narranda hospitalis initia et nos perreximus Multa quidem obscuraa eaque nocte oppressaa quam valde metuendum est ut nemo

unquam resolvere possit. a tergo reliquimus inviti. Mon nulla vero. ut opinamun sumus consecuti z

nunquam

scilicet. quamvis multis et pestibus et insectationibus iden tidem christiani laboraverint. periisse omnia quæcumque Solymis carolus Magnus institueratg deinde Amalphita norum hospitum mediumy ut ita dicam fuisse inter caroli

l. Albertus Aquensis. l. vnq c. itet seq. alea des hisL occ. des lqu lva p. sov et seq. - Paoliy belli istiluloun p. tii-sat

..ge..

Senedictinum hospitiums cujus in locum venita et Sospitale

nostrum. cui loco cessitg denique id jam ante crucis præ dicationem exstitisse. quamvis nobis omnes qui de iisdem tractaverunt multis oppositis adversarentury imo Sirardum quemdam rectorem habuisse qui autem ordinis magistery qua regione. aut gente. aut condicione ortus esseta sensimus inquirendum. Licet

obscuriora pleraque essent quam ut retegerentun non tamen irrita fuit indagatio z siquidem Sirardum Amalphiæ esse natum. atque ut major ordo evaderet consumpsisse operama

vimvmque ad annum neo perduxisse constiterit. Memini dubium est flospitalariorum ordinem. mortuo Sirardm sub kaimundi de Podio magisteriol maximis brevi auctibus crevisse. et amplissimum inter ea quæ recenter Latini instituerant locum obtinuisse. compertum habemus kaimundum Plospitalarios strictiore fiegula devinxisse. deinde curavisse ut ftegula ipsa a Summo Pontifice compro baretura nova denique via inita. ordinem ad militiam potis simum destinavisse. bla. utpote gravia. animadvertere magnopere refert Sic enim intelligitur qua de causa a Sirardi et ftaimundi magisterio non solum incrementum sed etiam initium cepisse ordinem libenter auctores crediderint. Multum enim inter

erat inter Plospitale illud. liellis Sacris anterius. quod nihil aliud quam hospitium erat. et novum hunc ordinem. non alienum quidem a reticiendis ægrotantibus. sed ita novo officio incumbentem ut ceteris mox curis militia præstiterit. lnde patet quomodo annalium scriptores. fama ducente. ex omni parte condita fuisse crediderint quæ restituta tantum fueranta et speciosa quadam ratione Sirardo naimundoque conditorum laudem tribuerint. lilrgo non omnino rejicienda sunt testimonia auctorum illorum quos. quum res veteres. magno interjecto temporis

-l. Sirardo liaimundusy nullo intercedente. successitg minimi pretii facienda est eorum opinio qui Sirardo fratrem liojanum successisse asserunt - vide Paoli. velit origine ed istitulm p. sec. et PaulL cod.

bipL l. SSL

-gg intervalloy narrarenty sincera fide usos credere estg iisquep si quando erraverinta concedenda culpæ. si non purgatim certe excusatio z errandi enim locus erat Mon fugit nos labori et spei non semper eventum res pondisse. multaque etiam nunc incerta superesseg sed si quæ vera reposuerimus a falsis et commentitiis. et scrip toribus historiarum aliquid pro virili parte contulerimus. satis erit.

APPlilMljlx

lt

rnxrus manuum PklMA nsnAcrxo .

flic codice Parisiensg bibl. ivaL galL SMSL f. P-lt bj

sncuum nnnacrlo .

ciim codice Parisiensi bibl. ivaL galL 1SSSL f. 1-S.j

clest le commencement de

ce sunt li miracle que nos tre sires bieus lhesu crist fist en lherusalem pour es

la fondacion

tablir e pour bastir la sainte

johan de lerusalemi

de

la

sainte

maison de liospital de Saint

mayson de Saynt loan de 1herusalem. Le premier miracle z Au tems de julius cesar. le premier empereur de itemm Antiochus. princes en lheru salem. tint lyeu diempereun lit adoncs uns princes des prestresy qui avoyt a nom Melquiary vint en jherusalemy e rumpi le sepulcre du roy llavid. li dudit sepulcre print

A touz ceus qui sont et qui1 seronti ffaisons assavoirj que

la maison de Saint lohan Sap tiste s des poures de jerusalem

lfut commenceejb auli com mencement due temps le pre mieri julius cesar. empereur

de ltomes et au tempsl Antio- . chus. prince dlAntiocheih lin

l. ln M additurz qui fu assonic emori/lement du loul le xme jour du mois de marsl lian mil lrois cens quar-anle el qualre. AmerL i l. M omisitg Ph. ine tft adduntquiavenir.- i Pz sonL- S/P et M addunt

cl. - fr. Ps et fli addunt fut comment-ce - s. fiih M du. - a plin M ou. - a Pro le premier legitur in ffi dey in M dou. - S. M addit de. - g. Pl Antiochieg Plt ft adduntz celuy seigneur qui a fait lout quum est. et le xien lloux lita nous manda siil lui plaisl et le Sainl lfsperit qui sant ML llll addunt lousj lrois ung seul prl-e et lilz et Sainl SspcriL hieu omni/aolent nous soil vray aideur que nous puissionsl llire eit relraire si bien de lalin cn frnnpays lll romanll que en grd ffi gracel lc preigne 1

agg PmMA nnmcrid et mist hors deniers dlor e vesteeures dourees.

sacuum memoria celuy meismem temps fu l prestrell en jerusalemli qui avoitm nom Melchiart lequielu rompoit le sepulcra m et getoit

en moult grant avoirma qulin avoient mis les roism apres lbavid au sepulcreæ a llonourm de Saint navid nouquiel meffait Melchiar1 fu accusez verss Antiochusi

prince dyAntiocheS qui fu en ce temps seigneur et duc par le commandement deii Pour lequel maletlce li ditz Anthiocus fu mout esmeus e mout corrocies contre le dit Melquiar. Pensans li ditAntio chus e soy conseyllans qulil en

julius cesar en jerusalem Antiochus1 fu moult corou

ciez et t pensis en quel ma niere il pourroit faire justice plus honestement de la robe

porroyt fayrey la nuyt ense

rie ques dit avons. Pit ent la segonde nuiti si comme il

gant. quant il se fu endormis.

fesjtoite en son iiti si pensar

li angel le ravirent e ltenpor

moulth Apresi

terent devant le mont de cal

vayre. et illeuc li fu desu crist

qulil ot moulti i penset si stendormi e li

Safnt jehan Saptisle m omisit abhinc reliq ual el loute la court de pa radis Amcm - 1o. fl om. - iL Pl et seigneur des aulres prestreæ il

et prince cl seingneur dessus totas les aulres prestres. - m M om. en .lerusalem.-1S. il addit d. - M. M addit prcslre.- lii Pst My li addunt

du roy llavid moult rruellement elg ln similiten exceptis verbis du roy. - lii M. Pt cnsi come or et vestimefnls preciousg vfl ainsi came on et perles. piercs pressicuses et vestemcns. - 11 Pl qua - 1S. llll et M

addunt qui vindrent - itk ri llonour deficit in Psy lll illa M. L beficit hoc verbum in Ps et lit - l Pl d. sz M envers. illl d. -

S. M Anliochum - fr. Pl Anliachie. - S. de deficit in Pl et M. 1. Lequel Anliochus en PS lt - i Paq Ph M addunt moulL - S.

Ph M addunt dessus. li om. quo dit avons. - fr. heticit hoc verbum in Ph Ph ll.- S. Ph tft M addunt apres. -- S. ln P-h Pz leges ainsi il se

gesoit loco si comme il esloih in M et l1 ainsicome il se yisoiL- 1 11 et id pro si pensa habent pensoiL - S. P-h sz illa lll addunt comme il

feroil de cesle chose. L Pi Piy M addunt ce. li lit apres ce. - a sz M tanL illl om. a Pi Pn fiih M addunt d ce. - fr. fl om.

-gg..

PmMA numen-id devant. eli distz a Mon meites u ta mayn sus le soverain u prestrey ni esPandes son

u sanc. can en cest lyeu que je a aA

te mostre. tu et il bastirois une mayson de poures. n

sscuunA memoria angreli priste liamei de luysy e lyemporta devant Mont cal vayreh et li rois des royslo li vint devant et liu distu z a Mon mette tes main sur ce A saint provairemy et non es A A A AA A aA A

pandiu son sancwenm ce leu que je te mostreg quarn tu et lui devez battir une maison de pitie an commnnall

pourlsj touzles poures qui y m vendrontg et je commantma toi eta Melchioril toutceluy avoir. qui fu gete du sepul creay soit mis auita bastiment de la maison des poures. n

litl que vous diroie-jes plusl - Le Saint flsprit es pire la ous li plaist. quar bieut a pitie de touz ceus litt

en

cele nuit lhesu

ques il li plestg quee en cele

crist se manifeste au sou

meismementi il lea mani

veyrayn prestre. et si li distz u Leve sus. e desus

festa ag Melchiar. et li dist z

u le fundement me hastis me in son ou ment de calvayre.

u Montu calvayreg et id cuis n trouveras fondement en ce

u car je seray illeuc recens

a leu meismes m me faites une

u Lieve toi tost m et va devant

si Pt wfi addunt si le. - ti PS addit eL - 1. Pa M liesperz-L - S. Loco trium verborum horum legitur in ri du liL - g. M. li le mont de calvaire.- ill llll om. des roys.- 11. fl et M om.- m Ph illa M ad

dunt d AnliocunL - lii Pa in M prestra - m fl appendes. - 1s. Ply ffi addunt car.- 1S. M car en ceslui. - 11. belicit hoc verbum in Pl1 Pla illia M. - 1S. Pæ id de - 1S. Pla fl om. - id rlul vnus manda

- faL Ph plin M addunt qua - ea Pia Pa in M addunt du roi navim - ea Ph ffi en. M esu L M om. - a Pt om. - ii flil et M addunt fL - in Pz et illi ad

dunt si.- S. ln Ph li et M habemus quy li lui plaissenL - S. be ficit hoc verbum in Pi Ph il et M.-- 1. Plt Pi llll et lit mesmc mul incipit hic Pl cum his verbis lfntnur la minuit nostre sil-ra -- S. Pa Ph illa Pl et M se. -- g. lua li et M au minl preme Pl au souverain preslre. - 1o. Lteficit hoc verbum in Pb Pt fu Pl et M.-1l. Pl xllonta

plin Pl et M lemam de calvaire.- iz Ply illa P1 et M addunttu.- 1S. My Pl

-too

PmMA memoria et de moutz poures saintz. n

sacunm anucum u maison ferme et fortli quar u qui les poures recevralh

a moy recevrauh n tluanti vint at liendemain li lendemayn. eynsi com li

soverayns prestres slen retor

a llaubeal iceluy prestre des

noyt du mont de calvayre. il

cendi det Mont calvaire. et

encontra le prince. eparlerent

encontra le princeg et com menccrent a parler entre eus s en quelle manieres nostre siresv avoit monstre a

andeus ensemble sus les de vantz ditz miracles.

lii vint a plaisir la Mel quiarl e au prince que dudit tresor bastissent mayson au poures. li li soverayns eves ques se soumist illeuques pardurablement au servise des poures. li le ditz princes

crut la maysony e li dona lar gement de ses biens. ll est escrit ou livre des Macabiens z a Son fayt prier pour les a mortz n. ll envoya en lheru salem xu mile dragmes diar

chascuns la bonneg voiewg quar icestui demonstrement ny que nostre sireu leuru fistli

plutui a Melchiarm et au prince et a tout leur conseiL quen iceluyis prestre Mel chiarm donnast soieo et quan que il avoitn du trcsor qui fun trouvela au sepulcreuba vidmi a lieuvre faire deis lu

maison des pouresil et pour servir eusii ainsin com fu

om. lii habet en ycelluy liceat. - li Ps et lt addunt et lMy Pl carj en icelle maison doivent estre receuz pluseurs iph M mult del mam-eros de gens. - li PA fl et M resoiL - lti. ng fl et M resoiL 1. Pg et M Lit quant. - a Loco trium primorum verborum lege tim ln flil similiter lPL - S. M1 lh Pl addunt paraissantg Pi ffi du jour apparissanL l-lic incipit lii cetera desunt -- L My fl du mont de calvail-e. lt d Mnnle caluyire - S. PS in lt et lit addunt dem ti M loco cn quelle manicre habet comcnt. - 1. il seigneuh - S. Pz d chascum - a Ps addit manicre et bonne. - 1o. Pl vie. lt addit

li lur era apparus claremnnL -- 11. ln Pb loco quar icestui demons trement lege et en cesle demonstrance. Sic Piq ilia ft et M1 omisso en.

- lll. il seigneun - lll. Mv ll faisoiL flil avoit faiL - lll. lt lat. 1s. Pix flil et M addunt moulL - lii ft om. d Melchian - 11. fl cl. vlS. Psl PS fiih ite-t M addunt saint.--1S. veficit Melchiar in Pi Pt plin lt et M.- zo. Ph flil addunt tout. k am tot.- zL Pig Ph. illi. k et M addunt trouvet - at Psy Pz et M estoiL lt Lira. - ea nelicit hoc verbum in lll. lny M.-M. ri fiih net M addunt de - ea Ph. flil addunt en lionneur de llieu poma - ea beticit hoc verbum in liili Piy intervertitur in k et M. - m beliciunt hæc verba in Pt Ptls fliit k et ltL - ea Pb les poures ri tousjours mais qui id vendronL My lit lu les pouresvrt laus tens. fl et

ln addunt in fine aprcs. - ea Abhinc usque livre de habemus in Pgr

-lol

PmMA humano gent. stest assavoyr a la mey son de llospitaL c tuit cil qui

la venoyent estoyent receus benignement

secutum memoria trouveao ou livre deal Maca beusal tMac/L n. xn. v iSjg quarn ludas Macabeusss vit et cognuj biensi que bonne chose fuit que llen deust prier pour les mors etin manderac en derusalem xum caremsw dlargentv quiu fussent offers

a lyospital des pouresu pour les mors. lit plot a Melchiar et a son conseilw qulil esta blilu freres pour faire le service de la maison et des

pouresui fin cele sainte maisom que nous avons dit. vindrent de toutes parts moult de malades

et de poures. qui furentl re ceuze moult benignement par le saint esgart et par la saintea

misericorde de bieut nostre seignour. Le princeay avant qulilo morustly donna a cele sainte maison de jerusalem

moulta grant partie de ses richessest li et M et si comme iion trovc cn escrit au.- ao. 11l se treuve.-- SL PL k des.- aa it Marhabirrm M Machabes.- ea Ph lt quant ltL fl que quanL - at M diae/tabem flil om. lt Macabfs.- ea illi om.- ea Pls

ilii et M esloiL lt est. - iii ln M abhinc usque et plost desideratur reliquum - SS. Legitur si manda in PM illl et lL- ea Pa et ll xli-h

litL Pli dmgmesn lt dracnies. Pl dra/uma liil drames. - liL ln illl abhinc usque el plnl lege ct quiils priassent les mors. lt et qulillL - m Pth lt addunt et quvilz priassan- liii lleliciunt quatuor illa verba in P-ty PS illa lt et M. - li-L flil li eslablin - ieiu Ps et ill addunt de bieu ei pour administrer et paurveoir m lcm- neccessild lt addit qui lors vencienl.. L tfl y furenL - i lt addit d servit M addit et servit -- S. beficit in Ph Pty plin lt et M hoc verbum. - L lt om. M et le prince - s. Pl addit Antiochua thAnliocha tri Sl le prince Aniiochus.- S. Pl et illi quam lt et M avant ce quiiL- 1. il fut morL - S. heticit hoc ver bum in Pt M choscs. Ph ita flit biens. Pl et fl addunt et de ses choses

-1oz PklMA numcrlo .

szcuum nemo-no .

Li segons miracles.

quant zacharias sacrifioyt de les Mazaret. il vit lhesu crist qui ii distz

Mousl vous faisons assa

voir 1e grant miracle. que doivent escouter touz ceaus

qui croientx en nostre sei gnour

nieui

lhesu

cristg

quar nostre siress a zacha

riess le prophetei jour. quanti faisoit sons sacreficc a bien u Melquiar nostre freres et est trapassez de seste vie.

eno cele oure. li apparut ie iii bieum. qui li distn z u Mel a chiar nostre frere li est tres passezisg liarme de luy est AAAAA A A en paradis. Pourquoy je

u iliuey johan ton fillz. e ta

commant a toi et a ta fame

a femme1 venes en lherusa

et a ton filz que vous venez u

a lem. etu me serviras es per

en ierusalem et servez a

u sonnes de poures. jusques a

moi et a mesii poures jus

a tant que dulians ii itomains a veigne. n m quant zacharias ot com

viengnem en jerusalem n quant zacharias ot complii

pli son sacrifice. ii vint en

quesm luliasn le komain

le sacrefice quiil faisoit a bieui

diune

parts

iit

fut

lherusalem aveuc son fiil e sa

femme en ia dite mayson de

mouit liezi et diautre parts

liospitaL

mouit espoventez. iit quant il

et diaultres barons aussi par le sien bo-n exempla ii de les sienes choses. 1. M bil nous. - i Ph rliiy it et M addunt MoulL - S. M servan -

in bcticit hoc verbum in Pst Pi fl et M. lt addit et el ssien benoil filia ilii seigneur.- s. Ph Ph il et M addunt se apparut.- S. li zacharias. -1. M quam iL iiil quiiL- S. befieit hoc verbum in PS Pl ilia flet M.

S. ilii et om. - 1o. Post hoc verbum legitur in Pi fliit lt et M li amzmruly quod quidem prius inscribitur in Pih - lL Ps addit lac/Larias. sac/tes

qua in Pa et it tantummodo legitur zachariam in iii car/rarius qua - m lxxiiil serviteur.-1S. Pi Pæ lts fiih M de cest sieclc. ima fliit lt et M

addunt et.- llL Ps alleæ iPl alit-eia - is. in Ps et fl loco d mes lege aul.r. - 1S. Pi Ph fiih lt et M tant qua - il Pæ it luliem iiil M julian. 1S. it migne 1. fiih M acompli.- 1 in Ps loco d nieu lege au scigneulz Pk ru lt et

M d nostre sefgneur.-- S. in Ps fl et M loco diune part lege en une par lie. lt en une parL - i M fut iL it om. - s. M joians. - S. Pi addit fua il. illi fua li fu il.

—103—

SECUNDA REDACTIO.

PRIMA REDACTIO.

fu venus en sa mayson, mons

tra7 à sa fame et à son fil‘ en plorant ce que Dieu li avoit

e touz les biens qu’il avoyent despendirent en la dite may son de l’ospital au servise des poures, et illeuc demorerent par pluseurs jours.

commandé”,

et touz

trois10 rendirent“ graces à. Dieu". Et au m plus tost qu‘il porent s’en alerent en Jeru salem. et" rendirent, soi et quanqu'il ‘5 avoient, à.“ Dieu et à l'ospital des poures”; et servirent illec moult longue

ment" à Dieu et à l’ospital des poures ".

Le tiers miracles.

Otovian l'empereur envoia Julian le Roman e maintes

honestas persones avecques Il en Jherusalem, pour penre

e recevoyr le treut des Juys.

Encore avint un grant mi

racle que Octovien', empe reour de Rome, manda Ju lias’ le Romain avecques les autres’ honestes person

nes‘ en Jerusalem‘ pour coillir le truuge“ des Judes. E quant il fu en la nef pres

Et quant il furent en la mer

de Crete, en une ysle qui est. appellée Joha, la dite nef peri fors que J ulyans, que J hesu

pres de Cret, en une ille qui a non Elos7, la pope de la‘ nave fut toute dessirée”, et touz furent periz fors que"

Crist sauva e le porta en terre.

celuy

e tuit cil qui dedans estoyent,

Julius"

le Romain,

7. 'I", R et M si monstra. «- 8. IIær quatuor verba deficiunt in P2.— 9. 'I", R et M addunt à faire. — 10. lioc verbum deficit in P". —-11. R en direnL- 12. P5, I”, 1“. Il nostre seigneur. M nostre sz're.— 13.T' om. —— 14. Ahinc usque quanqu'il legitur in M, in B et in TI se rendirent

à lout. — 15. In I" et l” loco soi et quanqu‘z‘l lege à tout quant qu'ils. —16. Deficit hoc verbum in P’. — 17. Deficiunt decem verba, quæ se quuntur, in P5 et ’l". —— 18. I” benignemenl. — 19. R om. des pom-ce

M aux poures de l'ospilal. 1. R Octavian. M Otlevian.-— 2. P”, R Julien. T', M Julian.—- 3. 'I‘1 et

Il om. -— 4. P‘ addit preudes hommes et. 'I‘l pro honestas personnes habet prodeshommes. -- 5. In T' legitur en leerusalem post vocem manda, su perius editam.-— 6. R taulatge.— 7. Il et P5 Rodes. P2 et M Roas. 'l" Body. — 8. P’, 'l‘l, R lur. -- 9. Loco trium præcedentium verborum legitur depessa in P’, R et M, rompi in T‘.— 10. Deficit hoc in P5, P’, T', R.— 11. P’, R.

—1o'— PRIMA REDACTIO .

_

SECUNDA REDACTIO. lequiel le filz de Dieu em

porta" en terre moult douce ment ‘3. Quant‘ Julias vit ce que’ fu E Julians li dist : u Qui es-tu ? n

A AA

E Jhesu Crist respondi : u Je suis cil qui t'ay estain harbergeur de la mayson de

avenu, si demanda: u Qui estes « vous3 qui m’avez sauvé‘ de

« cest peril“, et que vous plaist u que je vous face“? » Nostre sire7 li“ respondi et dist: « Je suil filz de Dieu, qui AA

t’ay estain pour estre frere

l’ospital de Jherusalem. »

et’ herbergeour des poures

a E saches que ton tens je, aveuc mes deciples, abite

de‘ Jerusalem. Et en ton5

de la maison’ de l’ospital A AA

ray en celle meyson. n

E li ditz Julians, quantJhesu Crist li ot donée sa benedition,

temps“ je vendray corpo relment en cele maison ». Celuy Julias recevoitl com me’ grant devocion8 la be

vint en Jherusalem. et illeuc fu bien receuz de Saint Za— charie e des autres freres Et illeuc demora lonctens au ser

neison de Dieu‘, et vint en J erusalem à5 Saint Zacharias.

vise des poures.

pour °

ensemble avec‘ les autres freres qui' le retindrents

pere ‘°.

Illecques "

Julien, T', M. Julian. —- 12. P9, 1", R et M porta. -- 13. P' benigna ment. 1. P‘ El quanl. —- 2. M, Pi, R qui. P‘l qui luy. Tl vis! qu'il lui. — 3. P“, P', T', R et M addunt sire.- 4. P“, P’, 'l", Ret M eschappé.—5. De ficiunt octo verba, quæ immediate sequuntury in P“, P', T', R.— 6. P5

et Tl addunt El. Deficiunt omnia in M abhinc notula s usque ad notu lam 6. R et M E! nostre sire. — 7. Tl seigneur. — 8. 'l" 0m. 1. P”, T', R et M addunt le. — 2. Deficiunt hæc duo verba in P5, 1”, T', R et M.— 3. lntervertitur ordo quinque horum verborum in M, R. '1", Pl sic de la maison des poures.— Æ. Deficiunt hæc duo verba in P, T', R.— 5. Deficit hoc in P’.-— 6. Loco en ton temps legitur saches que

in P5 et Tl. 1.1“, R et M receul. - 2. P5,T', en.Ret M à.— 3. P“. P’, T‘, R et Mjoye. -- 4. R nostre seignor Dieu. P'etT nostre sez'gnor, P“ et M nostre sire.— 5. P5, '1", R et. — 6. P’, R ou. ln Tl pro ensemble avec legitur et. M om. — 7. Deficit in I”. T1 et R. M El il.—8. P5. P', 1“, R et M receurenl.—

9. P“ addit seigneur et pour. - 10. T‘ seigneur. — ll. Abhinc usque apres ce legitur in R e le moururent las necessile's de la maison, et illa ne penssa devolamcnt. Abhinc usq ue apres ce omne desideratur in M.

--ltlS PkiMA kilihkcflm

sncumm memoria vesqui lulias m longuement au servise des poures et des

freres de la maisonuh Apres cei. quants vinta lin apres dhesu crist vint aveuc ses disciples en lhe

nostre sires en terre pour le

salu de son puepie. quei vou rusalem. e fu habergiez en la

dite maysom e dist a julianz

loit manifester la soue gloire

u vent tot. quant que tu as. e u dona au poures n

au pueple. il a appeiieli ses apostres et ses disciples. et vint en ierusalem litli ce quiil

avoit monstre ai plusours de la maison de liospital devant

quisil fust homme .. enm pre sent

filil corporelzn mira

clesii et preeschoit le salu des armes au puepleii veut qui grant bien fisti en ceste maisont quar il meis

mess trers

se vouloiti demons a eusy iia ostendi

ses maius sus ses disciples-h et aus poures de la maisona disoit z ii qui vous honoure

u rai moylo honourerau. et a qui vous recevra ii moy re

li Pi lulien - lii iiæc præcedentia xvi verba deficiunt in m Ps et fiih L M om.- i Ps om. Pl et l. que.- S. Pll et ilii nostre seignor vlnty it nostre sire vinL - in Pig illa it et. lleficit hoc usque il a appele in M.

- i Pro a appelld legitur in ilia ket M appela.- S. Pg om. M. lh luci illl ad.- i Pi Pa illa lt par le Salnt bis-perit et fit om. par1. M par le Safnt Ssperitpoun- S. Pi Ph illa lt et M quanL- fl Pi PS fiih ii ad dunt co-rporellemenL - 1o. li el. - 11. Psy in fisL - Ps Ph fiih it om. M corporelemenl nat. - id PS1 Ph fiih ii et M addunt voyanl ses dis ciples et appostrea - ii Pst PA illa it et M. has duas voces omittunt

l. Prg illl beu com fist grani miracle Pa heu quam fist grant mi racle.- i Ps et ilii addunt et grans biensn - iL lt om. - lL ilii voult. itet M volc.- s. ita iiih lt et M mostren - ti ilily it et M ct. - 1. M. Ph lt addunt et lur. illl addit et. - S. lntervertuntur hae tres voces in fiih - SL M addit mesmcs. - 1o. Pi om. has duas voces. lntervertuntur in ilih- 1L intervertuntur in illl hæ duae voces. - li Pg et it resoiL

-loS

sacmm nnmcno..

PfllMA anmmm . A-.z

cevrawy etu qui vous mes prisera. moy mesprisera.

latus maledit soit lyome qui mespriserau i de ceus n z-x

MattlL xy i wg Luc. xy i my Mous vous faisons assavoir que ceste est la maison en la

quele1 nostre sire dist ti 1 sage home z a fu ameras bieu u ton seignourl de tout tona u cuer et de toute ta pensee n

fMaltlL xle i S1p. lit duau tres choses distli assezev ainsi comme ilv est escript en lsSvangile

lincorel voulons que vous sachiez que ce est la maison

lin la dite meson estoit ma dame Sainte Marie aveuc Saint

Sohan Svangeliste. quant il vindrent a la crois.

onl descendirent les apostres quant nostre sires fu mis en crois. lin ceste saintea mai son vintb la douce vierge Mariesa ete Saint johan llli

vangeliste. et1 nostre seigneur quant il full mis eno crois

pour nous pechieurs. et m dist

1S. PS lt resoiL - dli Ph Pry k et id omiserunt omnia usque lit

malcdiL - 1s. ri et k om. - 1s. Ph fl et M despriserm k mes preerm 1. k pro en laquelz- habet quc. - i Ph k et M om. ton seignmnz ih li om. - lx. Pi om. - S. M et Pt li disl. n d li disL - S. M om. -

1. Pz et k omiserunt

.

1. Abhinc usque en ceste cainle desunt omnia in Plj et m ubi le gimus Arous vnus faisans assavnir que veste est la mat-san en laquelle les appaslres se muc-erant el fermerenl les partes pom paour des iui/is quam nostre seigneur fut leucis en croix1 et iL Abhinc usque en veste sainte legimus in M. lh lu eumdem textum

ac in superiori notula1 excepto quod pro se mucerenL habemus siescan direnL - S. illl om. - A. Prh PS yivk li et M addunt nostre dame. -

S. k Sainle Marie.- e. Pk Ph k et M addunt momeigneun - 1 M d. - S. PS vf1 et fi pamliy M pandoiL - a Ph m k addunt la.- 11o. li

et M addunt puisn

-1o1

PnlMA memoria

section itemm-m a sa douceu merez u vesci

u tonn iilz n. li dist ei Saint lohanz u vesci ta merem m

lit en cele meyson apparut lhesu crist aus apostres. por-

floam x1x. i ces-m ciest encorel la maisonien laqnelle vint lhesu crista i

tes closes.

vmb jours de sas resurrec

tiong ets les1 portes estoientl closes. et il estoito au milieu de ses disciples et leur dist a

a Paislo in vous n floanu xxi i PA-SL e leur monstra

uses maius e n ses piez et sesm costes. . rPhomasi nei fu mie aveo ques eus quant vint lhesusz

etb les discipless distrent ei fhomasz u Mous avons vehu a lhesuol n Phomas leur res

pondivt a le ne le croii si a je neg voi ses maius per u ciees des clous. et ses piez

et et son costa n

Apresi vm jours. ainsi comme la sainte livangilef ll. fl om. - m M vostre. - llli lntervertuntur hæc duo membra

in Pz et tft 1. sz fiih k flncore est ces/en M lit cest esL- Pi Pii ylvly fietM addunt de llospilaL - S. ltr M om. - lh sz flilv k lioctova M lyuilisma -- S. flii la. - S. iliis k et M om.- i Ply k as.- S. Pa fliit M om. -g. Pig ra lt et M fu.- m Pi PS rfk li et M addunt soiL- iL M. Ph k enlre. Prn flil avecques. - li ses pies desunt in Pit lit ses piet- desunt in Piy ru M et lt - lll Pila 1le li et M san costa 1. PS1 m li et M Mais rhomas- z Pily k nom-1 Pa liili li et M.1hesu

vinL-L ffi om.- a Abhinc usque A/ous avons velm legitur in Ps et fl vindrent d minl fhomas et iui direnl... Sadem reperies in Ply n et Mr ad junctis in calce his vocibus quand il fu venus. - a. P-S Piy fru M et k nostre seigneur. fru k et M addunt SL- 1. Pisy P-x lll n addunt lt disL --S. Mcroiroye.- SL ln Pay Piv illa lt et M legimus abhinc usque apres vul jours hoc le vais el les pertuys des cloux en ses mains el en ses pietas1 et se je ne meet ma main en san coslei 1. Pay Plp fiih Mh fl addunt re.- i PSy Pg rlua k et M Sainl lehan lili

-loS sncunnA numcrro

PklMA nnmcrlo .

le tesmoigne i quant les dis ciples en cele maison furent. et Saint fhomas fut avec eus. vint nostre siresi en mi

leu

de euss.

les1

portes

closes. et leur dist z c Paisli ex iis vous n. lloncm dist ei rPhomasz a Metil tes mains a etu tes doiz en m mon coste. et et ne u soies mescroians m a mais loiausui n Pml celle saintez maison

recognut Saint fhomasg son creatoum si quis dist nostre sires fi Saint rPhomass z a Pour ce que tu myas vehuy tul mlas creu. Senoit soient a a touza ceus qui ne me ver a ront et me crerronti n vanyelista- S. My Pz et li yal-entst rPl raconte.- in Ply rPly lt om.-i Pei et ffi lhesus. sz li et M jhesus crisL- S. lny Pi rllly lt et M omiserunt has quatuorvoces.- 1 Pz et lt asa M aus.- S. PS Psy lh k adduntsoiL-SL M. Ph m ifl avec.- 1o. Pz alat-esl illa lt et M ljl apres.-11. Psy Ply illh li et M addunt SainL- m PSa illa M yoyy li cy.- 1S. Pt lh M has voces om.- ilL Ply Pli ru li et M is perluys de mes mains et de. lt non y.-

S. Ps et 111 incredules. - id Psy illa k feals. 1. llii lit en.- i Psy li et M om.- S. Pi Saint fhomas recognuL- i PS lta M. flil ri celuy Saint rltomas.-S. 111 seigncun - S. Psp Piy illis k et M om. ti Saint 1homas. - i Pt et M in me croys. lt et. - S. 111 om. S. k addit s tim-ore est ea esta la mat-san del hospitaL hout piens ssi

demostra canth illi fu ressusitds de mort d vies asses imposita-sy et tur dit r e veds que asper-it non a char ni esses came vias queje ay n. tLuc. xxny i Sgyy car ilh cuydaueut fust fantasmes c pur asSegurer tes-dit avis une rhose par manger-g e thi apourterent peys rostit et metr et cn seste maisson illi mangeh tur vcant e tur estendy. e dona ad ellus la remanenL- inc-ore est ce esta la maisson del lzospital hout bieny quam slen fu... d la destre dou sieu per-ef tray le Saint tis-perit assa douce maire et d les apostles le jorn de Penlacoslea et ce era le lucq aut illz erant encemblej coma ille

lur avoit comandd que non partissent de .1herusalem. mas que espe rassent la promessa dou sieu perit -- fjncores est ceste la maison del

hospital hout la douce mei-e de litem christ compli sa vie apres la assumpcion de sson chier fit/u et d qui lhi aportet llangele la palmeg clhi anum-ia la ssua sancta assumptiant ct yllec clumla r a Saint Pere

-1og

PmuA memoria

sucuunA numcne lin celui meisme terminel Ananiasl et Saphiras fAcL

v. ir moy guerpirent liiglisei1 et se donnerent fi la compai gnies de lhesu christe et de ses1 apostres. lit pour ce quiil

nes rendirentg ei llieum et a la maison de lvospital et aus

poures. etu neu aporterentis aus piez des apostres ce quiil avoient. moururent de sou daine mortli lit Saint Pierre

ne les m lessa mectrem en ci metiere. ainsn les m fist se velirm dehors comme excum meniez.

lit illeuques eluerent li apostre vu diacres. ciest ai

mu celui temps l bieu voust mandera ses apostres et

savoir Saint lilstiene. le pre-

ses disciplessen predicacionb

mier martir. e les autres qui

cens qui furent nouveaus dia

eussent le regimens de ceste

quesz Saint Sstienne. qui fut

maisonet servissentaupoures.

lea premier mar-tyri Philip

fAcL vn y m

pumlProcerumiMicanor-emi

c ecce quam bonum. - cPs. mm i m id illac lien portarent enfoyr en la valde josaphaL segon que fen lrova escriL 1. Pa fu fl lemps. -- i Ps et fl Ananiai M Ananyas. - S. M Sera phim - lh Pæ iliis il et M le siecle. - S. Pi conpaige. - S. li om. de .l. c. eL - 1. in Ply flil des. - S. Ply fi non - g. sz li et M addunt pas. flil avoient rendu. - 1o. Ps et fl addunt ce quiil avoienl promis ti tui - 11. M ne. - 1-z. Pa addit lit ilii ens la.- 1S. M portierenL - M. AL Pi Pa et fl soudainemenh li solidamenL - 1S. Pi Piy fiih k et M om. - lii Psa Pip m k et M addunt les corps. - il lll avanle M aingoim llS. P1 om. M le. - 1S. Pz et M ensevelin ilil mellrey li enfoyr. 1. Loco trium harum vocum legimusin Pa et illl Apres. in PS k et M Au tens qua - i ln fl loco vousl mander legitur manda. - S. ln Pl en predicacion el ses disriplcs. - lh Abhinc usque Saint Sstienne le

gimusin ilii et Ps et ita lesserent veste maison d...z in Pi vero et cels qui vsloiml jeunes comme...z in M et ceus estoienl viels dyacres vomme...q in k et illa aiel-em eaus eslablirenl mellis diaques come. - S. Pg om. - fi flil addit et 1i. -- i Pily Ml et li Philfppom flil Philippcn - S. PS k et M prolumarlin - g. id el d lohen zvfconoim llvl jviconorov k xvi

chanatem

-no

PmMA memoria

sncuum nauseum fimotheum m a Parmenam n v Micholaum ii Antiochium wg ceus garderentu la maison

et servirent m ausis poures n. Li quartz miracles.

lin celuy terminei avoit moult de diverses gensi en jerusalemi aucune foiz Sar razinsi quili tindrente la cite

de jerusalem et la terre de

promissiom lit ja soit cei que la saintea maison de liospital fust en. grant poureteyp si m recevoient-iln les poures et les malades li lit quant vint au derreeu quel les Sarrazins tindrent

la seignoriel de jerusalem etl les Sriex llavoientt per due. l serf de lhesu crist.

Suirars vint apres. e fu garde dudit hospitaL

qui avuit nom crirartsy gar doitl la sainte maison de

1o. M rhfmoleunL llll fhimotea - ill. Ps Parman. Pt Permanam - m Phwcolas fl Aricholas- lii Pz et il Anliocenuml Ps Anthicqll Anlfocm il Anlhyocemlm - lin Pi gardoient - 1S. Pl servoienL li servissenl nostre seignor qui remaine.- id Ph lh M les. k lit lem li. lix textu Acluum Apostolorum le i ay inferius insertm judicandum

quantum erraverint translatores latinarum harum scripturarum in no minibus propriis suprascriptis. a lit elegerunt Stephanum... et Phi u lippum. et Prochorum. et Sicanorem. etilimonexm et Parmenam1

n et Micolaum advenam Antiochenum. n li addit essi le prent jusques d la morL l. Ply lh k et M tens y.- l Pih Piy fliit li addunt aucune lfoys aream - S. Ply PS illa li et M has duas voces om. - lu li adm. el lii-mam les

lix-aquas e vespasian avia deslrus les luis e cilh orat e ssilh Surasins. s. li om.- S. luy lh li et M lenaient.-1. Pl et illi lit advint quey lt et M lit ja fu ea -S. llll om.- SL fl addit maulL - 1o. vfliit si.- ll. Pt

fiih k lium - m lt les malades e les poures de chrisly segon lor pooir. M en. l. illl om. - ih P-i lll cilni - s. Piy plin M om. abhinc usque 1 ser/.

-- i li avoiem perdu ja dherusalem - i Pl cirmlly Ps cir-at S. Psy PS flily k et M qui gardaiL

-lil PlilMA anmcno .

sectian summao liospitali et les pouressg et les aumosnes. que li don noient les Sarrazinsl il les donnoit aus poures. et les servoit moult benignement.

lity en celi tensy tirotiiroizy evesques du Puy. e Suilom dux de Plandres. e piuseurs autres assagerent la terre sainte contre les Sarracins.

lin ycelui1 temps. avant quei nostre siress vousistt manderli que les crestiens eussent la terre de promis sion. Sodefroy du Suygnon s

et la grant croisiei des barons et des pellerins dioutremerip

qui furent mandezi par la divine predicaciom vindrent par m longues terres et par mons et par vaus et paria terre de ltomanieu en An

tioche. et liasegerentng et par la vertu de bien la pristrent.

et occistrentis mouit de Sar razins. et u gaaignerentu la cite bienii biiiecn alerent en terre de promission. et

assegerentn jerusalem lin

1 Ph Ph ilih M et ft addunt fut en jherusalem - S. Pi Ph fiih M has

tres voces om. - a intervertuntur hie duae voces cum duabus prio ribus in P-ih 1. Ph illa it addunt meisme.- i Pi quanL Ps et li om. it et M que S. it seiynon - a Pl ploisL M volL - S. Ph li et M om. - S. Pa ii de Suillom ilil de buit/tom M de ltillorL- 1. Pi fl croyssance it croaria Mcroiserie.-S. Ply PS illa it et M om.- a Pt Piy fiih it et M admonestea -1o. M de.- ll. PS it et M addunt vindrenL- m iu liasistrenL- 1S. lit occislrent montt de Sarrazins desunt in Pl et ililg occistrent deest in

Prn - M. ln Pxs abhinc usque lin icesl ost legimus de ce lieu vindrent en hierusalem et la prlndrenL ln flil abhinc usque en icest ost legimus et de ce lieu vindrent cn Acre et la prislrenh et moult de Sarrasins.

lit de ce lieu vindrent en literusalem et la pristre-nL - ls. Pit it et M

garnfrenL- ls. Pit it et M addunt et forl.- 11 Abhinc usque lin icest ost legimus in Pl lit lit et M om.j diyluecq alerent lit et M vindrentj d la cile de friple et la pristrentp et apres prislrcnt Acre et lit et M om.j diyluecq

alerent en la terre de jerusalem et... - 1S. M addit la citel ii de.

-llP PklMA memorie

et estoit enllost grant famine.

Pj Suirars gitoit le pain

en llost.

sucuunA memoria

icestm ost fu m grant famine que apaines trouvoientll pain a a vendre. celui Serarth qui servoit

les poures en i lherusalem en llospitali chascuu jour m foiz ou lv metoitpain en sa fondei et par dessus le murl getoit le paino aus crestiens. enl leu de pierresa PP beau sire bieuy qui puetw conber n les miraclesny quar m celuy ei rartu. qui gardoit les poures

maladesm de jerusalem en e fu accusez par les Sarrazins

llospitaL fu encusez vers m

devant le soude.

le n soudain par les Sar razins. qui m llencuserent qulil se preissent garde quant il geteroit le pain aus

crestiens m etio llamenassent devant luyaly etuy en autre

maniereea ne u les ea croirroit ilm mie ii lg. Piy M cexluy pred-iL li lit en celat - id PS illa M addunt si. k fu gran.- SL Pif lh k et lll lrovast hom.- m Ps addit ti mengier ne. llll ne li mangier ne. 1. Piy illa ciraz-L- Pg lh li et M addunt llospilal de.- S.P1. li et M om. has duas voces.- Psv sz lu li et lll son giron.- s. Pig illa M les murs. fi. ln illi non geloil le pain sed le geloit legituzn -- 1. Ps om. abhinc usque fl beau. - S. lntervertuntur hæc in illl cum vocibus aus cresliens. - a Pa li d.- 1o. PS. Pi li pourmyL- 11. Pi Ph li et M raconter. m Ph k vos merveilles Pay fl les voslres merveilles lll les mervoilles. 1S. Ply Piy llli lll que.- l/L li cerarL- lsfllly k et M om. malades.- ld. Piy lll/fu flet M jerusalem en.-11. PA fliit li et lll au.-1S.Abhinc usque yeteroit le pain legimus in Pli et li qui yardoyenl les nmrs qtiilgcloit... ln lla k et M habemus qui gardoyenl les murs par quoy le... et cetera

similiter ac in notula 1S. - iii illi pro tum cresliens habet en lieu de pieres. - id ln Pi lh Pi le snuldain rommanda aulæ Sarazins qui lacusoycnl quiil lc prcissenl quam il geleroit le pain en liost des z-hreliens et qulil...-- PL Psy 1-i addunt avec toui le paim li et M o lout

lepayn.- ea Ph llll car. ll et Mom.- ea Piy lll M addunt iL li guisc il.-- ih Pi non.- m Piy M lm- eo Piy ilsiv k et M om.- 11 llpoint.

--llS PklMA asmcrlo

secuan humana Apres ice. quand vint 1 jour. ainssii comme ile fut acoustumezy

crirarts com

menga a geters le pain aus orestiens en lqostg et les Sar

razins qui le gardoientri le pristrente avec le pain qulil tenoit en son geronv etl le me li lhesu-crist de celi pain

fist pierres.

nereuta devantg le soudan ut

Le n pain devintu pierres. tiluanti le soudan cognuti la malice des Sarrazinsy il lessa en pes Sirart. et li commanda qulil se combatist avec less crestiens. ainssib

commes il souloite devanti Lyostt des Pransg fua de vant jerusalem tanti quiil pristrents la citea et tuerente moultv de Sarrazins. et orente

moult grant joie de lail vic .

l

toire que bieu leur avoit mandemy et vindrent au se

1. lla illa li et M si - i fl om.g Pit faisoiL Sequentia verba usque el les Sarrazins desunt in Pt - S. li SerarL - lh PS 11 gelaiL llll om. septem voces seq uentes.- S. PSy illa li et M om. qui le gardofan-a ln Pi in ter-vertuntur hæ duæ voces et ponuntur post giron. ill addit en gellanl le

paln1 el le menere-nL li et M om.- 1. li et M om.- S. fl om. has tres voces. - S. PA li par devant. M par devers. - 1o. imy sz li addunt el par la verlu de bieu. - 11. li addit Stquant les Sarrasins moslrerent le payn au souday111 par la vertut de lh-cu le payn. M addit lit quam les

Sarrasins monstrerenl. - rl-L lt addit tout. M il devinl touL 1. Pz fit quanL- 1 Pby Ph illia k et M vil.- S. Ply Ply il aus. li as.

/z. Piy li et M si.- S. fl qulils- S. Ph lh k et lll faisaiL- 1. Pig illis M addunt lit quam ciral ouy ce. si geloil chascun jour pai-n en llosl

des chrestiens insuper addunt Ps et illi plus que damni en lleu de pierres. Similiter in lL sed pro plus que denanl legitur plus eplus. Similiter in Ms sed pro plus que dem-nt lege plus forl quia-l ne fa lsofl deman l. PA illa lt et M lilllosL - l sz villæ lt et M cresliens. - S. Piy fiih il et M addunt tanL - fL PA lh lt et M om.- s. M briserenL- ii Psg PS lh k et M occirenL - 1 Pu et l1 addunt de gens eL - S. Pz avoyenL SL li leur. - 1o. M. liili Pt PS donnee lt falte e danda S

-llli-

PmMA namcno

smcunm anmcrlo ulcrena chantanb

et ren

Sirentu graces s bienm nostre

seigneurlty etm apresw par tirent les avoirsli Apresm lcs barons partireut leurs possessions. et en m donne

rent a fiirarteo grande par tie de leurszl possessions. a honeur de ei Saint lohan Saptiste

Apres. au temps dei oi rart. bien mouteplia e la maison de llospital de rentes et de possessions par laa fio meniei tluantm Sirart fu mort. llarme de luy aia en

Paradisli lilhfrere kaymont dui Puy fu en son leu. quia si la loyt de bien basti casauss e chas teause et moustiersia et ameil leuraa ita moult la maison de llospitalm de grans posses sionsn.

11. Ply Pifl11 addunt de lliesu crisL li et lll addunt 1.-c.- m Psy Pll lll lt et MrendanL- 1S. Ph li et M om.-ik Pi fl om. nostre seignour. - m lllh k et in om. - 1S. illa PA Ph M addunt alerent par tous les aultres lieuæg apres les baronsz.. lt similiten post ticum adjuncto hout bieus avoil demorL - 11. lll Psy Ph ih Mpossessions de jerusalem 1S. lllh M om. abhinc usque et cn.- m Ph illa k et M om.- m Pa Pz

111 li et M addunt maistre de llospital de jerusalem - PL Pi lt des. llll des bicns et dea M om. partie de leurs.- ea Ps addit monseigneur. rPl addit nostre seigneur. 1. eum lt et M doudit maistre.-.S. plin ll et M montt - S. ng illa li et M te. - lL Pifllh lt et M royame de jerusalem et.- s. illa lt et M lit

quant. - S. li addit com ge le croyy car ljieus fiat miraclepor lhi. 1. ll Apres ful maislre liaymon du Puy. - i Pz del. - S. Plh Pig tfiv lt et lll ct. - lh Pro la loy legitur in Pz laude et in llL lt et li llaida S. Ps maisons.- S. PS illa li et M maisons.- 1. My lm chastiaus. lh Ph om. - S. M amenda. - g. Pg illis li et M om. - 1o. Ph fl addunt de Saint .lehan. - 1L fl om. de grans possessions. M om. grans.

-llSPfthA klibAcfltL

secutum humane

celui

frere i

liaymont i

fist les establimenz de la

maison de liospital de jeru salemt quil encores sunti

tenuzsg etj pape lnnocenta segonto les m fist confermer ik Pourquoyl touz jours ces establicemens sunt appellez la keig1e. souzlaquelle viventles

freres de llospitaL liti nostre sire. par sa mi

sericorde. leur doint tenir ho nestement et dignement leur keiglm et leur doint faire

tiex oevres qulil puissent par venir a la celestial cite de paradis. avecques touz leurs biensfaitours Amen.

o

conferendam textui Legendæ supra transcriptm codicis At/ze næi faurinensis ch. libv f. l-S bj redaclionem. quum a

priore multum discrelmztj visum est comment la maison de llospital commenqa

oeez ci la congnousance de laedification qui de Melchiary lia L P-il li maislre - i li kamunL - S. Ph lit lh M om. de jeru salem. - ln Ps que. - in M y sunt - fi Pig Mq li et lll addunt et la

heigla - 1. lii addit le. li et M lit dem - S. li Szzgeme - g. li om. - io Ml la. - 11. fi pro fiet confermer habet confer-mm 1. Psy Ph li et-M om. abhinc usque lit nostre sire. l. Abhinc usque ad calcem legimus in Piv llll et id nieu. le seigneur de tout le mondev garde llli lt et M doit delivrerj les frui-es de llospilal de

toui maL el les delivre illa li et M om. les delivrel dc tous lPij li om.l leurs pechirisa et leur dant par-venir d la celestiale liil om.j cild de jherusalemi avec laus lem-s biems filie/cura AmPn. ln il sequitur hoc t Laquel confermalion non sse lrove. mas api-es frere holgier de Molisq qui fu apres de llli grani lemps. la list co1zfermer dipape anfe le

segnnlq et aquela si trovav essi perdi d la prl-se dizlcra lt apres frere Suillaume del vilaretp qui fu maistresy la list confermer d boni/face quama el aquela tenons et avons.

-1lS

vesque de llospitaul premiery fu trovee en nom de noste si gnour lhesucristh Saichent tuit cil qui sont et qui avenir sont de la maison

des poures de jerusalem quele ele soit et de quel temps. et de quel ai este et out commencemant lit desques icelle religions ait estee ordenee et en vraie charite fondeej et si llaient en mermoire perdurable. - hlous devons savoir que. au temps dou premier cesaire. empereour de komme et de Sntioichey prince de la terre de Sntioiche vint en jerusalem un evesque

qui estoit appalez Melchiar. lit brisa le sepulcre de llavida et en trait mou grant copie de deniers dlor et de vestemens. que li paire des rois i avoient enseeles. Pour laquele chose Antiochus. qui en cest temps desous la poisance de cesaire avoit signorie en 1erusalem. le juga culpauble et mal fasant.

Antiochus primes considerai qulil pourroit miax faire de ceste choseg en dementiers qulil pensoit lougement en la nuit

ensivant. li angles ravirent celui en esperit. et llenparterent devant une montaiigney qui est dite calvaire. ou nostre sires li vint devant. disant a luy z a Antiochus. ne estandre mie ta u main sus llavesque. et nvespanc mie le sanc de lig car tu

u et il deves fairepn ce leu ci s moi et as mes poures une u maison de pitie lit si despandez toute la peccune pour a faire lorque tu as trove ou sepulcre que je li mant a toi et u a llavesque n Li Sains lisperis espire ou qulil vuet. lit nostre sire beux. qui ai merci de quiil qui vuety et salve quyil

qui vuety en la moitie de celle nuit manifesta a celi disant z u Lieve toi et va devent la montaigne de calvaire et ou tu

u troveras fondement de novele edification Pai moi dessus u une maison en laquele je puisse avoir mout de poures. n Li

evesques et li princes prirent a parler ensamble et a demos trer les looinges de heu qui lour fu declairesg et plaiorent

mult a llevesque et au priuce et a lour consoil. car li eves ques lui et touz ces bieus et le tresour devant dit mist a faire

le palais de lhesucrist et s ser-vir les pouresg et il soumist son chief pardurablement. ff. m lit par consoil de luiy et par llaide de nostre signourv mult des prodomes se mirent en la fratemite de celui hospitaul et tinront religion. ll est troves ou livre des Machabeuse que ludas Machabeust luisy envia

l. ouæ omnia rubrica pinguntur in codice i n lllac.a xm i de

-111

en jerusalem xu mile dragmes dlargent offrir audit hospitauL

pour les pechies des mors et doner as pouresg car bone chose est de doner pour les poures lit tout li pouresde toutes parties en

ioel temps i furent receu honestement. Antioches1 patriarche. estaubli que tuit li poure confrere fussent ensamble1 et. devent ce qulil morust. de ces choses toutes universailes ceste maisons

elslt annuncie de nostre signoum fet lel saint llel manifesta. Ancor avint par la devine poussance un autre miracle de llexaltation de celle maison. que as creans ne doit mie estre oblies. zacharies le prophetesy en dementiers qulil sacrifioit a

nostre signorv vit le fil neu disant a lui z a Melchiara nostre a freres tent a la mort qui doit user de vie eterneleg tu. aveo at

tun fil et ta feme. va tlen en jerusalem moi enniender en

u persone des poures car tu as ce a faire de si a tant que a luliens komains vanrea. n - zacharies. lies en parti et

en parti esbahisy a acomplire son service revint plorant en sa maison. et dit a son fil et a sa-feme ce que lui estoit com mande. qui de ce rendirent graces au soverain creatour et vinrent en jerusalem lit de touz les biens quiil tenoient en nom de heritaige hairerent lhesucrist pour les poures doudit hospitaL et demorerent servant les poures par plusours jours. vn autre miracle avint que li empereres de homer en la le gation de son misterea envoialulien a fiome avec mult diomes honestes. quant il furent en la mer. lour nef fu corrumpue. et furent noies fors que luliens komains. .que li fiz heu prit en ses maius et llenporta a terre doucement. Pour laquelle chose luliens slen mervoillai. disant a lui z u qui es-tu. sire. a qui mlas delivre de cest perilz que vues-tu que je face pour

u toit n ll respondi s lui s u .le suis li filz heuy qui toi establi a frere et hospitalier de la maison de llospitaL car je vour a rai touz temps habiter corporelment avec mes apostres et a mes desciples en cele maison. l luliensy raemplis de nostre signour. beneissans iceluiy vint plorant en jerusalem et fu re

ceus de zacharie ff. Sl et des autres freres bonementa et ves qui tote sa vie en servant les poures quant li filz neu fu fait home pour nostre salut et se vout

manifester aus homes. il descendi en lerusalemi et dlaucun de llospital par le Saint Ssperit avoit eusoignie par sa presance ces apostres et ces disciplos en venant a lui. eu enformant les

poures. en norrissant. en curant et as foibles misericorde fassant. en prechant le salut de liame.

-llS

ne cou grant merite ceste maisons soit. et combien elle est amee de bem laquele chose fu manifestee a ses fiablesg et es

tendi sa main sour ses disciples et ses poures. disant z a qui u vous honore et resoit. il me resoitg et qui vous despit. il me

et despit. m maudislsoit qui fera mal a nul de vousk n lincores dit nostre sires a un saigez a Aime ton neut et se tu vues a estre parfaizy va et done tout ce que tu as as poures n Ananies

et Saphires. pour ce qulil ne rendirent mie disme de tout ce qulil avoient. il morurent de mort sodaine en celle meisme meison devant les apostres. fit tant que beux vout envoier ces apostres en predicaciony il eslut ces qui varderent ceste maisony et servirent a neu et as pouresg desquelx Sains his

tienes fu-li premiers martiers. lin cele maison. en llonour de la passion nostre signour. se repouserent li apostre. et cloerent les portes pour la poour des .1 uis g et la virge Marie meismes et Sains .l ehans en issierent

quant il vindrent a lhesu crist pendant en la croix pour nous. quant il fu ditz a vesci ta maire et vesci ton iill m Saint lehans devant la passion vint illucques lhesucris. apres les vlu jours de sa resurrectiom les portes

closes. il entra en cele maisom et fu emmileu de ses apostres. disans a aux s u Pais scit avec vousi n lit de illuc en apres

il dit s Saint rPhomas z a Mest ci ton doi. n fhomas tastai nostre signour en lloSpitaL et le quenut. dont il est beneis. lit cil sont benei qui non virent mie et le crurentli ll nous vulle

faire croire selonc la foi de Saint thomas et que nous puis siens estre parcenier des biens et des oroisons de ceste mai son saintey quaest eschielle et degres de vertu. et nous outroit

li paires et li filz et li Sainz lilsperis Amen. mouiet

. Matlhu x. i laos Lucq xa i 1e. . Mauhq xxu. i am l . joannesy xix1 i il . joannem xxs i lg-SL . 1oannes. xx. i il

n.. mxrus mssmmrioms omnes

coua SibL sat Paris. SalL eoim f. nib-s m Aui tens de celuy puissant prince diligipte que llen apelle caliphe de Sabiloniei qui en celuy tens seignoroit le royaume de Sipte ets de iherusalem. etb bomassv ets tout le pays jusques a la Lichel de Suries au prince dlAntiochei et m mult de pelerins crestiens venoient visiter le saint sepulcre Sntre les autres nations venoient pelerins de la loy de

ltomeu des parties occident s grant trevaillu et s grant despenses. solonce leurs conditions. Por quoy estoientm de eaus mout soufrachousua quar in illo venoient en iherusalem

en n mult grant meschiefg dont lors cil qui estoient venus as partiesm de la sainte cite et cuidoient ens entrer. estoient detenu por le treu paiermg lequel treneo cil qui pour ceu ne n iej 1. lncipit li cum his verbisz ci dil encores comenl la sainte maisson del hospilal de Sainl joh/in de literusalem fuprimieiramenl comencecy

esse fu apres la passion jhesu chrisL esse que devant es dit fu devanl la naichenssa lliesu cli-risL llis novissimis verbis significantur quæ de Miraculis in lt transcripta sunty proxime textum hunc præcedentia. lncipit i in hoc modoz lin cesl livre est conlenus coment la sainte maisons de liospilal commenpa ri lvonour de mon signour Sainl lelian Salpista lit auæi les regles et les eslaublisemens qui furenl fait en la dite religion puis en gra ln v simile principiumz Appresso narra conu la casa dellv ospilale fu fondala di pai la passione di chrislo lix hoc

manuscriptm recentius redacto1 abjunctas solum schedas notandas de crevimus - i lin celui. - i ill babylonia lt Sababiloynm - S. fli om. de ciple eL - lL i et lt addunt de. - s. li et l pamas - e. 1 addit el. - 1 lt pro la Liches habet llissue - S. li Syrie. - il i Anlioiche. id li et fli om. - 11. lt lay. - m li lrevalh. il travauL - iii li et l

addunt plusors Supplendum est hoc in PL - M. r sou/frailoum li so frailous. - m illa lt quanL - m i om. -- 11111 et d. - 1S. lh fporlesu - lg. 1anl loco trium horum verboruma legepourpaier lorlraihu.- eo ff om. - SL lll li depoureld - m li non.

-1eo

le n poieut paier. estoient griefment batus et laidement boute arieires lit plusors dleaus pro foublete defailloient et ou de maladie demoroient aleuques mi Lequelac de grant mesaise. de fain. de soy. de chaut et de freidure. esu meismesm por

les grief persecutions que les mescreansm leur fasoient. sou froient grans m dolors et moroient en m grant chaitivete si Les autres si qui pooient paier le treu. entroient en la citeqMais

ellam visitation des sains leus etss per les places deshabitees plusorors tsicl des se pelerins diz estoient por lesgil mescreans hatus et roubes plosors fois. et pluisors en tuoient.

Pln celui tensi marcheans dyiltztillls por achaison de mar chandiersay usoients en la saiute cite et en mout dlautres

leus souss la. seignorie aue caliphey et estoient ames de luy et de la gent des diz leus por la diversite des joeus et des

merchanderies 1 quo il s portoientg a la corut lsicl et au pays. ll y avoit des dizl marcheans qui estoient multt prodes homes et de grant discretion eta doutoient bieu hlt por ce visitoient sovent come pelorinst les sains leus de la sainte citeg mes come par mult de fois ils veoents les batemens et les mesaises que les pelerins soufroient a llentrer de la sainte cite. et souvent oyssent lorr clamor de ceaus qui ens entroient des batemenss et des roberies. et aucune fois

estoiento tue par les rues de la cite par dofaute dlerbergeries

il furent de ce esmeu a pitieg si m orderentn entre aus que il manderentn requerela a calipheu qui leur donast dedans

lherusalem m leuc ou il feissent unu oratori n et une m maison por arbargier eausm e leurio nation. et quliln peusent demorer

iii 1 om.- ill i de relesce. lt de vilhetei- ea 1 k illueques.- se li LiqueL f lesquelæ.- ea yliy lt et.- 1S. il mayormenL- ea ln v designan tur semper infideles ut sequitur cani infedeli. - so. lll om. - SL f om.

- aa i quantitet - sa f les autres. - sit i d la. lt en la. - as i om. - aa intervertendum sic des dispelerins.- ill Pro par les f habet des..

1. ln vreperies omnia quae ad ltaliæ mercatores spectant brevius narratau - ih ii de litallye - S. f marcheandises. lt merchandisses.

- la. li venoienL - in lt sota. f smx - ii lt dou. - 1 lt mnrchan diem f marcheandises - S. i om. - g. lt aportoienL 1. lt dedins. - a vf om. - S. ff qui. - lL lntervertuntur hae duæ

voces in lll et post citd ponuntur. - S. i om. - S. lll veissenL - 1 lll om. - S. l batures. - g. i om. - 1o. ill et. - v11. flii li ordenerenL la. 1 lt manderoienL - m lt rcqueste - la. rn it au. - 1S. lll addit un. - la. lll une. - ill llli li oratoire. - la. lll om. - itk lll lour. -

zo. i lor gens de leur. - itL i qu

-lil. et maintenirn lor loy. si come fasoient erexit flermins. et autres nations car moutu estoient reprisy lorsque il retor noientm en lor pa si de ce que si longement ym demororent

ses fsicj fairen redevance a bieuin selone lor loy. lit encores qulilgo plusors dleaus morcient sens avoir la droiturey selonc ce que leur loy comandeso a avoirg de quoi leurm concienceae estoitaa gravee lit ensi manderent a celui prince de l Sipte messages et presens. et1 a aucuns leur conoissans de la couit fsiclsy manderent qulil leur fuissentb en aie s que leufrl o sei

seignor caliphe octroiast1 lor requesteg can se il ne le fasoit. il leiroient dea venir en sa seignorie et demorroientg en leur

pais. fin teul maniere. a la poeirem diaucuns de la court. et por non u perdre les merchans. le caliphen otroia lor rcqueste. et manda ses letres au bailli de lherusalem qulil m leu donast

uneur placey tel con m il la m requirontny en la quarte partie de la cite ou les crestiens habitoient.

.

Laquel chose le baillis tist volentiers. ll pristrent placei droit devantl les sepulcrev devers miey jourtg presques soulement les chamin royal grantl est inmi dou saint sepulcro

et dou leuc o quel fu helifice fsicl une yglise ets oratorio a llonor et au nom de Mostre bame lit ileuc joingerentg firent une maison droit devant lientree dou sepulcro por eausm arbergiem et ordenerent que les pellerin y fussent herbergies

Al ceste chosei faire ys furent cinquante merchansy li quell manderent en ltaillesl lor paisS faire venir moines

noirs qui tenissent la cure et le servise del oratorih et ame ea 1 melenirn-za f crueæn- lin li cont..- ea fli toui-noienL - ea 1 om. - ea Abhinc usque sens avoir lt om. - 1S. lll om. d om. - ea f

que.- so. 1commendoiL-SL lt la.-Sz. lt addit lur.- SPL li addit moll. L n d. - 1 lt om. .-- S. lh l addunt eL - i l soienL - i lt ayde.

- e lt le. - 1 lt enprohasL - S. ill rt - g. lt demorreroycnt 1o. kprieere l priere - 11. lt rien. - m l addit lour. - iii it quzl - M. l om. - li lt came - lii lty ill om. - 11. lh ill requer roienL ll. l leuæx - i ln li intervertuntur hæ voces - l l addit sainL ln l pro miey jour habet 1nidi. - S. lt l tantpresque - S. l addit

granL - iy l om. - S. l ou. - SL lh l joinanL - io. lt eins. ill aum i Al. llic incipit in Pl novum quoddam caput1 cum rubricas de cc meismes - i it addit d. - S. fli om. - lh ff qui - s. lt lilallie S. f addit poun - i. n des horaloyre l de lioratoire i

-1PP

nistrassent a ceaus qui servoient la maison et as malades qui y seroientg et donerent de leurs possessions par quoys se peut estre aconpli s tous jours. litt ensi fu donee la cure as moines qui recevoient les biens en ytaille ordenes s ce faire

combieni la maisona demorasts eni la protection des moineshjes ne le say ni ne lyay onques oy par voys digne de foi ni par escripture Maisy comentu que lel deceurement fut. cele est nostre maison. et ensi fus comencieey selonc ce que

le treieuve as estoriesz lequell estoires sont receuese et

creues m de tousy et par tous auctoriiables Aucun plus ancien comensament est dist qui i fut dou tens Melchiarg mais neg est pas a coueb en leuc actorisables.

Mesli jes esme que questeors. por mieaus gaaigniem trove rent celes-i chosesg car par verite et selonc llestoire de la Sible. de celui tens en sa que ceauss lieu. fu iherusalem des

truite et dous tout deshabitee que m persones ne u habitoienty et le saint sepulcrell nostre siresia fu lors tantu debrisies. lequel estoit tout entiers percies m en la roche. litm que ce soit voirs que il fu depecies est encoire au jour dui appa rant ii oresl leissons la venite et tenons la verite. car glori

S. lll qui.- 1. lt comenL - i lt addit des moynes. - S. ln ltfu decem-de dou tout de la campaignie et. - 11. ii de. - s Abhinc usque onques oy legitur in i lien ne le voit. - S. i solemenL - i i om. - S. lt om.

-- S. lll creues. - v1o. i recorddea 1. lll qua - i ill lt non. - S.1lom.-A.lllylitrove.- S. Abhinc usque fu literusalem li habet li la razon por quoyp car fu devant la passion

. llLesu arist e segont llescripture de la bible de celuy temps qui seaus dienL - S. ill lien. - i lll ces. - S. il cil. - SL i de - 1o. Abhinc nsque et te i om. - 11. li addit y. - m li addit de - 1S. lt nostre seignmx i litesu arist - M. lt tout. ill om. - ii i pressis. lh pecies - 1s. Abinc usque apparavit fhabetr lit que it fust debrisiez au jour

de hoi est aparissanty et ensi le doit home tenir selon la veritel - il in lt adduntur sequentiaz li com je croy m la destruæion de la citziy ssifu destruyte ta mayson qui fu fonti/fev si com eest est diti en liane-ian comensamenL e par volonte de jltesu cristy si com fu destruyte par les mescreans li le fu- en cel tamps pour celes merchans relevde Pour quoy llun e liautre comenssament je eroy que sont certa e deus de creyrei quam que alcuns tlient que esta sis par miels guahanieyr treverent tales chosesy emper-o il hest cert e proue que del temps que Melchiar enssa rel-qna nostra maysson en .llz.erusalem. reculha les pouresg coment qui fust de ces comencemans nos tenons que de croyre est liunh el autre.

-l. llic incipit in lt novum quoddam caput cum rubricaz or en droyt

b-liS tiement de mensonges desplait a byeu Mes coment que ce fut

au tens que le ducs Sodefroy de lSouillons et de Loheregneh quis pris la sainte citei la maison estoit en estaty tem1 pooit estre souss pooir de mesceransg et uu prodome de

religiouse vie. qui avait nom Sirart i estoitm lors gardian et aministrour de la maison. lit ne n ai pas entendu que autre gent de la. loy de home fuissent demorant en lherusalem. for ceaus qui estoieut en la maisony lorsque les crestiens

llaisistrentu et qui w prise fu li La qual maison estoit apelee llospital de1 Saint lohan de

lherusaleim de lequel fiirarts estoit gardien. Lequel Saint loham au terns des Melchiary nlestoit pas encoret nes. Por quoi je apelleli cestui le comensementy iet ledito ctirart1 premier gardien des poures de llospital de s Saint lohan de lerusalemi Puisl que la sainte cite de lerhusalem fut conquisee et ordenee de clergie eta de religious et de autres habitaors. entre les autres le maison del hospitalby qui estoit devants

aordoneee del biens temporels ets autreso de plusors prou deshomesy qui par graut devotiony si come semblewy iln lei

serent le siecle por servir as poures del hospitaL Par les u fquelxj est curablen que la maison multiplia et crutu aussi en bons

dit la veritd de nostre mayson coment fu ampliee e la religion coinencde.

essest le tiers e le dreyturiers senes falhtL - ln lll autem desunt omnia abhinc usque mes coment. - i li addit de Lereygne. - il. lt Suodefroy de liuillorh i Sodefrei de lioilloinn - i lt et lll om. et de Lolzeregnel et 1 addit de Looroigne. - i yliy lt om. - ti. i addit de jerusalem -

1 li tel com. lll tel eslat com. - S. r sua - g. lt cer-art lll cirarrL 1o. i fu. - 11. lt non. lll notis nlavons - 1-z lt ta pistrent. ln llli loco

quinque præcedentium verborum legimus lesquelzpelerins les asistrenL - la. lty f que. - ii lll fu prise l. i om. -- i it SuirarrL i ctroi-ds - li in k omL - i i om. s. r nous appalons. - S. l om. - 1 i Sirardv ft SerarL - S. rom

- S. ln lt legitur de jerusalem ante de llospitaL 1. ln lt habemus rubricam sequentemz ci dit noment la mayson estoit udai-nee de biens spirituales avant le venite des pelerinsa et apres erut

de biens spirituales e temporeles. ln fli autem fere similem z ci dit que la sainte maisons de llospital estoit bien aornde de biens espirituelz devant la venue des pelerinst et coment est crue des spirituelz biens et temporels puis lour venus en ta prise de jerusalem - ih lh rP prise S. ill om. - in lh ill addunt de Saint jehan de hierusalem - a 1lavent. - s. r ordenee lt adornee - it llli lt addunt plusours. -a S. li om. a li autresszl i auxi - -1o. lh l om. has tres voces - 11. litt i om.

- m Supple quelxs ut in ff et ll. - 1S. lt creable. 11 creauble. - m

-PM

usages lli come en biens temporels. de quoi la maisonm am pleviee n par universe monde et ltjenue en bon estat. Mes les

biens espirituhels miamenusoieut-m pas par eaus nr jours currentm de bien en mieus. car u au tens des paens la maison recevoit les poures pelerins et les maladesy etn recevoitill

les orfanins. et noirisoitiu et sostenoit les mesaignesis ou qui de vilesse ne pooit lors viesm porchacier. Mult refutn mieux

cestui office puis la venue des pelerinsy et plus grant et ententivem devocion. can si come moy sembleny les prodes homes. qui estoient venus au saint pelerinage et avoient laise le siecle por servir les poures My auroient non pas bien esploitiein autrement. lit que ce soit ver-ite que les biens

desus dis esperituels fuissent fais en la maison et pluisors autres loablest le tres noble duc Scdefroi de Sullouei lesss testimoigne par r previlege de une donationm que il tit a liospital eu lherusalemy dou quel previlegess la tenorsa est ei

apres escriteah fit est meismesm testimoigne par les prodes homes et anciens freres. qui furent au Margatso lors que celes choses avenues m furent recordeesy qui furent venues u diaucun dleaus ou parvenues des uns as autres.

ce est le previlege que le duc Sodofroy dona la maison del hospital de Saint tohan de lherusalem per la donation qulil fist diune maison au davant dit hospitalk

lt tout. - 1s. illa lt bonas usances - m Supple fut. ut in lll et il 11. kamplide f emptefide - 1S. f amniistroient - 1g. Addunt hic r et lt quod sequitur Ainz est de croire quc touz. . . lloc supplendum est in PL - m fiet ff rrurenL - SL lt addit si. - ea lll om. abhinc usque et notrisoiL -- ea li relevoit - ea lll et li addunt les enfans

qui estoient gitat de turs parens - ea lt mtt/tantus fli malim-quies se l viande. - il lt fu refayla r1v refumiL - SS. ii cnterine. SSL li et l om. si come moy sem/ua - so. li matades. - SL ltporpleyntiti

- se lt cautio/roy de ltuiltorL ill cotta/rei de lioitlom - Sil lii ill te. in lty illom. abhinc usque previlege -ss. rP et la. - SS. li tenour duqueL -- ar illi k escrite apres. - SS. yliy li meismes est - ss it MarguaL - m liy 11 ancienes choses - lgL 1 veues lt reveues. ln Pl corrige veues. l. llæc verba rubricanturin P1. ln ill habemus rubricam sequentemz ci comcnce li privttcges que ti dux godefrci de itoillon fit d tiospitat en jerusalemg par lequel sant tesmoignes mult de biens esperitelz cslre

faiz en nostre maison de jerusalem et per tequet est tesmoignie que nostre patron est Saint letum ltaptiste ln lt iet Pz eamdem fere rubricam.

-iib

a liili nom dei sainte lqui desseurier ne se peutjfa rPrinitev dout u Peire et dou Pill et dou Saint Ssperit. amen. AAASSSS

a le Sodofroyl par la grace de bieu duc de Loregnei fais assavoir s tous presens et avenir. que come pours la remission de mes pechiesy je euse chargie mon curei et mes espaules dou signe dou Sauveur crucifie per nous liguianth je parvinss au lderrain au leuc oul slestrents les pies dou s fres Autm. litu

come je eussevisite le saint sepulcre dou u seignor e tous les sains leusis deu isic pro desi Sains o pitous entendement de penseey a la tin le tsic pro jej parvins al yglise dou beneure u hospitalua fundee en llonor de nyeu e de sa tres beneureem meire AAA

et de Saint iohany precursoire dou n seignorg et. veant en

ellem dons ldel graces dou Saint lispritm quelo ne seil pro roient recontery lesquels sont departisn en les pouresa foibles

et malades habundamentm et humblementmy vouay a byeu etns celuy paai au fres liautismeg e o devot entendement de pensee ii la dite yglisem dou beneuren hospital e a tous ses AA

u freres une meison diospitalml fondeem sur mon aleu aliriyeleah

u mon bouremen la Proide Montaigne. ouse tot ce qui apent de li. a e ses rendes a avore et se poseiru s toujours mais franche

1. liubricatur hicin Pla quo usi sumus. quod sequiturz cest privilege ne volons escrire ici par ce que il est an comencement de ceste lit te surplus dou previlegue jusques. hos quidem privilegium illud superius

transcriptum in Pi tfo est ut transcriberetur hic curavimus Multum differt hoc privilegium in v. liic incipit Pt - i yiu li addunt la. - S.

i et Pz om. quæ signantur sicl 1. - lL Abhinc usque je om. fli et fL i. i ccde/reii lu addit de guillom - i i Loeroignc. lt Loreingne. Pl Loherenne. -- S. m ipmn - 11.l.li. Picuen - S. i loialemenL li. Ps om. - S. ln vins. - 1. Piy lll aiu - ss lh Pi staresterenL i slarestirenL S. i de. - 1o. lt addit lhesu crisL ln habet de nostre seignon - it

Abhinc usque e tous Pe om. - iz i nostra - lll PP addit dpure devocion. Abhinc usque je parvins ln om - M. Pz sainL i benoiL - ls.P1esperit. - id i benoite. - il Pg nostre -- 1S. P1 loco et veant en elle habet auquels je vis mout de. - 1S. ln addit e mout de chose. - id ii qui - SL Pi llen ne. - ea in Pa loco sont departis en les habemus estoient hantees et faites as. - ea Pz eopiousemenL - ea Abhinc usque fres

ilautisme lll habet le paii-cn - as ln lu abhinc usque fondde sur lege z lors je fis mon vou d bieuy e rendis celui vou au tres hautisme seignon car je ofril baillaiq donnai ti bone intencion ti lliglise dou Saint hos pitat devant dit et a tous ces freres une maison de llliospital - ea li et l maison. - in rPl lt om. - 1S. lh lll om. - ea i om. - so. lt Sryele Pi lt-riselle i ltuxele - SL Abhinc usque ti avoir ln om. - sa li et.

- liii li om. - at lpossideh Pl poseizn

-—126— AAAAAAAA

ment". Ce don de ma devoüon36 fu fait en l'an de] incarna— cion nostre seignor M. “7, en l’an de la prise de J heru salem I.....”, en la sisime 3° epacte, en la première indition,

pour le salu de marme‘o e“ mon pere eu de ma mere e de tous mes devanciers e de mes parensm e de tous autres fiels“ vis e mors. Par“ ce“ donques que le don de‘7 la dite aumosne

parmaigne ‘8 establie ‘9 et sans arrachier, il expres en letres e efi‘orce de nostre sael. u A ce don1 furent testimoignes feels’ Arnoul de Wisemale“, Lois Asbani”, avocat, Henri de Lural“, Ben[en]oit de Sain u tenoi‘, Grofin le Bouc", Frison de Glabec', e plusors autres u qui furent pre[se]nt 0 nous”. n

35. P! addit et paisiblement o toutes ces aparlenanccs el au toutes ces raisons. — 36. R donacion. — 37. Hic delentur quædam R MCLXXXIII. T MICLXXXIII. P’ MXCIIII. V mille LXXXIIII. - 38. Delentur hic quædam. P'

xuuam-lu R MCLXXXIII. T MCLxxml. V mille LXXXIII. - 39. R seysesme 'l‘ siesme. v sella. — 40. P2 om. de marme. — 41. '1‘. R, P’ de. >-- 1:2. T om.

- 1.3. '1‘ om. e de mesparens. — ss P2 feels. T feuæ. P’ addit et. —- 45. R T pour. — 46. P2 Et que ceste donacz‘on soit estable et ferme à tous jars mais, je ais mis mon scel en ces presentes lellres.— 47. R om. que

le dou de. -— 48. T, R addunt fer-m e. —— 49. R estable. T estauble. '1. Pro à ce dan legitur in P’ et. — 2. P! de ces! don tels et tels. — 3. T

Voysemal. R. Visemale. V. Amol de Missa mala. — ’n. R Ashasme. P‘ Asbanie. T Abamie. V. Asbana. -— 5. P'J Eural. V Baraly. — 6. R Sainteney. 'l‘ Sainte Voie. P! Saint-Enai. V Staney. — 7. R Gril/"on le Bouc. '1‘ Grofin de Bouc. V lo Lyoch. P2 Frosm' le Bac. — 8. T de

Glabech. P’ de Glaboq. R de Glabet. V de Gz'blelt. — 9. Sequitur latina hujus donationis interpretatio: u In nomine sancte et individue Tri na —nA-n gnz

m'lalis. Ego Gode/‘ridus, Dez‘ gratia dum Lotharingie, notum

omnibus esse valo, tam posteris quam presemibus, cum pro remis sione deliciarum meorum signo cruci/imi Salvatoris cor meum el humeros meos honerassem, ipso ducenle, perveni ad locum ubi ste

terunt pedes Allissimi. Cum autem venerabile ac sacrosanctum sepul chrum Domini et universa sanctorum loca, pia mentis intentione, visitassem1 tandem pai-ven i ad ecclesiam Beat-i hospitalis in honore Dei el Bea! issime sue genitricisv atque Beat i Johannis, precursoris Domini, fundalam; videns autem in ea inenarrabilia Spiritus Sancli crz'smata,

que in pauperes et imbecilles et in/irmos habundantur el humiliter sunt erogata, volum Deo vovi et illud Allissimo persolvz'. Tradùli enim et devola mentis intentione optuli pre/‘ate Benli hospitalis ecclesiey atque universis fratribus suis domum hospitalis super alodium meum

apud Brussellam burgum meum in lvvrigido Monte femdalam, cum universis appendcnliis ac redditibus suis, in perpetuum libere possi dendam. factum est autem hoc mee devolionis donum anno dominice

incarnationis m° co lxææo iiz'j", anno caplionis Jerhusalem lamamiiijop

-li1 Pln1 sestui privilege pour tsic pro puetl om veer n raisons

bones 1. la premiere par le tesmoyn a que ledit Sodofroy t fay des biens espirituelss queo estoient fait en nostre meson de lherusalem. llautre pour mostrer vque le patron de nostre meson est Saint lohan baptiste cari por achaison qui jadis fut 1 saint pere qui fu evesque dilSlixandrei qui acg ar nom

lohan lileymu. queis nule riens neuretenoitlh mes quan quelii pooitavoim donoitm asn pouresg lequel saint home par la grant aumosne qulil fasoit. tant com il visqui. clrreuxis et

flrmins et les m autres nations crestiens qui demoroientm en lherusalem et en ligipte llavoicut encoresil en grant reve rence. nontea le tsic pro jejn croi por achaison quem nostre maison fasoit les semblables euvresn que le beneure m evesque fasoitz si comparoient a lui nostre meson par m le vocable de Saint lohan en glorifiement de la maysom par une tele sem blance come le siegle faitm a la loenge diaucun benigneig

home. douquelso om dit par comparation m z x ce estl angele s si ouu a la loenge dlun sage z c ce est Salamon p si

at

akas

epacta vju indictione iy pro salute anime meet patris mei et matris mee. et omnium predercssornm ac parentum mam-zth ct omnium fidelium1 tam virorum quam mortuorum lit ergo pre/hle elemosine largitio slabilis et inconvulsa permaneah litteris est expressa et sigillo nostro roborala. liuic autem donationi testes fideles inter/iuerunt Arnulfus

de wismaler Ludovicus llasbanie aalvocalusp llenricus de Limal. bene dictus de Santchovenv Sozuinus llyrcusv Priso de clabbeq et alii

c quamplures qui nobiscum transfretaverunt n. llix charta originali in archivio Montium llannoniæ asservato sub no iej Archives de te commun derie du Pietony - bocumentumlillud editum reperies apud be villiersy bescn analyL de eartulaires et de chartricrs du llainautj u. vs et so. in llevue dlhisL et dlarcheoloyie lllruxellug isset ly aszv et

in rlnnales du cerele archdotogique de Mons. vl. id et ii l. ln Pl abhinc usque u raisons legimus fai mis issi cest preveligc

pour. - 1 P1 om. - S. ill pro le tesmoyn habet la besoigne - in Pz quliL -- S. Pz om. - S. lh l qui. - i lt - S. lll Alisandra lt Alizandrie - g. lii ly Pi ot. - 1o. liy illa Pz om. - ilL llli li lflimom Pl lfleimmu - m llli lir Pz qui - 1S. l om. - llL l recevoiL -

lxi Pz quiiL - 1S. li addit pour 11ieu. - lii l es. - 1S. lt Sreaz 1S. l om. - m lll demorerenL - itL llli ltom. - m Pg addit si come. - ea Pl-g lii lje - itk P cur. - id l aures - id P1 addit saint -- zr Pz pour. - 1S. Pro le siegle fuita legitur in Pz llen sait faire - m Pe bon. - Stl li qua - SL li comparayshon. lll comperaison

- Sl llli Pz angles. - sa Pi et. - SL lll Salemons. besinunt hic in l quæ de origine liospitalariorum scripta fuerint.

--lSS lin tel maniere ceaus peuple a la longuei de nostre maisoiu it disoient. si con je cuid1 le nom de ces beneure pere por senelier les biens que la maison faisgoit tsic pro faisoiti est

fsic pro eni comparationa a ceausb biens que cil seint pere soloiet faire. lit le colnjquest la ou el dit de ce il parole selonc la vois de ceaus peuples qui glorifients la maisony nomant Selnjt .l oan lileymc meslsirej Seint lohan Precursory que le privilege dit est Saint loban baptiste Par le testi moigne donques dou privilege. et par le nom qui de cel tens jusques a ores as censuiip est cler que le patron de nostre religions est le Saptisteg et par le meisme prcvilege sunt testimoigness les glorious et grans biens esperituels qui estoient feit am la maison. lit meismes ce testimoingnentn les

escris et a recordationsm qui furent recordees au Margatu1 lesquiels nous metrons en cest lievre quant lor maniere lorm requerra lit meismes les grans biens temporels que la maison

tenoit au royaume de lherusalem testimoinentm les dessus dictes choses espirituels n et temporels et des m prodeshomes et de m bons usages et de bons aomamensui

i. lh Pl toenge - 1 li et Pi om. - S. lh Pl comparaisom - ln lt ses.

- S. liv Pl glorifioyent - e. lii Pz Sleymom - 1. liy Pa a ensuiL S. Pl maison - SL ih Pz tesmoingnes - ut ii en. - 11. lt tesmeignent. - m il et Pi addunt les. - 1S. Pl recordacions. - M. li Marguat. ii PS li le. - lii ins lt tesmoignent - il k et Pa addunt desquels toutes choses ensemble est manifest que la maison fu bien adornee de biens spirituels - 1g. li de. -- m lt ordenamens. lit addit amen.

llL rnocemmM srAruronuM .

ul caoursini Stabilimenta khodiorum militum impressa vlmæ. me fo b vm et e n.

Primordium et origo sacri xenodochii atque ordinis mi litie sancti joannis Saptiste flospitalariorum hierosolymitani 1. xenodochium Sacramque domum et keligionem militie l-lospitalariorum sancti joannis baptiste hierosolymitani. illustribus ac veris sacrarumque veterum historiarum moni mentis hoc exordium sumpsisse constat. Post subactam lndiamy extincto in Sabilonia Alexandro

magnm Macedonum kege. ejusque obitu vulgatm a sancta civitate l-lierusalem Machabeorumg fortissimorum quidem et victoriosissimorum militum. virtute. prophane gentes pulse

suntj libertatem quoque liebreus populus divino cultui in tentus sibi vendicavitg quo peracto non parva bella kliero solymis a finitimis illata sunt fraudem coelesti favore cum preclarissimus divini nominis athletay triumphatorque for tissimus ludas Machabeusp unius veri hei cultorv sacratissi mam quidem urbem a jugo gentilium foeliciter liberassetr ite rumque inire bellum contra finitimorum gentilium conatus parareti compositis in urbe rebus. magno quidem animo pro phanas gentes aggreditun llo enim condictu gentis liebree non pauci trucidanturi vulnerantun debiles redduntur. Postmo

dum ad urbem reversus. cogitans quod pium et devotum esset pro defunctis orare. instituit ut pro his qui bello succubuissent piis locis assidua tieret oratioi et debilibus egrotisque sub venireturg exactis autem annis nonnullis. devotissimus pro

plieta et generosus athleta joannes 1-1ireanus. depromptis a bavid monumento thesauris. postquam ex his civitatem sanctam L rextum hunc transcribendo interpunctationeme errores nonnullos et dispositionem typographicam correximus o.

-lStl-

obsidione regis Antiochiy cui lilpiphanes nomine indictum est. tunc eam oppugnantis lin qua quidem oppugnatione llebreos acerrime persequens. Salomonis templum demolitur. quod

postea Machabeorum cura est erectum. refectum. restitutum portione erarii Antiocllo elargital liberassctt - reliqua quidem

servata portione ex hac xenodochium instituitj ubi pro de functisp pii Machabei vestigiis inherendo. assiduo preces fierentp debiles quoque peregrini etmorbo affecti religiosissime exciperentury

relicerentur1

alerentur. Succedentibus

inde

annisy cum hujusce xenodochii sancta conditio institutioque haud dubio permanereL ad christi redemptoris et salvatoris nostri tempora perventum est. qui llominus noster jesus

christusy cum dives esseta pro nobis pauper factus est. quare pie arbitrari licet hospitale ipsum corporali presentia sepius visitasse. multaque pietatis et miraculorum opera sua divina clementia ostendisse ln eo quoque loco sanctos apostolos ac beatos christi discipulos misericordie opera exercuisse Si enim bominus noster lesus christus ante sacratissimam passionem complura urbis hierusalem tunc prophana loca sanctissimis operibus magnificaverit et glorificaverit. nulli dubium oriri debet quin hospitale ipsum llierosolymorum locum quidem pium. pauperum receptaculum et debilium

asylum. sua immensa clementia illustraverit et sanctissimis operibus decoraverit. Succedente autem temporey post sacratissimam christi passionem civitas sancta llierusalemi populi ludeorum delictis cxigentibusy graves jacturas Piti et vespisianL komauorum victoriosissimorum imperatorumy sacri sanguinis christi vindices tempestate perpessa est. variisque gentilium ritibus polluta et diversarum gentium conatibus deleta. subactay

eversaque est. ln eisque cladibus templum Salomonis splen didissimum a Machabeis restitutum. ac xenodochium per joannem llircanum erectum. ceteraque loca pia solo equata ruinam et exterminium subierunty ut etiam religiosa hec observatio flospitalis quandoque sit propter clades intermissa. Postremo quidem tempore sancta civitate et templo per l-ladrianum Selium. komanorum imperatorem. prius restitutisy llierosolymorumque regno omni ornatu postea privato. vario barbarorum genere impcrantey non sine grandi discrimine catholici ex diversis orientis occidentisque provinciisy sacra

tissimi sepulchri et sanctorum locorum visitandi gratia. meru

-iSl salem devote proficiscebantun izii quoque christiani occiden talesy qui romanam fidem professi sunt. asylo et habitaculis in ea civitate privatL gravia et enormia discrimina vulnera

que perpessi sunt. hisque jacturis fame. verberibusy calumniis. iterumque defatigationibus plures occidentalium in dies peribantg et non secus quam pecora passim vicis et specta

culis in fidei ludibrium e vita excedebant. nec erat qui miseros consolaretur. Panta fuit prophane gentis atrocitas atque immanitas tiis causis suasusa divinoque spiritu impulsus. vir quidam

peregrinus devotissimusy cui nomen Siraldus. fuit vite sanc titate et virtute celebris. boum timensa de anime quoque salute sollicitus. is enim l-lierusalem peregrinationis gratia dudum veneratg devotarum personarum illuc continentium pernitiosum quidem jugum ac jacturam conspiciens. obser vationem piissimam fortissimi iude Machabei et devotissimi ioannis ilircania propugnatorum clarissimoruma suscitandm renovandoinstarillius prisci l-lospitalis novum xenodochiumy asylum et receptaculum iniirmorumr peregrinorumi debilium

et pauperum condere et erigere decernit. ld quoque agendi ab eo qui tunc Plierosolymis imperitabat facultate data. sanctissimos prefatorum mores et vestigia imitatusy juxta bominicum sacrum quidem monumentum loco delector no

vellum hospitale atque xenodochium sancto ioanni baptiste tanquam patrono dicatum quod eo loco sanctus zacharias

prophetay ejus patery cum ad divina peragenda civitatem sanctam invisereta moram trahebat condit. erigiti edificat. Sancto quidem hospitali feliciter condito erectoque. bonis que moribus et institutis ornatoy Siraldusy fidei catholice zelo ardensy pauperum egrotorumque xenodochii obsequiis sese dedicat. comites quoque qui eo una venerant ut id agerent inducit. suadit. impellit lneunt igitur sanctum coetum et fraternitatem religionis votis emissis nullisy nec pristinum habitum imitant nisi quod humilioribus vestibus utentes. obsequiis fidei catholice ac pauperum juramento se adigunt.

Mon sunt profecto in eo xenodochio ulla misericordie opera pretermissa. Pauperes

sustentantun

alunturquey

innrmi

curantur. sacramenta ministrantur. peregrini ac mesti refocillantur. ignari docentun captivi redimunturg omnis

quoque hospitalitas colitur. perficitun veneratur. quibus quidem sanctis operibus nimirum sacrum xenodo

-1Si

chium brevi coaluit. et prediis clarum efiiciturz sub Siraldi cura aucta hospitalis conditione sedes apostolica sanctum

xenodochium in protectionem Siraldi

precibus excipit.

eumque reo-torem et prepositum hospitalis nominat. lnhibet quoque komanus pontifex Lucius papa secundus ne xeno dochii curam violenter quisquam occupare presumatg sed qui ab viris ejus sacri coetus obsequio dicatis eligeretun hos pitali presideretz quo fit ut frequentia devotarum personarum

peregrinorum sacre domus obsequiis sese dedicantz ac pro catholice fidei defensione. zelo hei inducti. arma capessunty

peregrinos quoque et loca a barbarorum incursionibus tu tantur. veri igitur et clarissimi .1ude Machabei et devotissimi

joannis imitatores. hospitalitatem et pro cultu divino catholi ceque fidei defensione arma omni studio exercent

Posteaquam Siraldus xenodochium sexdecim annos magna cum laude rexisset. e vita excessitg quo defuncto. devotarum

personarum electioney sacre domui et hospitali vir meritis insignis kaymondus de Podio. preficitur et magister eligitur. flic quidem prudens et preconio dignus. komano permittente

et approbante pontifice ingenio papa tertioi regulam instituit. et habitum militie llospitalariorum albe crucis octogone et nigre clamidis ordinatg cui quidem regule non pauci no

biles et plebei. clerici et laici jurejurando sub eo habitu sese ascribunt.

crevit profecto xenodochium diviciis et fame celebritate sub liaymondL primi quidem magistriy gubernaculis. preser tim post sancte civitatis l-lierusalem victoriam a christianis partam cujus expeditionem dux fortissimus Sodfridus de Sillonm Sallus Selga. extitit

cujus magistri vestigiis plerique successores inherentes.

egregia facinora khodiorum gestoruma commentariis difiusius enarratap perpetraruntz que hoc loco recensere necessarium non videtur. Mam in presentia historiam texere propositum

non est. Sat quidem fuit ordinis primordia et originem de monstrasse. quomodo autem et quo tempore militia iliero

solymitana. hospitalitas et hec sancta observatio ad ithodios transmigraverit. dilucida declarant commentaria.

1v. nocuMizmA Ab uosmmLAmonuM omemnM SPPSPAMMA.

l.

al eos mart. - S. gregorius 1 Plzilippo episcopo. AA

a ne solidis vero qui pro faciendo xenodochio a filio nostro Probo abbate l-lierosolymis relicti sunty hoc quod delibera tum fuerat. ut fieri debuisset. immutat-i non potuit. Sed benedictionem parvulam quinquaginta solidos sanctitati vestræ transmisi. n . . . . . u Mense martii. indictione sexta n . . . . .

clade hegesta Ponti/ia kommL no 1Sng Macnsiy conati/ian x. SSSj

.

by circa coo.- Probus abbasa gregorio l papa hierosoly mam mzssus. u Probum quem subito abbatem Spiritu revelante consti u tuensy pro construendo xenodochio Plierosolymis destina

u vit... n

floannis niaconi vita Sreg. papæy l. m c. ih apud Acta Sanctorum mart. m 1so.p

-

ll.

a ceterum Probum religiosam abbatem cum multis pe A-.

cuniis hierosolymam destinavit. cujus instantia venerabile xenodochium constitui. lit tam ibi quam in monte Sina pe nes Arabiam hei famulis sub regimine Palladii constitutis. quotidiani victus et vestimenti copiam. quamdiu vivere po tuit. annualiter mittere procuravit. n tibidem l. m c. 11 p. 1s1. cn etiam p. lSP ay et S.

Sreg. 1. Magni epist.. xmi m apud Mansiy conc.. x. SSSL

-1Sd

lll.

aj a keliquiarum quas a constantinm in oriente tum im perante. aliisque rPerrae illius sanctae incolisy impetravit

Pippinusy ope duorum Salliæ præsulum. in te de la croixy Series et acta episc cadurcensiumj p. SM

AAAAAA AAAA

oj nij a Muntiatum est kegL quod missi sui. quos dudum ad Amormuni regem Sarracenorum miseraty post tres annos ad Massiliam reversi fuissent. legationem prædicti Amor muni regis Sarracenorum ad praedictum regem cum multis

muneribus secum adduxerant quod cum compertum regi fuisset. missos suos ad eam direxitv qui ipsam legationem venerabiliter reciperent et usque ad Mettis civitatem ad

hyemandum ducerent... lnde... legationem Sarracenoruma quam Mettis ad hyemandum miserat. ad Sellus castrum ad se venire præcepitg et ipsi Sarraceniy munerar quæ Amormuni

transmiserat. ibidem præsentant iterum rex ipsis Sarra cenis. qui ad ipsum missi fueranty munera dedit. et usque ad Massiliam cum multo honore adduci præcepit Sarraceni vero navali evectione per mare redeunt ad propria... n

tPredegariL clzroru contin. pars 1v. apud llec. des hist de Prance. v. Sj lv.

u lbi lPapiæ Slll y nuntiatur ei lliarolo MagnoL legatos Aaron. regis Persarunu portum Pisas intrasseg quibus ob viam mittens inter vei-cellos et Sporediam eos sibi fecit

præsentarL unus enim ex eis erat Persa de orientea legatus prædicti regis - nam duo fuerant - alter Sarracenus de Africa. legatus Amirati Abrahamv qui in coniinio Africæ in Possato præsidebatg qui lsaac ludæum quem imperator ante quadriennium ad memoratum regem Persarum. cum Lantfrido et Sigimundo legatis suis miserat. reversum

cum magnis muneribus nuntiaverunt. Mam Lantfridus ac Sigimundus in eodem itinere defuncti sunt n minhardi Annalesy ad ann. SSL apud Pertz. Monu

menta germaniæ kisL script ly moi

-1SS v.

Sententia nostra. quæ a comitis liiant opinione abhorret h elephantus cum legatis. primae caroli legationi responsurisy in occidentem venit. ltinharduss enim. de secunda ad caly

pham deputata legatione locutusy hisce verbis usus est a cum

a ei. ante paucos annos. eum. quem tunc solum habebah a roganti mitteret elephantum. n Motum etiam. ex S. l-ii dulphi libro si carolum in tanto honore apud calypham fuisse

ut unico ejus elephanto fuerit donatus. patriarchamque Por tunatum ita opportunam eam occasionem existimavisse ut statim imperatorem ad rogandum patrocinium incitaverit. lilephantus itaquea quamvis anno sol tantum in Suropam ad venerit. ante secundam ad Aroun legationem missus videtur.

Legati quidemr ut opinamury iidem fuerunt quos ante soo in occidentem destinatos affirmat comes liiantg iter enim ita

licum et callicum fex Monachi Sangallensist testimonio. se cuti. post unius anni cursum Aquisgranum pervenerunt. quos quum elephantum simiasque secum adduxisse constan non dubium esse potest elephantum cum prima calyphæ legatione advenisse. v l.

aj u Mira s autem dispositione divinitatis repertus est ibidem Portunatus patriarcha venerabiliss qui gratia salutandi famu

sum principem. visendique loca sanctorumr quos fama ex currente didicerat. ab liierosolimis peregre digressus erat. is denique ante aliquot annorum curricula anin1advertens.

apud Aaron regem Persarum pluris haberi amorem liaroli quam quorumcumque principum- quod etiam patefecerat di rigendo ei solum quem habebat elephantum - per diaconem reliquias ligni passionis seu inter homines nonnullius conver sationis domini nostrid esu christi transmiserat illi. multaque

prece contestatus exegiti ut prædicto Aaron legationem per

u suos inferret hujusmodi z u omnimodis tuam clementiam a precor pro loco resurrectionis domini bei mei sancta Syony l. hianty LetL hisL des crq p. 1r1fn. S. i a 11. s.

vita karolL c. xvl tPertz. Monumenta cerm histqscript ua am Pertz. 1v. SS. Pertz. in vai-a Pabulosior videtur hic textus

-1SS SA A A A A A A

ne tuo laxamento agentibus passim calcetury neque reli

gionis christianae pontifici debitum cultum ibidem exe quenti contradicatur n. lijns itaque dicioni tunc non tantum beata civitas. verum insuper onmis pene Asia præter lndiam patebat. qui cari sibi principis amicabili suggestione adeo delibutus esty quatinus dispositioni ejus-ascribi reverendum

locum juberety a suoque potentatu veredariis cum orientalium munerum ambitione directis. eidem cessionem illam firma

ret. ilac pro causa diaconum suum ad liarolum iterato cum munusculis destinavit patriarcha llercio autem per semet

veniensy ipse mutua visione satisfacere communi adectuiy suo videlicet principisque religiosi. offendit apud eum præ

dictam procellam cænobitalis dissensionis. cui sedandæ rei æstuans consultum iri. ad hunc quasi ob id divinitus desti natum repente tota convertitur-retractio regalis consiliia si modo ille præsul maximus posset ad hoc iiecti. n

tLiber S. llidulpbij apud Pertz. ng SSl vn. u Ptex monachum reverti volentem absolvens. zachariam

u quendam. presbyterum de palatio suoy cum eodem ire jussitv a cui et donaria sua ad illa veneranda loca deferenda com u misit. n

tSinhardi Annalesp apud Pertz. i. p. 1S1. ci nocu menta lx c et vni b.j an

aj - a cum Aarony rege Persaruma qui excepta lndia totum -.A-. Aa a..

pene tenebat orientem talem habuit in amicitia concordiam. ut his gratiam ejus omnium. qui in toto orbe terrarum erant regum ac principum amicitiae præponeret. solumque illum honore ac munificentia sibi colendum judicaret g ac proinde ly cum legati ejus. qnos cum donariis ad sacratissi

a

mum domini ac Salvatoris nostri sepulchrum locumque re surrectionis miserat. ad eum venissent et ei domini sui

l. quem quidem locum abhinc proinde nsque concessit exscripsit linge Ploriacensis in llistoria ecclesiastica tPertzl lx1 sen exceptis

verbisz sacrum illum et salutare/n lacuna quibus sacrum S. Mariæ Lalinæ locum subdidit

-1S1 A Aq A A A

voluntatem indicassent. non solum quæ petebantur fieri per misity sed etiam sacrum illum et salutarem locum. ut illius

potestati adscriberetur. concessitg et revertentibus legatis suos adjungens. inter vestes et aromata et ceteras orienta lium terrarum opes ingentia illi dona direxity cum ei ante

paucos annos eumy quem tunc solum habebat. roganti mitteret elefantum. n lliinhardi l/ita kal-ali c. ita apud Pertz. ny tali bl - a Ascribique locum sanctum flierosolymorum

a concessit propriee fsicj caroli semper dicioni. n fPoetæ Saxonici Ann. de Sestis caroliy v. ao-L apud Pertz. n ran 1x. aj - a Munc cognoscoy quam sint vera. quæ audivi de fra A A AAAAA

tre meo karolo. . . . . quid igitur ei possum condignam re

pendere. qui ita me curavit honoraret Si terram promissam Abrahæ et exhibitam losuæ dedero illi. propter longinqui tatem locorum non potest eam defensare a barbarisg vel si juxta magnanimitatem suam defendere coeperit. timeo. ne

tinitimæ regno Prancorum provintiæ discedant ab ejus im perio. Set tamen hoc modo liberalitati ejus gratificari temp tabo. nabor quidem illam in ejus potestatem et ego advoca tus ejus ero super eamg ipse vero. quandocunque voluerit vel sibi oportunissimum videturp dirigat ad me legatos suos. et tidelissimum me procuratorem ejusdem provintiæ redi tuum inveniet. n

fMonachi Sangallensis de gestis karli Magni l. n. c. ik apud Pertz. n. 1SS.j

bj - a Preqepit rex fortissimus ut classes navigium Morma AAAAAA

nicum hedificantes. et navibus juxta fiuvium que de callia

et de cermania septemtrionalem. ut per omnes portus et fluminay ubicumque naves stationibus tali munitio precepit. ut per mare Adriatica in provincia Senetie congregare pre cepit. beinde tota italie tam Senetie quemque quilegie fini busp seu kavenney Ariminum quamquam et Ancone civita tibus. et cuncta litoris maris Adriaticey usque ad Praversus

congregare jussit. lit cuncta maris ferriney ingenia cor

sica. Sardinia. Pisaniy centucellensisy limum et quicquid bla

-iliS S S AS A A A A A

pulie finibus omnium navigarum multitudo collectum est ad fraversus. quantum deinceps usque in presentem diem inve nire potuit. Mitissimus vero rex. accepta benedictione apos tolicis Leoni. in sancto archangelo ascendit adorans et de precans heum. ut iter suum in pace dirigeret que profectus iter inchoavit in Monte cargano pervenitg multa dona hibi

optulit. cui per Seapolie finibus pergens. kalabria feriore usque ad rfraversus pervenitz decies centum et eo amplius passuuin milibus longitudine porrigitur. jussit fieri pontes super mare multitudinema omnes Prancorum. et Saxonicunn et haiuariumy Aquitaniorunn tluassconicumy Pannoniorun1. Avarorum. Alamanniunn Langobardorunn quorum gentis

multitudo nullus potest caperea ante se exire precepitg molieruntque cuncte nationes terre crecoruni. ut robor

eorum pro nichilo tsicj computatus. collaudantes et benedi centes heumr qui via recto dirigit liarulcv servus Petri prin cipis Apostolorumt cum audissent Aaron reges Persarum. qui exscepta lndia totum penetrabat orientem. talem fecit

amicitiam et concordiamr ut eis gratia ejus omnium qui in

- -A - A A

toto orbe terrarum erant regnum ad principum amicitia preponeret solumque illum honore hac muniticentiam sibi colendum indicaret Ac deinde ad sacratissimum domini hac salvatoris nostri iesu christi sepulchrum locumque resur rectionis advenissetr ornatoque sacrum locum auro gemmis

quey etiam vexillum aureum mire magnitudinis imposuitg non solum cuncta loca sancta decoravit sed etiam presepe

homini et sepulchrum que petierant Aaron rex. potestatis aAa

ejus ascribere concessit quanta vestes et aromatay et cete ras horientalium terrarum opes ingentiay et dona liarulo concessitl vertente igitur prudentissimus rex cum Aaron rex usque in Alexandriam pervenit n thenedicti S. Andreæ claram-com apud Pertz. un voci

ej - u hadem die tum kaL decembrisj zacliarias presbyter cum duobus monachis. uno de monte olivetL altero de .Aa

hethleemv komam venitg quos episcopus ilierosolymoruni

ad regem direxity qui benedictionis causa claves sepulchri homini ac loci calvariæ. claves etiam civitatis cum vexillo

1. confer hunc textum cum documento vni a. cui abhinc quasi similis est

-1Sg a detuleruntg quos rex benigne suscipiens.aliquot dies secum u detinuiti et mense Aprili remuneratos absolvit n

tkeginonis claram-conv apud Pertz. i. sea Plumdem textum reperies in Sinhardi Annalibus fPertz L isgyy mutatis tantummodo aliquibus vocibusj di - lix sequentibus textibus apparet apertissime quæ

fuerint claves. vexillum. ceteraque investituræ signa impera tori carolo collata z a Advenere lzlierusalem legati cum legato caroli zacliaria. A A AAAA

attulere vexillumy lanceamy duas tabulas duobus attra

mentariis scriptas. posituris duas discretas. claves se pulcri christL de loco calvariæ. monte oliveti. de porta speciosai quæ ultrom parta m Petro aptabant ac omnia

carolo patefecerunt ad liberandum populum christianum n tAnnales Alta/zenses majoresj apud Pertz. xx. vest ej lsooj - a Similiter legati ab l-lierosolimis a christianis SAAAAA

populis ibi manentibus missi. ltomamque venientes. vexillum argenteum inter alia munera regi ferentes. clavesque locorum sanctorum dominicae ltesurrectionis aliorumque ei obtuleruntl obnixe flagitantes ipsorum esse insceptorem et

defensorem. kogabant eum ut christianae religioni subdita sancta cenobia conservareti regeret ac defenderet. et contra

insurgentes gentes exsurgeret bellica virtute et regali ma jestate Annuit benignissimus rex beatis precibus leoruml

qui ad se contiluxeranty et non solum se paratum esse ad devincendos inimicos in terra. verumetiam in mariy si

necessitas compulisset. n tSimeonis hunelmensis liisL de gesL reg. Angl.. apud Monumenta hisL prim 1. eva - Sumdem tex tum reperies in ltogerii de wendover lillor. liisL

ted. coxe. iy illi-il et in Matthæi westmonaste riensis Plozn lizlst.. PSM

x.

aj - a circa pauperes sustentandos et gratuitam liberali u tatemy quam Sræci elemosynam vocant. devotissimus. ut

u qui non in patria solum et in regno suo id facere cura

-Mo i t aA

verit. verum trans maria in Syriam et digiptum atque Africam. Plierosolimisq Alexandriæ atque carthaginh ubi christianos in paupertate vivere compereraL pænuriæ illo rum compatiens. pecuniam mittere solebatg ob hoc maxime transmarinorum regum amicitias expetensy ut christianis sub eorum dominatu degentibus refrigerium aliquod ac re levatio proveniret. n tliinhardi vita lfaroli c. illa apud Pertzy m liil liumdum textum in extenso aut abbreviatum repe ries in Sigeberto Semblacenci fPertz. vn SSSjg in

flugone S. victoris Szcerpt Al/agu l. x. c. S fMigne. Palr. latq chxvlL PSPlg in Libro de Sancto b. imm l. 1. c. tg ced. kæntzelen p. Mlg in kadulphi de biceto Abbreviato chronico fed Stubbst 1. lin

bl - u list experta satis largitluum Syria. a Ad Plierosolimam seu cetera quæ loca christi a Sestis corporeis sanctificata manent

u Sæpius indiguis donanda fidelibus auri u. Misit et argenti pondera non modica. n tPoeta Saxo. v. aes-soa apud Pertz. ly em cl - u Sec solum iis qui l-lierosolymis habitabant sub infi iAa

delium potestate fidelibus. verum et iis qui in fiigypto et in Africa sub impietate degebant Sarracenorum. suarum lar gitionum frequenter dirigebat solatiay et pietatis opera

porrigebat n twilhelmi Pyrensis SisL rer. in parL transm ges tarumj l. 1. c. S. apud 1fec. des hisL occioL des orv 11 l/Ll

xl.

Ploc idem reperiemus in bruthmari corbeiensis læpositione in Mattkæumt notandumque animadvertemusp ex autiquissima

traditione. super agro ipso Piguli hospitalis domum erectam

fuissez a consilio autem inito. emerant ex illis agrum hguhl in te sepulturam peregrinorum. rPunc fuit in sepulturam peregri a norum. et modo idem ipse locus hospitale dicitur Pranco

-Mi

rumy ubi tempore caroli villas habuit concedente illo rege pro amore caroli. Modo solummodo de eleemosyna chris tianorum vivunt et ipsi monachi et advenien tes Propter hoc vocatus est ager ille llaceldcmai hoc est ager sanguinis

AaASAAAAA Anan

Mon solum christianorum scripta. verum paganorum ac lo corum nomina sacrilegium dudæorum testantur usque hodie.

quamvis basilica ibi in una parte habeatur. n thruthmari corbeiensis Sæpos in Malt/La apud Migney Patr. latq cvn p. MSM le

A A ASAA AS SA A A

et hoc ergo modo factum est ut quod pro impossibili dicit poeta z a Aut Ararim Partlzzcs bibetj aut germania figrimj propter industriam vigorosissimi karolt exitum vel reditum missorum ejus. et profectionem vel reversionem legatorum Aaroni de Parthia in cermaniam sive de cermania in

Parthiamy juvenibusy pueris et senioribus non solum possi bile. set et facillimum videretur omnium utrumlibet Ararim velint accipere grammaticiy eum videlicet qui lthenum. vel illum qui khodanum precipitat quia hoc locorum confude runt ignari. Ad hujus rei testimonium totam ciebo cerma niam quæ temporibus gloriosissimi patris vestri Plludowici de singulis regalium possessionum singulos denarios reddere compulsa est. qui darentur ad redemptionem christianorum.

terram promissionis incolentium. hoc pro antiqua domi natione atavi vestri karolii avique vestri flludowici ab eo

miserabiliter implorantium n fMonachi Sangallensis he gestis fai-ali MaynL l. nt c. SL apud Pertz. lL vssp. an u Mittitur ad id enitendum itaganarius monachus. magnæ

u religionis viry qui olim ab imperatore Ludovico cum aliis u liierosolimam missus fuerat n tMiracula S. benedicti l. n c. SS1 ed. de certain.

p. Sli xiv

aj - u Porro autumni tempore in rfheodonis villa conve

-Mi AAA AAA

nire generaliter suum populum præcepit fLudovicus impe rator1. in quo loco tres legati Sarracenorum a transmarinis venere partibus. quorum duo Sarraceniy unus christianus fuit. adferentes suæ grandia munera patriæ. odorum scilicet diversa genera et pannorumg qui pace petita et aceepta. remissi sunt n

t vita Ludovici imperatu c. m apud Pertz. m SML bl - u fllertium vero generale placitum in fheodonis villa a habuit. ibique ad eum legati Amiralmumminin de Perside a venientes. pacem petiveruntg qua mox impetratay reversi u sunt n

tAmL licrtin.. apud Pertz. L mi xv.

aj - u liodem anno lnccchxxxlxj rex Alfredus præcepit AAA AAA

omnibus Angliæ episcopis et viris religiosis fidelium eleemo sinas colligere. collectasque komam atque jerosolimam destinareg rex quoque de thesauro suo non modicam por tionem. fidelium eleemosinis unitam. ad loca praescripta

transmisit n

tkogerii de vvendowerj flores lzistoriaruma ed. coxe. L iiij lll - a Assero. Schirebnrnensi episcopo defuncto. succes

u sit luilhelmus qui regis Alfredi eleemosynam ad S. rho u mam in lndiam detulitindeque prospere rediit n tPlorentii vvigorniensis chronicon ad annum SSS.

ed. rPhorpej 1. eas-gi cl - li textu saxonico tLæce lioo/g in c. liil apparet regi Alfredo ab llelia patriarcha sub idem tempus medicinæ quæ dam præscripta mandata fuisse. unde commercia inter orien tem Anglorumque regem floruisse constat.

tLeechdoms. wortcuming and starcraft of early lin glcmdp m PSL Londini. lStSle va

Pg oct. SSS. - ln nomine nomini nostri lhesu christi. bei eterniy anno ab incarnatione ejus nongentesimo nonage simo tercio. un kalendas novembrisy indicione an consta me llugm in hei nomine marchio. filio bone me

-MS morie Piubertiy qui fuit marchio lege vivente salica. et uxor mea dulitta. quia secundum lege mea salica. atributal piuna et pargamenzu manLibus meis de terjra levavitv et Petrus

uotarius et judex domui imperfatorijs ad scribendum tradi ditv per vuasonem terre et fistucum nodatum. seu ramum arborum. atque per cultellum et vuantonem seu vandilagine. et sic per hanc cartula juxta lege mea salica pro anime mee remediumy offero tibi nec et gloriosum nomini Sepullcrum. iln flierusalem. quisquis in sanctis atque venerabilis locis ex suis alilquidl contulerit rebus. juxta auctoris vocem in hoc seculo centuplum accipiet insuper. et quia melius est. vitam possidebit eternam. ideoque nos que supra. liugo et lulita

jugalibusy donamus et offerimus a presenti die pro anime nostre quem supra ljugalibusal merlcedenn id est curtem de Sancto Stephano. que est in burgo Arisa. lcum vigijnti et octo masci. cuth casis massaliciisa cum rebus suis vel

cum omnibus ad ipsa suprascripta curte pertinentibus. sicut conquistaverunt Serta kegalis et Albertusy sive et in Mebiano masci novem. seu et medietate castelli que dicitur Surgula.

sleu et villja que dicitur cusana. seu et medietate castelli que diciltur Monjte-Pozzzu seu et villa que dicitur cusenza. usque terra Sancti Petri pertinentibus. seu et ipsa curte que dicitur ftubiana. seu et villa que dicitur Attegoley masci sexi seu et villa que dicitur Miletule. masci novem. sfeu et villja que dicitur osinganm masci octo. seu et villa que dicitur Lotinana. seu et medietate ipsa villa que dicitur kosani si seu

et medietatem que dicitur rPurrey cum omnibus ad supra scriptam medietate pertinentibus. seu castro que dicitur nipesenL cum omnibus suis pertinentibus. seu et monte que

fdicitjur nomnica. jacere videtur infra comitatu Suanense. vel ubicumque inquirere aut invenire potest infra totum co mitatum orbibetm tam castris. quam et curtis. vel casalibusq

aut villis. silvis. pascuis. terris. vineis. olivetisv castangetisy quercetis. virgareis. pratis. cultis vel incultis rebus. omnia

fet in omnijbusv ac staliciis. rivis. rupinisa sicut supra Serta

liegalis et Albertus conquistaverunt. omnia et in omnibus. l. i S. L

vox dulmiag forse legendum estz at frol bula. Suglb. apud Le Pournien lu charta reperies imitet. Sive Sesant

-lcizi sicut jam supradictum est. ubicumque de ipso conquisto herta

liegalis et Albertus inventum fuerit tam in Aquapen dentey quam et in omni comitatu suprascripto crbibeto. in ventum fuerit donamus Sancto Sepulcro lhomini inj liieru salem. et tibi hilarium abbati. atque consanguineo tuo

cilslebertoj inde indel one autem est donatione cum omni bus. sicut supradictuml cum mansis et molendinis. vel sicut superius legitum otferimus. et per presentem cartulam

offersionis ibidem habendum confirmamus. faciendum exinde presenti die illi qui nunc et per tempore serviunt monachi in hierusalem ad opus

illorum peregrinorum.

qui vadunt et veniunt de iiierusaleml ut ipsi inde vivant et monachi qui sunt in Sancta Maria Latina in l-lieru

salem. censum quod hominus dederit recipiant ad usum omnium peregrinorum qui vadunt et revertuntur ad Sanctum Sepulchrum homini. pro anime nostre mercedey ut nobis in eternum proficiat ad anime salutem et gaudium sempiternum. et si forsitan aliqua potestas fuerit in tempore. qui eorum monachis de ipsis omnibus castris et curtisy vel villis. vel omnibus. sicut supra dictum est herta negalis et Albertus

conquistaverunt aliquam substractionem. et minorationem

facere quesieritg eis quiete habere non permiserit sicut supra legitur. in primis iram hei incurrat et cum iuda traditore particeps tiat. et cum hatan et Abiron. quos terra vivos

obsorbuit. in inferno inferiori descendat et sit anathema. maranatha1 et fliminibujs sancte hei hcclesie extraneus per maneat et insuper componat auri optimi libras c argenti.

pondera mille. Si quis vero. quod facturum esse non credo. quod absit aut ullus de heredibus ac proheredibus meis contra

hanc cartulam otfersionis ire quandoque temptaverit aut eam pro quovis lingenio injfrangere quesierit tunc in duplum

eandem jam dictam componat offersionem lnsuper sicut per tempore fuerit meliorata aut valuerit sub estimatione in con similis localibus et nec nobis jugalibus liceat ullo tempore nolle quod volumusg sed quod a nobis semel factum vel conslcriptum est sub jusjjurandum inviolabiliter conservare

promittimus cum stipulatione subnexa. lianc enim cartulam odersionis. paginamy Petri notarii. et

i Sive in integrum m

-l/iS

judex domni imperatoris tradidimus et scribere rogamvimus. in quo subter confirmans testibusque optuli roborandam Signum lhistorumjl z hgo marchio et lulitta jugalibus.

qui hanc cartulam

ofierfsionijs fieri rogaverunt. eorumque relecta est. Signum lmanibus rPjeudici comiti. filius quondamz Srirardii

et tiuido. testes. fSignumj hozo comes. testis venerandus. vicecomes de Montamiate. interfuit et testis fuit. cunizo. guastaldo de hango. testis Albizo. filio ingilbertm testis

feufredm guastaldo de Pontecli. testis. Parulfo de Plana. testis fuit. hgo qui supra Petrus. notarius et judex domni imperatoris. hanc cartulam offersionis post tradita complevi et dedi.

tArclL publ Massil h. l.. S. victor. fasc. v1. no syn xv11.

A A A aA A A A A

u hujus flotfredij tertio anno sepulchrum h. M i christi apud hierosolimam confractum esta Sarracenis et ludeis et cetere ecclesie per ipsam provinciam Sola ecclesia hethleenm

ubi natus est hominus. confringi non potuitg nam virtus hei eam defendity et Sarracenosy qui eam violare venerant. pes

sima morte omnes extinxit. crepuerunt enim mox ventribus omnes. et ira hei secuta est super Saracenos. et mortui sunt tam fame quam pestilentia per m annos Saracenorum et

ludeorum plus quam nongencies c milia confractum est autem idem Sepulcrum m kaL octobris. et mox ab ipsis Sarracenis cepit reedificarig fuerunt enim timore perter riti. n

fchrom de S. Martial de Limogesy ed. huples Agiem p. tiq

1. l-loc male legisse hom. Le Pournier videturg nunc vero litteræ obscurantun nec corrigi possunt quæ edidit Le Pournien

1 Legitur quoddam in charta. S. lid. h. Martene. Amplissima collectio mm n sci-sa et comes

liianL La donation de linguas1 marquis de roscanea au S. Sdpulcre... fParisiisy lSSir in-ilm p. lll-1S. io

-lib

xvuL inventaire des titres de villediezr

u Lettre de liannee mam passee sous les seaux de Suil A

laumc. duc de Mormandiey contenant uu amortissement fait

u par ledit duc de plusieurs dons fait a liopital de S. .lean de u jerusalem Les lettres desquels dons sunt inseres tout u autour dans ledit amortissement et fout mentionz du dou

u des laudes entre fourney et lflaillenly entre rPrun et SailleuL a de s s. de rente du mans dlun etang a faire un moutier qui et est le moulin de Magny. des terres pour batir et faire les a a u

ecluses dudit moulin. de la justice sur les choses donneesy

dyexemption et francliises desdites choses. des communcs et paturages. dlune rente de deux sols sur sertaines terresy du droit diarette avec le doue des terres descrtes entre la

li u

deue le Souffey de la justicev et du droit de change. n tArL-lL naL Par-is. S. bill p. il -- cf. Maunier. Les commanderies du grand prima-d de Prancey Paris. 1S1P. p. MSlj x1x.

aj - nie decima quinta mensis septembris naso in civitate Scalarum. Ad requisitionem nobis factas tsicj pro parte

domini rPhomæ de Saxo ac domini abbatis domini Prancisci de Saxoy patritiorum hujus civitatis Scalaruim personaliter

cum prefatis dominisy ac cum interventu domini ll Scipionis capiciilatri. kegii gubernatoris ejusdem civitatisy nos contu limus ad quoddam vetustissimum Sedile nobilium dictæ civi tatis. situm et positum in medio pubblicæ plateæ ejusdem. in

fronte cujus invenimus depictum senem venerandum. habitu talari ad instar claustralium S. benedicti indutum. ln cujus dextera nudus ensis sursum elevatus inspicitur. ln sinistra vero clypeus cum cruce candida et proprie ut crux militum flyerosolimitanæ religionisg deorsum etiam hinc et hinc adsunt duo coronata insignia. videlicet a parte dextera lnsignis hyerosolimitanæ keligionis cum cruce caudida. a parte vero

sinistra crux magna in medio rubei coloris. ct intus quatuor ejus latera aliæ quatuor cruces ejusdem rubei coloris pre

sentis cffigiei tdclinoavit hic notarius crucem hierosoly

-llt1

tanaml. Supra autem dictum Senem depictum aderat des criptioy quæ modo vetustate corrosa apparetg sed ex ipsa tantum hæc legunturz heatus cerardus civitatis Scalarum. fteliqua vero ex ipsa descriptione ob dictam vetustatem legi non possunt - quibus omnibus ita peractis. supradicti domini de Saxo requisiverunt nos ut de predictis omnibus

conficere deberemus publicum actum. Præsentibusy etc. tM. camera. Memorie di Amamy lL AnnaLe p. van-vanLj by - hie undecimo mensis aprilis nos in itegia civitate

Scalarum costæ Amalfiæ. Ad preces nobis factas pro parte illustrissimi homini h. Laurentii de Saxo patritiiy et deputati Mobilium ejusdem civitatisy personaliter nos contulimus in Sedili prædictæ plateæ Mobilium civitatis predictæ Scalarum et ibi invenimus

efiigiem heati cirardi primum tsicl Pundatorem tsicj cum abito telare vero benedetto tbenedettzbzoj con la spada igiiuda in mano destra et nella sinistra con scudoy et crocc bianca

detta di Malta. sopra un giglio et scito una corona dloro denotante llimpresa del seggio seu piazza di Mobili di detta citta di Scalay et lialtra impresa a man sinistra in campo bianco con croce rossa in mezzo. g aude con altre quattro piccole similmente rosse denotante il regno di cerusalemme. et Magistruum keligionis l-lierosolymitanæ cum sequenti inscriptione supra z Amvo cnnisri Mo xx. noans necioms AMALane sunm

venum m SAMPPAM nvenvSAsz clverreM MiLeranM niam cioms nonnun S. donmms livenosoLmrAm om nunc Msm rnnsss mouzvrua culus anLleioms eamus nanrus MAoismn rurr amarus cemimus oanmis runmron civrrArls scALAkultL he quibus omnibus ut supra peractis. præfatus dominus Laurentius instanter requisivit nos ut pubblicum conficere deberemus actum. Mos autemy etcy undea etc. presentibusa etc.

tM. cameral Memorie di Amal/t in Annal. p. vanLl

lllllllx LlliltoltllM oullillS llSllS llSl1 Allillillt

Lll-lkl MASlfSlelPrPl

calitulairc de S. jean de jerusa

1em. in archivio publico lolo sanoz codex chart. sec. xvy gal lice scriptuse no 1. carlulaire de S. lean de jerusa lemy in archivio publico lolo sanog codex chart. sec.va lin gua gallicay no i

Sstabilimentos de la ilorden ilie rosolimitartal in bibliotheca na tionali Matritensig codex chart. sic xvly lingua hispanica. no n S .

lfstablissemanlz et ordonnances de llhospilal Sainct jehan de 11ie

rusalenn faictz en divers chopi

carlulaire de S. lean de jerusa lemi in archivio publico lolc

tres generaulz depuis liarmde

sanog codex chart. sec. xv. lin

vio publico Massiliensig rotulus membr. sec. xnn lingua gallica. cl. m capsa si fasc. sa

me jusques li meæ in archi

gua provincialis no SL cartulaire de S. dean de jerusa lem. in archivio publico lolc

litablissemenls de liordre de S.

sanog codex chart. sec. xv. lin

lean. in bibliotheca facultatis

gua provincialL nu i

Medicinæj Montispessulanig co dex membr. sec. x1v. gallice

carlulaire de S. dean de jerusa

lem. in archivio publico rllolo sanog codex chart. sec. xm lin gua provincialiy no S.

cartulaire de S. jean de leti-usa 1em1 in archivio publico folc sanog codex chart. sec. xlv. lin gua provincialiy na S. consuetudines ordinis 11osp. S. .lolL lliero.srol.y in bibliotheca Palatii Lambethiani. Londinig

codex partim chart.y partim membr. sec. xv. italice scriptusy no in

neson la fondalion sainte mai de liospilaldedela S. lehan de jerusalemv in bibliotheca natio uali Parisiensig codex membr.

sec. xlvi galL no labar

scriptus. no sn lilablzissemems de S. lcan de jet rusalem in bibliotheca Arela tensig codex chart. sec. xv. gallice scriptusi no 1o1. lftablissemenlz de la sacrae mai son de lyospital de S. lehan de .lhelma in bibliotheca nationali Parisiensig codex chart. sec. xviv galL no iasaa Pilablissements de Pordre de Saint hom in bibliotheca Athenæi vPaurinensisg codex membr. sec. xlv1 no Lv. lis.

Les fslablissemens de la reigle de la sainte maison de llospilal de Sainl lehan de lharusalemy etc. v

in bibliotheca nationali Parif

—150— siensi; codex membra sec. xv, gall., no 1080.

HAYTONL‘S, Flos historial-um Ter ræ Orientis, in bibliotheca na tionali Parisiensi; codex chart. sec. xw, lat. no 5515.

lum-oxta

Historia:

partium

Orientis, in bibliotheca natio nali Parisiensi; codex sec. xxv,

lat. nu 14693, f. 1—53. la Religion de S. Juan, in ar

chivio Complutensi; codex membr. sec. xxv, lingua pro vincialí, no 1.

Ordre de Malte, grand prieuré de Champagne, statuts (1113 1128), in arclrivio publico Di vionensi ; codex chart. sec. xv, gallice scriptus, cl. H, cod. 11L

Rhodiorum müüum.

in bibliotheca Philippiana apud (Éheltenham; codex membr. sec. XVI, latine scriptus, no 1773. Regla. es/atulos y costumbres de la Religion de San Juan de Je rusalên en lengua Lemosz‘na, in

archivio (Jomplutensi;

la sainte maison de l‘ospital Saint Jehttn de Jherusalem, etc. , in bibliotheca nationali Par-i siensi; codex chart. sec. xv, gall. n° 1079.

Roman de Godefro

Libro de los statutos antiguos de

Privilegia

bibliotheca Vaticana, Romeu; codex chart. sec. XIV, gallice scrlptus, no 3136. La reigle et les establissemens de

codex

chart. sec. xv, n0 2. La ‘Re la de los Cavalleros [los

pita eros del Orden de San Juan Bapta, in Museo Britannico1 Londini; codex chart. sec, xv, lingua hispanicaa add.mam1scr. 11° 22554.

Règle et statuts de l'ordre de S. Jean de Jür-usalem, in biblio theca Vaticana, Romæ; codex

de Bouillon

en vers, in bibliot eca nationali Parisiensi; codex membr. sec. XIV, gall. no 12569.

Le roman du chevalier du Gigue. fils de Lotaire, mis en vers par Aim’auar, etc., in bibliotheca nationali Parisiensî; codex

membra sec. xm-xw, gh“. no 12558.

Stabilimenta militiæ Hierosoly

mila/uv, in bibliotheca Philip piana apud Cheltenham; codex membr. sec. xv, latine scriptus, no 5807. Stabilimenta ordinis Sancti Jo hannis, in bibliotheca nationali Florentina; codex chart. sec. xv, latíne scriptus, cl. xxx", n“ 37. Stabilimenta ordinis S. Johannis IIierosolymitani, in archivio Melitensi; cod. membr., latine

scriptusq div. 1, vol. 69. Stabilimenta Rhodiorum equitum, in bibliotheca Braidensi, Me diolani; codex chart. sec. xv, AF, x, 10.

Statuts de l‘ordre de chevalerie

des hospitaliers de S. Jehan de

membra sec. XIII, gallice scrip

Jérusalem, arreste’s

tus, n° ¡1852.

chapitre général de l‘ordre tenu -

La règle de l'hospital de Saint Jehan de Jherusalcm, in biblio theca nationali Parisiensi; codex membr. sec. xw, gall. n° 1978.

La règle de l'hospital de S. Johan de jerusalem in bibliotheca na. tíonali Parisiensi; codex chart. sec. xv, gal]. no 1979.

La règle et les statuts des cheva liers de S. Jean de Je'rusalem, depuis leur t‘lahlissement jus qu'à l’an 1330, in bibliotheca nationali Parisiensi; codex membr. soc. x1v, gall. no 6019. Regula ordinis .lerosolymitani, in

dans

le

à Rhodes en 1493.... in biblio ca nationali Parisíensi, codex chart. et membr. sec. xv, gall. 5645.

Statuts de l’ordre de l’hôpital Saint Jean de jerusalem écrits à Rhodes par un frère chape lain. in bibliotheca nationali Parisiensi; codex chart. sec. xv,

gall. n- 17255. Statuts des chevaliers de Rhodes

publiés par le grand maître Pierre d’Aubusson, in biblio thcca nationali Par-isiensi ; codex chart. scc. XVI, gall. no 23133.

-lSl Statuta ordinis hospitalis S. lo

de exordio sacre domus hospi

hannis sive equitum nhodiy in bibliotheca regia vindobonensig

talis lerosolimittmiy in biblio theca Monacensig codex chart.

codex chart. sec.

sec. xili-xliy latine scriptus.

xm italico

no hom. f. illa b-llS b.

sermone1 no sana

tractatus yosephi hystoriographi

Llhkl fyPlS MAMhAil

Acta Sanctorumy se v. in-f.. ieis 1S1S. - v. vitæ S.lionifacii. S. casildag S. cameræ gregorii papæ tioninuss hucouusiv S.

guidonisa S. johannis Sbora censisy li Lufthildisy li Mar garilæ Pontanæv S. lvicolazy a Pharaildis. S. hostep a fa rasiæ. S. lllricil S. veremundt AnnstLnus Amomvs - v. cru rAm cli om. ALmznrus Aqusxs1s. llistoria ilie

rosolymitanaq apud kecucil dcs historiens occidentaaæ des croi sades. t. lv tParisiis1 sisygy in-fjj

p. rcs-ria Annnms -v. canum 1le om. Annales xiltahenscs majores a yos

ad lora apud Pnnrzt Monumenta germanitehistorica scriptor-est. t. xx tllannoveræ. latia in-foLL

p. iva-sata Annalcs bertiniania apud Prznrzy

Monumenta cermamæ historica ticriptoresyi t. 1 tllannoveræj

ma in-foLL p. ins-aia Annales du cercle arc/idologique

fenquev fondateur de llordre des 11ospitaliers. hiniær 1SSL in-So. Archives de llorient latin. Pari siis. iiim-latis1 z vol. in-So. - v. lium tcoinzs P.j. Awiz nu Moxr-cAssm Ltystoire dc li jvormanL Parisiis. issa in-Sæ editore cuAMPoLLion-Pi

omm apud Socidtc de llyistoire de Pranw - ct cxmsso auy lllnscn lflkjs Scnquz. hnLnoMMu tcni Ancienne legenda et documents en langue romana com-emant llordre de Sainl lean

de jerusalemy apud Socidtd ar chdologique da midi de la Pranch t. iv MSML p. asa-n

Samnncrus S. AShkSAL chronicon a c. seo-eia apud Przurz. Mo numenta Sermaniæ historica fscriploresly t. lll thannoveræy lSSSL in-foLla p. ses-ria

hanmnn Ls inasonmm - v. st LArnn-z tL. om.

hermannus Mouxcuusv itinera riunn apud troilum flii et MoLl

num corpus historicum medii

mm om. itinera hierosol-qnti tana et descriptianes ferræ Sanctæ latina lingua emm-utar l cflenevæ1 isset gr. in-Sl. p. sov-am SLAncAnn fL.y1 Mpertoire des tra

levit t. n tLipsiæ. insa in-fol.j.

vauzc de la Socicitcl de statistique

de Mons. t. vl tMontibus lian noniæ. iSSS-Sl. in-S. Aiwnsnriuusa nescriptioiitineris in

terram sanctam apud hccAn

p. isis-s Arsioxvnusa vetus chronicon Amal

phitanum apud ileuan italia sacraq t. vn tvenetiis. 11111 in-fvj1 p. ies-asa Anmun thAMAssL hissertation

historiquc sur lc lii adrard

de Marseillc. sessio mensis ja nuarii issa hoxmns. casta dei per Prancosj llanoviæs tem zvoL in-foL v..l..iconus nu vrrnmcm Mmmus SAsmus ionsaLLus

hoste ti .p. belly istoria della sacra

-lSS religione et illustrissima mili

logia latina. t. ch tParisiis.

tia di S. ciem cierosolimitanm

issa in-Sojy p. ioci-noa

s vol. in-foL un impr. liomæy isat-mon ea impr.. liomæ et lqueapoliv iliis-sin ac impr. tomi un llomæq mei et MeapolL

nam timam thv Memorie storico-di

plomatiche dellt antica cittd e dncato

di Amalfi.

llizvlLl.ans. nescriplion analyti que des cartulaires et des char triers du flainaut tMontibus llannoniæ. iSSS-iSPSL s vol. in-So.

bnurnuxnus ffonnmansxs tclLL Sxpositio in Matthæum apud Mlczvrq Patrologia latina. t. cvl tParisiis1 lssL in-Sujy col. mss

fSalernær

iam-iesu z vol. iii-aug

ibid

chcmun Leges barbarorum An tiquæy venetiis. iis-l-SL s vol. in-foL cAocnsmus tum Prohemium in volumen stabilimentorum litto diorum Militum Sacri ordinis

bucium1 lllonasticon anglica numi LondinL 111S. a tomi in 1 vol. iu-foL - v. he primor diis et inventione. lllztrLts-Aoll-zn imi chroniques de

hospit/rtis Sancti johannis 11ie

S. Martial de Limogeæ Pari

rosolymitant ljlmie1 me in-Aoa

siis. liii/n iii-So. apud Socidle de liflistoire de franc-e lvlccAnnus - v. Auouxmzs

per lohannem lleger de item nat cAPAsso tm Le Ponti delle storie delle Provincie lvapolitanes apud Archivio slorico per le pro vmce xvapolctaney t. l tMapolL

ma in-Sojy p. mag p. m ilog p.a1o-agag p.bSl-S1Sjet t. u nam p. illa

mlMllAnnllS1 Annalean apud PumL Monumcnta Sermaniæ histo rica tscriploresL t. 1 illanno veræ. mm in-fol.j. p. aas-ma

-

Annates

Pulrlenses.

apud

Psnrz. Monumenta cer-munire historicu tscriptoresx t. i. p. SiS-S1.

cau-mm tPL om. tliracula S. lie nedicti ab AnnevALno Anlomm Arvonan llAvaPo fontium et llucous ne SAucrA Mauuv mo

nachis Ploriacensibum scripta Parisiis. 1SSS. in-an apud So cietd de liliistoire de l-vrance.

anMPoLLiox-Plcizsc. - v. Avuiz nu Moxr-cnssm coxn tll.l.- v. ltoeamus ne was

novi-rm cnolx tculLLAuun ne LAly Series et acta episcoporum cadurcen siumy cadurcL nam in-lrn bennLus M.j. chronicom apud MvnA-ronu iterum 1talicarum scriptores. t. xu tMediolanL liii in-fol.j. col. nam uaLAviLLs Ls ltouLx um frois chartas du xm side-le concernant Por-dre de S. dean de jerusa lem. Seuevæs iSSL in-So. ne primordiis et inventione sacræ

religionis lerosolymorunu apud humana Monasticon Angltca nulla n cl.ondiuiy lacu in-foLL

p. asa et apud bllSM-L. Patro

- vita karoli. apud Psmz Monumcnta germaniæ ltistorica ts-criptoresjo

t. ll

tilanoveræv

1S1Sl. p. lae-ea lium-nuntiusy llmuexsusts mus

llierosolymitaj lllubingæj editore linum um

Mevnn uua in-Slh

Spistalæ S. gregorii l illaqniy apud Mwsn com-ilia1 t. x tho rentiæ. non col. nam

Spistola fheodosii ad 1gnatium. apud Mzuvsr1 concilia1 t xvi tvenetiisy 11111 in-foLji col. es zx humina Sslat de la citd de jeru satam1 apud -MlcnnLAur illd et fiamma ttim itineraires ri jek rusalem. etc. taenevæy 1SS1.

in-SL p. asa-sa - v. MAS LA multb om. PLom-zmws vtiloonuuavsrsy chro nicon. ed. luonrutltsu1.j. apud

Snglish historical Society. i v. in-Sm LoudinL ista-a Puenmmwm chronici lit-edega

riani continuati pars quar-tta

-1SS apud necneil des historiens de Prancez t. v fParisiisa may in fol.j. p. 1-g. Sznmo alncxojv lslandische Le endeny Movellen und Miirchem lallæ Maritimæ. issfh in-St Smimnnl carlulaire de liabba e de Saint- lrrzlctor de Marsefl e. apud collec-iion des documents inddits sur fhisloire de lvvram-ey Parisiisy iiim1 i vol. in-it animum-1ka Le Arm-i cavensi nel Mcditerraneoq durante il mcdio 1fvo. caveæ. 1s1e. in-Sm - lidle des donations de la cnm mandcrie de cap1Pal-isiis11SSL in-So. SmLLums conaLLus. chronica1

apud llfsloriens de la Pranceq t. x anl-isiis. nam in-folj1 p. ess-asa cvlLLnLMus MALl-zsuumlzxsxs. cesta

hegum Anglorum apud Snglish llislorfcal Society. t. vl lLon dini. 1sao.in-so. ed. mam cum cvlLLl-lLMljS rfvnmg llistoria re

lluco ms Saxcm MAnu. -v. cm rAm cll nm l-luao S. vlcvroms. lfæcerplionum Allegoricarum libri xxlv. apud Mlcxrvusq Patrologia latinas t. chxvn cParisiis. maei in-Sm col. lgl-iSlL

hcoavs mi vmmco1 llistoria llivrosolymitanæ apud bos aAns. casta hei per francos t. l tllanoviæy lii-liv in-foLya

p. mar-ma lAPPil cPrLL mgesta Ponti/icum homanarum a condita ecclesia ad annum p. chrisL naL nam SerolinL msL in-lm louzmnns umcouus. vita S. cre gorii papæa apud Acta Sanr tnrum. m mart. n fAntuerpiæs meæ in-foLL p. 1S1-11L

jonmnss Loxcns. chronica Mo nasterii S. lierlinis apud Pamz jlonumenla germaniæ histor-im fscriptoresL t. xxv fliannoveræs

mam in-foLL p. vae-sea donum-s wlmzmmmmsxsa

rum in partibus transmarinis gestarumy apud liecueil des his toriens occtdmtauæ des croi sadesy t. quarisiis. um in foLL mcmumm um Pele-r der tire mile. Lipsiæv 1S1S. in-Sn - v. likmmnnus llAnzl-z 1P. .L mm flfsloire de la vie el du culte du hienheureuæ Sdrard rfenqueg fondaleur de lvordrc de S. htm de jerusak lem. Aquis Sextiis1 naoi in-ll llAnnv mm - v. cvlLLaLuus MA Lnsnummms linn cw.y. aeschichte des Levnnle handels in lllfuelalleri Stutgar diæi mii i vol. in-Sm llmscu fliL Amalus von Monte cassinn und scine aeschfchte der jvormannen apud Pors chungen zur deulschen ces chichles t. vul ftiotingæq lassa

in-sm . eos-sea ilistoire illdmire de la Prancm t. xvnl fParisiis. 1SSSL in-im illico PLonmcmsns. llisloria ec

criplio

bes

ferræ Sanctæ. apud

mem Palrologia talium t ch fParisiis. 1ssa. in-Sox col. mss-mam et apud ffoan nm llescriptiones rerræ Sancmh Lipsiæy ian in-St lomxnns yvnans1s. - xx lo nAsts Lonsus koswrrz. karlis des Smssvn nux-e nach jerusalem lleilbronnæ.

isaoy in-m La yran canquista de llllraman Salamancæ. 1sos. in-foL lternm

impressum est hoc opus in lif blioteca de autores lispanolem t. xuv. Madritiq 1SSS. in-sfh

LALAMMS fL.b. lles Pdlerinagex m ferre Sainte avanl les croi sades. Parisiis. nam imam Leechdoms. worlcuminl and star crafl of early lfng and. t. m LondinL -1sss. in-So.

Ll-zo. abbas et legatus. Ad lingo nem et notbertum reges epistola.

apud Plzmz1 Monumcnta fier

clesiasticm apud PamL Mo

maniæ historica carc-riplrmlsbq t.

numema germanim hielorica cscriptrmmyv t. lx illannoveræ lSSL in-foLL p. asa-em

soc-m

n fllannoveræ. ian in-folm p. anvuzw tllL S.

johannis lla

masceni opera. Parisiisy ma

cer-man iut historica lscriptoresl 1 t. lv tllannoveraey lSiL m-foLL p. SS-gl

- liistoria Anglorumy sivcy ut vulgo diciturl llistoria minora apud iterum Sritannicarum medii ævi scriptorcs. editore Sm Pn. ninum LondinL isse isoeq S vol. in-So. MAnlLi-Slfs wizsmomsrmlnsms flores historiarum praecipue de rebus Sritannicis. ex exordio mundi usque ad annum mor Prancofurti1 1eo1. in-fol. qunochus tSvassranL lstoria sacra. intitolata Mare oceamn

Livre dllfracleg apud necueil des

di tutti le religioni del mondoy

it vol. in-foL Lrnoux ns mev. Analyse du ito man de cede/roi dc liouillom

apud Sibliotheque de ltLlcole des chartesy n milio-liiy in-Sm

p. iar-ea

Liber de successoribus S. llidulfi in Mediano monasterio a roa

1o-ll. apud Panrz. Monumenta

historicns occidentauæ des croi sades.t. lfParisiisy iSlA in-fol.i. - f-f. itum tcomzs P.y. inven tairc sommaire. Lmnn tll. k.i. - ii MArruA-zrs PAlell-lMSlS. MAnmzx tsm Pu.j. - v. iiirt-nutus PAmsmzvSis Msnsnor cst Les passaiges doul tre-mer faitz par les Prancoya Lutetiæ Parisiorumy iiim apud Michaelem Lenoiry cxvul lii in-foL MAnxuzm Les commanderies du grand prieurzi de Prances Pari siisy man in-Sm Mmmrs anurus larissimus Li ber Secretorum fidelium cru cisy a ud lloxmnss tiesta llei per vvrancos fllanoviæ. nam

in-fol.b.t. nl p. 1-as1. - tft Pos mssors M.j.

Mxnwzxrz thdt thesaurus novus anecdotorunn Lutetiæ Parisio rums iiim s vol. in-foL - veterum scriptorum et monu mentorum ecclesiasticon et dog matic Amplissima collectioa Parisiis. liili-tim g vol. in-foL MianLi ut vae del gran maes

tri della heligione di S. om. licrowlimitanoy hlapoliv ilfidliw in-foL MAS-varitll-l tL. nali chronitue lll/irnoul et de bernard le re soricr. Parisiis. 1Si1.in-Sv. apud Socicle de lll/istoire de franc-a ntu-nurus PAmsmxsxsy chronica major-m apud iterum britanni carum medii trri scriptores. editore ll. ll. ll.th l.ondini. late-sa ti vol. in-Slh

Messinse1 iniit in-fol. Mizvnn tP.j. lin ret-it en vers fran

rais de la premiere croisadc. fondd sur baudri de llour gueiL Sovigenti llotrocij 1S1S. in-So qltomanitn t. vL Micust tm ii -SrliberPL.S MlcnuL dij et wmcur nip ltc

lations des voyages de cuil laume de ltubru/ty bernard le

Sage et Srwvulf1 apud illdmoires de la Societe de geiographiey t. lv tParisiis. nasa in-tt MlcueLmr illa et lhvmun cum itineraires ti jerusalem et des criptions de la ferre Sainte. rediges aum xrls xir et xan sie eles. apud Soc. de llorient tatin1 series geographica. t. lll tilenevæv isssa in-Sl-y - ll. lin Myliln

lilluxny Patrologirc cursus comple tus... series latian Parisiis llle tit-MontrougeL ista-siy iii v.

in-So. - v. Pirmrs bLsssxsmg ne primordiis et inventione i Psmts llliriil-zuonuSg loluxsrzs wmrzurucsxsis Mousuzu ttt - v. fontes ll.L Moxicinzs S.ixc.iLl.uus1s. llc ges

tis liaroli magni libri ll. apud PsurL Monumenta cel-munire historica tsi-riptorcsh t. u thau

noveræe nihil in-fol.l. p. res-es Munxrounlterumltalirarumscrip toresy llediolanh infi-MSL ea vol. in-foL in ea tomis divisa - v. hixnrtus iwg Slcmnus tiniznoxsssis PMillAlvhlllS johannis tP. baptistæ M.l. he antiquitntes cultu cliristi-antey ltomæy ma in-i-h

.. lsr ..

PAoLl tP. LL belli origine ed is tituto del sacro militar ordine Serosolimitanm detto pai di

liodiy oggi di Maltal disserta sioney liomæ. iieL in-bm PAuLl cS.j. codice diplomatico del sacro militare ordine cerosoli mitano. oggi di frlaltal Luccæ. nea-z 1 vol. in-foL Ptzu-rz quserimus lienmclrsL Mo numenta cermaniæ historica tseriptoresjy 11 vol. in-fol.. lian uoveræg iSSS-iSSi -v. Annales Altahenses majoresg Annales lfertinianig bessmcrvs S. Ax mng limunnusg liuco PLo nucassnsg tomxuas Lozvccsz Lizog Liber de successoribus S. llidulphig Monscnus SAMSAL ersSlsz

Pom

SAxog

tnmu

rnus SLAnizug lieclxoz Slcanak rus cizs1n1..icaxs1sg vita Lurlo vici.

Pl-z-ruus lium-ixstg lfpistolrea apud MlSMl-l. Palrologia latina1 t. ccvu tParisiis1 nisi intela col. l-SbfL Pmnus llli-hnuonræ llistoria de

llierosolymitano itinere. apud Mlunl-L Patrologia lati-nm t. ch tParisiis. isse in-SoL col. asa-sea

Ploaonmzw tllfh Le cycle de la croisade. Pani S. filodoaldL

libri v usque ad annum mm apud Punrza Monumenta aer maniæ historica tscriploresj. t. vu illannoveræg 1SbS.in-fol.l. p. bS-ii movimus vlburmws-MSmmm fli om. numen cum - v. Mlcue mur tlLL itecueil des historiens occidentuuæ des croisadesy li vol. in-fol.. Pa risiis. ista-lem v. SuLLnL nos Pvniirsg iLivre dleraclesg ALesnrus Aourzss1s.

numam chronicon a mea apud PmrL Monumenta Sermaniæ historica tscriptoresx t. l dian noveræ. lismi1 in-foLL p. sar om.

humauorum Le chevalier an cy gne1 llruxellisq iiim-fabv S vol. in-io1 a ud Monuments pour servir d vhistoire des provinces de lvamury de flainaut et de l.u.rembourg. t. lv-vL

nevue dlhistoire et dlarcheologia t. l tbruxellisy isset in-Sm imm- moues P.y. La donation de linguam marquis de

roscaney

au S. sepulcre et les etablisse menls lati-ns de jerusalem au xe siecle. Parisiis1 isse iii-tra - lnventaire sommaire des ma

nnscrits de liliraclem apud Ar chivcs de llorient latin lPari

istl in-Sm Por-ru Ssxm Annates de cies-tis

cru-ali magni imperatoris a

siisj iSSlL t. l. p. ibi-iiti - inventaire critique des lettres

111-SM. apud Pemz. Monu menta cer-maniæ historica tscriptoresL t. l ttlannoverteg

chives de llorient latin MSML

me in-folds p. aas-va Posmssora tLL ne libro Secre torum fidelium cruci-sa Monte pessulanoy testa in-Sn Privilegium Sodefridi un lira bantirc et Lotharingiæ ducis. il llsvlLernSz nevuc dihistoirc et diarchcjologieg Annales dn

cercle arc/idologique de Mons. ltAntLPltllS lll-l lncsrm .-ibbrevia tiones chronicorum. in ejusdem llpera historira1 t. l tLondiuL 1scs.p. ansa in-Snl. ed. Struuns mm apud iterum britannim rum medii u-vi scriptores. lhourws timeam llistoriarum

historiques des croisades Pa l-isiis..isso. in-Soy et apud Ar

t. i. p. mea iiocl-imus ne wsunovam chronica sive Plores historiarum Lon dini. niliil-lll s vol. in-Soj edi tore ll. floxl-L Sslca ne llanciennete de llluipilal S. .lean de jerusalem Parisiis. lassa in-So. Scuumz. benlrmiiler der kunst im Miltelnlter in umeritaliem bresdeni iesu t vol. in-fol.

Smmnrs cul-tuosmsm chroml con. apud Mrmroal. iterum ita licarum scriptorem t. vn tMe diolaniv mm in-foLL col. bzl sec.

-1SS Slmzmgmus fhznlmAcl-zxsmy chro

nica a SSl-MiL apud szzy Monumenta germaniæ historica cseriploresjy t. vl tilannoveræy

iSML in-fol.j. p. soc-n

Sanctorum. sjun. l lAntuerpiæ.

mei in-fol j. p. asz vita S. casildæj apud Acta Sanc torumd apr. 1 lAntuerpiæy mia in-foLL p. Slgl

Smso buxsmrsxsm llistoria de

vita S. cunc-rm apud Acla Sanc

gestis liegum Anglorum. apud

torum. m jun. m lAntuerpiag mam in-fol.1. p. sal

Monumenta historica britan

niag t. 1 usasy. p. eas-sa Sawvuurvsv ne peregrinatione ad llicrosolymam el ferrum Sanclanh apud nelations des voyages de- cuillaume de lilubrulia liernard le Sage el Sæwuln editoribus MlcmsL auy et wmcu-r fPlLL lParisiis. mam in-AL meam S-rmms l v.y. - v. nAbuLpuus ma mcnra fumma 1Sas1.j. - v. honestius wlconumnms fenum am llescripliones fen-w Sanclæ. Lipsiæ. ita-iitq in-Sw folum cym et Moumsn mm lli nera hierosolymitana et des criptiones rerræ sanclaei bellis sacris anleriora el latina lm fua cactzralav a ud Soc. de vorienl lalin l enevæ. issoy in-SL -- v. Sansmnns Mom

torumy m sept. lv lAntuerpiæ.

11SS.in-fol.1. p. SS.

vita S. johannis de Sridlinglona. canonici libaracemismpud Acta Sanclorum. oct. v fliruxellisa 11SS. in-fol.j. p. 1S1-M. vita bt Luftlzildis virginis. apud Acla Sanclaruml m jam n lAnt

alex-piæy 1SAS1 in-fol.j. p. uae S.

vita li Margarilm Ponlanæ. apud Acta Sanclorurm 1Ssept. llen tum-piaeq nam in-fol.j. p. liii

vita S. lvicolaL apud Acta Sanc toruml m sept m untuerpiæ. iiim in-foLL p. SSS. vita lh Plzaraildig apud Acla Sanctarum lx jan. lhntuerpig mam in-fol.j. p. 11o.

vita S. iman apud Acla Sanc lorum. i sept u qAntuer-piæy 1MS1in-foLL p. lzl-L

cnus. nonumy italia sacra. komæ. mas-em g voL in-foL -- v. Axo

simus lanoml mm nie A-nflinge des johannilerordensy apud leils chrifl fur kirchcngeschichtev

g w qoam 1ssa. in-sm p. ae 1

vita Ludovici 1mperaloris. apud PamL Monumenta cer-martire histor-iva lscriploresja t. u dian noveræ. mm in-foLL p. csoa m

vita S.

vita S. cul-donis apud Acla Sanc

vita 11. rar-asiwy apud Acla Sanc torum1 a sept. l Mntuerpiæy im in-folj1 p. rm fila S. lllrici. apud iic/a Sanc tarum1 zo febr. m lAntuerpiæ1 1SSS. in-foLjv p. em

vita S. verelnundi. apud Acla Sanclorumv S mart. l lAntuer piæ. 1SSS. in-fol.j. p. m

wanswus. - v . autumnus vocviz cum Les dglises de ferre Sainte. Parisiis. issm in-lL wmem mm - v. Suswvuus

Sanifacizi apud Acla

fhurlrvm - lmprimcrie blleSlll rue Pulbcrh

hhhArPA

Pag. aa in liv versiculo notulæy pro cl. 11 lege cl. ll.

.

Pag. fisa in penultima versiculo1 pro quadringentesimo sea-tu lege quadringentesimo nonagesimo sexta Pag. 1S. in secundo versiculo notulæ suay pro itinera lege itine rarium. Pag. iz in nono versiculo notulæ est pro itinera flien lat.. p. sua

lege 1tinera llier. lat.. L p. SM Pag. 1S1 in notula S1 pro itinera 11ier. latq p. sos-m lege itinera 11ier. lat.a 1a p. sos-m

Pag. eoj notula prima sic legenda estz comes lliant. La donation de flugues. marquis de roscanet au S. Sepulere et les etablissements latine de jerusalem au xe siecley passim.

. t.v ffi. puisffi

mil

Plo .

1.

i atlt o

l

1.r.

i

t .

g

p in

j.jrgfet . lii-vi ti

c t

i adv

i

vl .

uv y

fcn-i itii Pi

iv

. ita ea

-

-

s

mitissima eum . .

.

1

w

-

1 idka i

filia

..r-L-

r-u

--.-

--.-f mii

Q o O c t

l

o o

' p

_ ‘ "I?

'

l. by," 7

j

»_

u,_ - l "

-

o î‘mù. m _

K; una

c i

n 1

.

S -

umvensurv or anesorA wils szsm hSld belavllle le noulx. doseph Mane Amoine ne pnma origine hospitalanotum Mieroso

lllll S1es1ooz oes111 P

Sign up to our newsletter for the latest news

© Copyright 2013 - 2019 ALLDOKUMENT.COM All rights reserved.